Yavuz Sultan Dönemi Gelişmeleri

Paylaş
 

Yavuz Sultan Dönemi Gelişmeleri

Yavuz Sultan Selim hiç kuşkusuz Osmanlı tarihinin en başarılı padişahlarından birisidir .Aynı zamanda kısa süren Hükümdarlığı süresince Osmanlı İmparatorluğu’nu bambaşka bir boyuta taşımayı başarmış babasıyla ve kardeşleri ile yaşadığı taht mücadeleleri içinde sürekli tartışma konusu olmuş bir padişahımızdır. Yavuz Sultan Selim’in babasıyla yaşadığı ilk çatışma Safeviler konusunda olmuştur. Safaviler sürekli Osmanlı topraklarına baskı uygulamak da ve kendi şii anlayışlarını Anadolu’ya yaymaya çalışmaktalar dı .İkinci Beyazıt’ın Safevilere karşı yeterli önlem almaması Trabzon’da Şehzade olarak bulunan Yavuz Sultan Selim’i fazlasıyla rahatsız ediyordu .İkinci Beyazıt kendisinden sonra tahta Şehzade Ahmet’in geçmesini arzulamak taydı ve tüm planlarını da bu yönde gerçekleş duruyordu. 2. Beyaz da bu konuda Hadım Ali Paşa’da fazlasıyla destek vermekte ve her halükarda Yavuz Sultan Selim’i de egale ederek yerine Şehzade Ahmet’i geçirmek için çaba sarf etmektiydi .Ancak Şehzade Selim’in en büyük avantajı ise yeniçeriler tarafından desteklenmesiydi. Yeniçeriler bu genç Atılgan ve mücadeleci Şehzade’nin padişah olmasını istiyor ve böylece Safevilere karşı Mücadelede daha etkili bir Osmanlı İmparatorluğu’nun ortaya çıkacağını inanmaktalardı .Yavuz Sultan Selim Alevilere karşı Trabzon’da bulunduğu sırada çok önemli başarılar kazanmış ve bu da ordunun güvenini ona karşı güçlendirmiştir. Yeniçeriler tam anlamıyla Yavuz Sultan Selim’in tarafına geçince İkinci Beyazıt’ın elinde çok fazla imkan kalmadı orduyu karşısına almak istemeyen İkinci Beyazıt mecburen Yavuz Sultan Selim’in tahta geçmesini kabul etmek zorunda kaldı ve böylece 1512 de Yavuz Sultan Selim Osmanlı İmparatorluğu’nun en önemli padişahlarından birisi olarak tahta geçmiş oldu. Yavuz Sultan Selim tahta geçtiğinde tabi ki çok ciddi taht mücadeleleri yaşandı. Çünkü Şehzade Ahmet ve diğer kardeşleri Yavuz Sultan Selim’in tahta geçmesini kabul etmediler ve kendisiyle çok ciddi bir rekabete girdiler .Ancak bu rekabetin sonucunda Yavuz Sultan Selim başarılı gelmiş ve Osmanlı İmparatorluğu’nu parçalanmaktan kurtararak güçlü bir şekilde yoluna devam etmesini sağlamıştır .Yavuz Sultan Selim taht mücadelelerinin sonlandırdıktan sonra yüzünü hemen doğuya çevirmişti, doğuda çok önemli çok ciddi sorunlar yaşanmaktaydı en önemlilerinden bir tanesi Safavi tehlikesiydi Safaviler kendilerine Şii mezhebini örnek almışlar ve bu ideolojiyi çevre bölgelere ülkelere yaymaya çalışmaktalar dı bu da Osmanlı içerisinde ciddi iç karışıklıklara yol açabilecek bir durumdu .Bunu önlemek için Yavuz Sultan Selim karşısına Safeviler alarak mücadeleye girişti aynı zamanda Yavuz Sultan Selim’in en büyük Hayallerinden bir tanesi de Orta Asya’da tekrar bağlantı kurabilmek ve Orta Asya’dan gelen İpek Yolu’nun hakimiyetini gerçek anlamda Osmanlı’nın eline geçirerek buradan yüksek bir gelir elde edebilmek dİ .Diğer bir ticaret yolu da bilindiği gibi baharat yoluydu Kızıldeniz üzerinden geçen Baharat Yolu o dönemler dünyanın en önemli 2 ticaret yolu olarak kabul ediliyordu ve baharatın Avrupa’da değerinin artması bu ticaret yolunun önemini de her geçen gün artırmaktaydı. Burada da bir Memlük Devleti bulunmaktaydı ki Memlüklerle son yıllarda yaşanan çatışmalar gerginlikler bu devletle Osmanlı’ya karşı karşıya getirmişti Dolayısıyla Yavuz Sultan Selim hem Memlükleri ortadan kaldırmak hem de baharat Ticaret yolunu tam anlamıyla Hakimiyet altına alabilmek adına Memlüklerle ciddi bir siyasi mücadeleye girişti .

İlk olarak İran seferi ve Çaldıran Savaşı nı ele alalım .1514 de gerçekleşti en önemli nedeni daha önce söylemiştik Şah İsmail’in Anadolu’da Şiilik propagandası yapması ve eski beyleri Osmanlı’ya karşı kışkırtarak özellikle Doğu Anadolu’da İç Anadolu’da Osmanlı’nın dengelerini sarsmak buralara hakim olmaya çalışmasaydı Şah İsmail kendisini Akkoyunun mirasçısı olarak görmekte ve bu şekilde hareket etmekteydi .Tarafların Anadolu’da üstünlük kurma mücadelesi ve birbirlerine çok hakaret dolu mesajlar  göndermeleri beklenen çatışmayı kaçınılmaz hale getirdi ve 2 ordu karşılıklı olarak birbirleri ile Savaş durumuna geçti. Yavuz Sultan Selim Ali Cemali Efendi’den fetva alarak Safevilerin üzerine yürümeye başladı .Çaldıran Ovası’nda yapılan savaşta Türk ordusunun tecrübesi yeniçerilerin top atışları İran kuvvetlerini tek anlamıyla perişan etti .Yavuz Sultan Selim Tebriz’e kadar girerek burayı ele geçirdi ve hakimiyetini kabul ettirdi .Aslında Yavuz Sultan Selim’in asıl amacı tüm İran’ı ele geçirip Safavi tehlikesini tümüyle ortadan kaldırmakta ancak Ordu Savaş yolculuğu sırasında çok yıpranmış ve Yeniçeriler arasında huzursuzluklar çıkmış hatta bir ara Yavuz Sultan Selim’in çadırın üstüne Ateş edildiği bile görülmüştü. Ordu’da bir isyan çıkmasından korkan Yavuz Sultan Selim mecburen geri dönmek zorunda kaldı. Ancak bu savaş sonucunda Tebriz’e kadar olan Doğu Anadolu Osmanlı hakimiyetine girdi Kemah Diyarbakır ve Mardin alındı Tebriz Bursa ticaret yolu denetim altına alınmış oldu .Yavuz Sultan Selim’in istediği Safavi tehlikesini gerçek anlamda ortadan kaldırabilmek di ama bu sorun tam anlamıyla çözülemedi .Çünkü Şah İsmail savaştan çekindiği için iç kısımlara geri çekilmiş ve böylece kendi devletini kurtarmayı başarmıştı .Bu savaş sonucunda İran’daki çok değerli Bilginler ve İran hazinesi İstanbul’a taşınmış ve böylece İran’ın kültürel mirasından da fazlasıyla yararlanılmıştır .Yavuz Sultan Selim dönüş yolunda daha önce Osmanlı hakimiyetini kabul etmeyen bu Dulkadir Beyliğini ortadan kaldırmış ve böylece Anadolu’da siyasal Birlik büyük ölçüde sağlanmıştı .Yavuz Sultan Selim İran seferinden sonra yüzünü güneye yöneltti ve Memlüklerle ilgilenmeye başladı .İki devlet arasındaki en büyük sorun Hiç kuşkusuz İslam dünyasının lideriğiydi memlükler kendilerini İslam dünyasının en güçlü devleti olarak görüyorlardı özellikle kutsal topraklarında memlüklerin elinde olması onları daha güçlü kılmak daydı .Daha önce Osmanlı ile yaşanan Hicaz su yolları sorunu Dulkadir Topraklarının Osmanlı tarafından alınmasının Memlükler tarafından kabul edilmeyisi aynı zamanda Memlükler Osmanlı’nın gelişmesinden oldukça rahatsız olmuşlar ve Safevilerle anlaşarak Osmanlı’nın İran’a girmesinin önünde set teşkil etmişlerdi. Bu da Osmanlı Devleti’nin Doğu siyaseti ile ilgili çalışmalarını engellemiş ve İran üzerine gerekli baskıyı uygulayarak İran Safevi Devleti’ni ortadan kaldırılmasını zorlaştırmıştır .Yine Müslüman Dünyası o dönemler Avrupalıların istilasına uğramış durumdaydı özellikle Ümit burnunu keşfeden Portekizliler uzak doğudaki Müslüman toprakları işgal etmeye başlamışlar ve buradaki halkı sömürge haline getirmişlerdi ve bu gelişmeler karşısında Memlüklüler gerekli tepkiyi gösterememiş İslam dünyasının koruyuculuğunu üstünememişler di. Yavuz Sultan Selim dindar bir hükümdar olarak aynı zamanda baharat Ticaret yolunu hakimiyeti altına alıp İslam dünyasının koruyuculuğunu da üstlenmek istiyordu islam dünyasından Osmanlıya gönderilen birçok hediye yine memlükler tarafından el konulmak da ve Osmanlı’ya karşı hasmane bir tutum takılmaktaydı. Tüm bu nedenler sonucunda Yavuz Sultan Selim Memlükler üzerine sefer yapmaya karar verdi .Bardağı taşıran son damla ise Sultan Selim’in 40000 kişilik bir orduyu Safeviler üzerine göndermesi oldu bu ordunun Safeviler üzerine yürümesine engelleyen Memlüklerle Osmanlılar arasında ipler iyicene kopma noktasına geldi ve sonunda Yavuz Sultan Selim büyük bir ordu ile harekete geçerek Suriye üzerine yürüdü .Bu sefer sırasında Ramazanoğulları Beyliği Osmanlı Devleti’ne bağlılığını bildirdi ve 2 güçlü ordu Suriye’de Halep yakınlarında Mercibadık mevkinde karşılaştılar. Memlük ordusu süvarileri ile ve yetenekli Savaşçıları ile ünlü bir orduydu ancak Memlük ordusunda top ve ateşli silahlar yetersizdi. Osmanlı ordusundaki Kapıkulu ocakları ise Ateşli silahları ve özellikle topları mükemmel şekilde kullanabiliyorlar dı, bu yapılan büyük Meydan muharebesinde özellikle Türk topçularının büyük başarısı sonucunda Memlük ordusu büyük bir hezimete uğradığı Hatta Memlük hükümdarı Kansu Gavri  de savaş meydanında öldürüldü .Böylece Suriye ,Lübnan, Filistin, toprakları Mısır’ın kapısı konumundaki olan tüm alan Osmanlı’nın eline geçmiş olduğu ve Osmanlı Devleti Yavuz Sultan Selim döneminde İslam dünyasındaki hakimiyetini giderek pekiştirmeye başladı .Ama henüz Mısır alınmamıştı ve Memlükler hala Mısır’da hakimiyetlerini sürdürmektelerdi .Yavuz Sultan Selim acele etmeden gerekli tüm hazırlıkları yaparak Memlüklüler en son darbeyi vurmak için ordusunu güçlendirdi ve Suriye’de yapılan hazırlıklar dan sonra Yavuz Sultan Selim ordusu ile birlikte memlüklerin üzerine Mısır’a tekrar yürüdü .Kansu Gavri ölümünden sonra Memlüklerin başına geçen Tomanbay Osmanlılara karşı elindeki tüm güçleriyle karşı korumaya çalıştı. Sina Çölü’nü geçen Yavuz Tomanbay yi yan taraftan dolaşarak etkisiz hale getirmeyi başardı ve mısır ordusu oldukça ağır bir yenilgi alarak dağılmış oldu. Yavuz Sultan Selim Bu süreçten sonra Kahire’ye girmiş ve Tomanbay ın ele geçirmesini sağlayarak idam ettirmiştir. Mısır Seferi’nin çok çok önemli sonuçları oldu en ,başta halifelik Osmanlı’ya geçti ve İslam dünyasının en güçlü devleti Osmanlı olarak kabul edilmeye başlandı. Böylece Osmanlı İmparatorluğu gücünü pekiştirmiş ve dünya hakimiyetinde yeni bir aşamaya geçmiş oldu. Memlük Devleti sona erdi ve Hicaz Mısır Suriye Filistin toprakları Osmanlı’nın eline geçti bu sayede Osmanlı hem ticari gelirlerinin hem de topraktan elde ettiği gelirleri fazlasıyla arttırdı ve bu da ekonomik anlamda Osmanlı’nın elini güçlendirdi .Kutsal toprakların Osmanlı’nın eline geçmesi de yine İslam dünyasında Osmanlı’nın prestijini fazlasıyla arttırmaya başladı. Mısır’da bulunan Mukaddes emanetler İstanbul’a getirildi ve günümüzde de Topkapı Sarayı’nda sergilenmeye devam eden bu kutsal emanetler önemini korumaya devam ediyor .Kıbrıs’tan alınan vergiler artık Osmanlı’ya ödenmeye başlayacaktı ama bu sefer in en önemli amaçlarından birisi hiç kuşkusuz Baharat Ticaret yolunu Hakimiyet altına almaktı ki bu amaç tam anlamıyla gerçekleştirilmiş oldu ve baharat ticaret yolu belli bir süreliğinede olsa Osmanlı’nın hâkimiyetine geçmiş oldu. Yavuz Sultan Selim bu Seferden sonra İstanbul’a döndü yeni bir sefer hazırlığı başlangıcında oldukça genç yaşta 1520 de hastalanarak hayatını kaybetti .Tarihçiler hala Yavuz Sultan Selim’in son Seferi’nin nereye yapılacağına dair Tartışmalara devam ediyorlar ,bir iddiaya göre Sicilya’ya sefere çıkmayı düşünen Yavuz Sultan Selim diğer bir iddiaya göre de Rodos Adası’nı Almayı hayal ettiği söylenmekte .Ama ne olursa olsun Yavuz Sultan Selim dönemi Osmanlı’nın en başarılı ve topraklarını en fazla genişlettiği ekonomik ve askeri anlamda en güçlü en diye yıllar arasında sayılabilir .Çok kısa süre süren padişahlığı döneminde Yavuz Sultan Selim oldukça sert oldukça kararlı bir padişah olarak kafasındaki hedefleri gerçekleştirmeyi başarmış ve tarihimizdeki kendine özgün yerini fazlasıyla edilmiştir.

http://bilelimmi.com/osmanli-devletinin-kurulusu/

http://bilelimmi.com/osmanli-devlet-yonetimi/

http://bilelimmi.com/osmanli-devletinin-savastigi-cepheler/

Bu yazı 19 kere okundu.
  • Site Yorum
  • Facebook Yorum

Bir yorum bırak

Bir yorum bırak

Kategoriler
http://bilelimmi.com/bilelimmi-com-hakkinda/ http://bilelimmi.com/iletisim/