Ülkemizde Madencilik

Paylaş
 

Ülkemizde Madencilik

Anadolu’da madencilik binlerce yıl önce başlamış, M.Ö. 7000 yıllarında saf bakır, M.Ö. (3000-1200) yılları arasında tunç yaygın olarak kullanılmıştır. Daha sonra Hititler, Urartular, Frigyalılar ve Lidyalılar Anadolu’da çeşitli maden yataklarını işletmiş, metal para basıp kullanmışlardır.

Roma, Bizans ve Selçuklu dönemlerinde giderek gelişen madencilik, Osmanlı Devleti zamanında desteklenmiş 1815 yılında Bandırma yakınlarında bor, 1829 yılında Zonguldak’ta taşkömürü, 1848 yılında Bursa-Harmancık’ta krom bulunmuştur.

Osmanlılar döneminde yabancıların egemenliği altında olan madencilik sektörü, Cumhuriyet’in ilanından sonra yeni düzenlemelere kavuşmuştur.

Devletin madencilik sektöründe öncülük yapması madenlerimizin daha ciddi bir şekilde aranması, rezerv ve kalitelerinin tespiti, ekonomiye kazandırılması gibi amaçlar doğrultusunda 1935 yılında MTA Enstitüsü, bulunan madenlerin işletilmesini sağlamak amacıyla aynı yıl Eti Bank, 1940 yılında da Ereğli Kömür İşletmesi (EKİ) kurulmuştur.

Türkiye maden ve enerji kaynakları bakımından fakir bir ülke değildir. Hemen hemen her bölgesinde çeşitli madenlere rastlanır. Nitekim, Dünya ülkelerinin tamamında 51 çeşit maden çıkarılmakta, bunun 29 çeşidi Türkiye’de yer almaktadır. Ancak bu kadar çeşitli madenler bulunmasına karşın bazı maden rezervlerimizin az oluşu, rezervlerin tarihin eski çağlarından beri işletilmemesi ve Türkiye’de yer şekillerinin engebeliliği nedeniyle bir maden bir ülkesi olmamızı engellemiştir.

Dünya Maden Rezervlerinde Türkiye’nin Payı (%)

Maden Cinsi Dünya Rezervi       Türkiye Rezervi    Dünyadaki Payı (%)

Bakır           610.000.000                          2.279510      0.37

Bor              420.000.000           150.000.000      36

Civa                    240.000                      3.820     1.59

Demir                   124.000.000                              82.456      0,07

Krom         7.500.000.000              30.370.182     0.40

Kurşun                120.000                                     860    0,72

Kükürt             3.500.000                                    200    0.01

Linyit                            524.131                         7.965   1.52

Taş kömürü          519.733                       1   127   022

Türkiye’de demir, bakır, kükürt, linyit, kurşun-çinko rezervleri ülke ihtiyacını karşılamaktadır. Buna karşılık taşkömürü, petrol, dogalgaz gibi enerji kaynaklarının rezervleri yeterli değildir. Rezerv ve üretimi fazla olan madenlerimiz ise krom, bor tuzlan, tuz ve mermer yataklarıdır. Bunlardan özellikle krom ve bor mineralleri Dünya çapında önemlidir.

Dünya’da Önemli Bor Rezervleri: (TON )

Ülke             Görünür Rezerv              Toplam Payı %

Türkiye       375.000.000                           73

A.B.D.           45.000.000                                        9

Rusya            28.000.000                                       5.5

Çin                27.000.000                                                5.3

Kazakistan   14.000.000                               2.8

Diğer             22.000.000                            4.4

Toplam        511.000.000                 100

Bor; ülkemizde Kütahya, Eskişehir, Bursa ve Balıkesir’de çıkarılmakta; Balıkesir – Bandırma, Eskişehir – Seyitgazi’de işlenmektedir.

Borun kullanım alanları:

  1. Cam Sanayi; Özel cam ürünlerinde kullanılmaktadır.
  2. Seramik Sanayi; seramiği çizilmeye karşı korumaktadır.
  3. Temizlik ve Beyazlatma Sanayi; mikrop öldürücü ve su yumuşatıcı etkisi nedeniyle kullanılmaktadır.
  4. Gübre Sanayinde; bor minerali birçok bitkinin temel besin maddesidir.
  5. Metalürji Sanayi; metallerde alaşım elamanı olarak kullanılmaktadır.
  6. Nükleer Sanayi; atom reaktörlerinin kontrol sistemleri ile soğutma havuzlarında ve reaktörlerin alarm ile kapatılmasında bor kullanılmaktadır.
  7. Yanmayı Geciktirici Maddeler Sanayi; ateşe karşı dayanıklık sağlamaktadır. Bor bileşikleri plastiklerde yanmayı önleyici olarak giderek artan oranda kullanılmaktadır.
  8. Diğer Kullanım Sanayi; Araçların soğutma sistemlerinde korozyonu önlemek üzere boraks, antifiriz karışımına katkı maddesi olarak kullanılmaktadır. Tekstil sanayinde, boru ve tel çekmede akıcılığı sağlayıcı madde, dericilikte kireç çökertici madde olarak boraks kullanılmaktadır. Boraksit üretimi, jet füze yakıtları gibi yaklaşık 400 alanda bor ve türevleri kullanılmaktadır.

Maden Endüstrisi

Yer altından çıkarılan maden cevherlerinin fabrikalarda işlenerek demir – çelik, bakır gibi saf madenler haline getirilmesine maden işleme sanayi (metalürji) denir. Cumhuriyetin ilk yıllarında birkaç tane küçük maden işletmesi olan Türkiye’de son yıllarda önemli gelişmeler yaşanmıştır. Maden endüstrisi üç gruba ayrılır.

 

 

 

 

 

 

 

 

Bu yazı 8 kere okundu.
  • Site Yorum
  • Facebook Yorum

Bir yorum bırak

Bir yorum bırak

Kategoriler
http://bilelimmi.com/bilelimmi-com-hakkinda/ http://bilelimmi.com/iletisim/