ÜLKEMİZDE NÜFUSUN ÖZELLİKLERİ

Paylaş
 

ÜLKEMİZDE NÜFUSUN ÖZELLİKLERİ

 

Nüfus sayımları sonucunda;

  • Nüfusun sayısı
  • Artış hızı
  • Yaş grupları
  • Cinsiyet durumu
  • Eğitim durumu
  • iç ve dış göçler
  • Meslek gruplarına dağılımı yani sosyo-ekonomik yapısı öğrenilir. Bir ülkenin nüfusunun niteliklerini

bilmesi, kalkınma önceliklerini belirlemesi açısından önemlidir.

 

Yeryüzünde nüfus dağılışını etkileyen faktörler:

  • iklim ve bitki örtüsü
  • Yükselti ve yer şekilleri
  • Denizler, göller, akarsular
  • Yeraltı zenginlikleri
  • Toprak verimliliği
  • Enlem

 

Türkiye’de Nüfus Dağılışı

Ülkemizde nüfus dağılışında iklim ve yer şekillerinin

etkisi belirgindir.

  • Nüfusun ülkeye dağılışı düzensizdir.
  • Kıyılar iç kesimlerden sık nüfuslanmıştır. Ancak

kıyıda yer almalarına rağmen Menteşe ve Teke yöreleri, Gelibolu ve Biga yarımadaları, Yıldız Dağları ve Sinop çevresi seyrek nüfusludur.

Çünkü buralarda yerşekilleri engebeli, ulaşım zordur.

  • Yağış dağılışı ile nüfus dağılışı arasında paralellik

vardır. Engebeli Menteşe yöresi ve Yıldız Dağları bölümü hariç, bol yağış alan yerler genelde sık nüfuslanmıştır.

  • Sanayi ve ticaretin çok geliştiği yerlerde nüfus

yoğundur.

  • Ovalar dağlık alanlardan daha sık nüfuslanmıştır.
  • Marmara Bölgesi, Karadeniz kıyıları, Ege Bölgesi’nin kıyı ovaları, Çukurova ve Amik ovası

ile Gaziantep yöresi sık nüfuslu iken; Doğu Anadolu (çöküntü ovaları hariç) Menteşe Yöresi, Taşeli Plâtosu Yıldız Dağları, Teke, Biga ve Gelibolu yarımadaları ile iç Anadolu Bölgesi seyrek nüfusludur

 

GÖÇ

Göç, genelde kırsal yerleşmelerden sanayi ve ticaret merkezlerine (şehirlere) olmaktadır.

Göçün Nedenleri

  1. a) Kırdan kaynaklanan nedenler
  • Hızlı nüfus artışı
  • Toprakların miras yoluyla bölünerek küçülmesi
  • Tarımda makineleşme (işsizlik yaratır.)
  • Yaşam standartlarının düşük olması
  • Eğitim, sağlık, kültür ve alt yapı hizmetlerinin

yetersiz olması

  • Doğal (deprem, sel, çığ v.s.) ve sosyal (terör,

kan davası, arazi anlaşmazlığı) nedenler.

  1. b) Şehirden kaynaklanan nedenler
  • iş imkânlarının fazla olması
  • Yaşam standartlarının daha yüksek olması
  • Eğitim, sağlık, kültür ve alt yapı hizmetlerinin

daha gelişmiş olması

Göçün Neden Olduğu Sorunlar

  • Çarpık kentleşme (Gecekondulaşma)
  • Hava kirliliği, traşk, gürültü gibi sorunların ortaya

çıkması

  • Konut sıkıntısı ve işsizliğin artması
  • Alt ve üst yapı hizmetlerinin yetersiz kalması
  • şehir yaşamına uyum sağlayamama ve kültür

çatışması

Göçü önlemenin yolları

  • Tarımda sulama imkânlarını artırmak
  • Küçük sanayi kollarını kırsal kesime kaydırmak
  • Modern tarım yöntemlerini yaygınlaştırmak
  • Kırsal kesimdeki alt ve üst yapı (yol, su, elektrik,

kanalizasyon, eğitim) sorunlarını çözmek

  • Besi ve ahır hayvancılığını yaygınlaştırmak

NÜFUS ARTIŞI

1950’den sonra tarımda makineleşme, ulaşımdaki

gelişmeler ve sanayileşme sonucu ülkemizde hızlı bir göç olgusu yaşanmaya başlanmıştır.

Ülkemizde doğum oranının yüksek olması, sağlık hizmetlerinde ki iyileşme ve beslenme olanaklarının artması nedeniyle nüfus artış hızı yüksektir.

Hızlı nüfus artışının sonuçları;

  • Doğal kaynaklar hızla tükenir, doğal çevre bozulur.
  • işsizlik artar.
  • Kişi başına düşen milli gelir azalır.
  • ihracat ve yatırımlar azalır.
  • Dışarıya göç artar.
  • Konut açığı ortaya çıkar, çarpık kentleşme gözlenir.
  • Eğitimde istenen seviye yakalanamaz.

Gelişmiş Ülkelerin Nüfus Özellikleri

  • Nüfus artış hızı düşüktür, genç nüfus oranı azdır.
  • Nüfusun büyük kısmı kentlerde yaşar.
  • Tarım dışı sektörler gelişmiştir.
  • Bebek ölüm oranı düşüktür.
  • Yaşam standartı yüksek, yaşam süresi uzundur.
  • Okur yazar oranı yüksektir.
  • Kişi başına düşen milli gelir fazladır.
  • ihracatta sanayi ürünlerinin payı fazladır.
  • Çalışan nüfusun yaş ortalaması yüksektir.
  • Çalışan nüfus içinde nitelikli işçi payı yüksektir.
  • Nüfusun büyük kısmı tarım dışı sektörlerde çalışır.

 

 

Gelişmemiş Ülkelerin Nüfus Özellikleri

  • Nüfus artış hızı yüksektir, genç nüfus oranı fazladır.
  • Şehirleşme oranı çok yüksek değildir.
  • Tarım önemli bir geçim kaynağıdır.
  • Bebek ölüm oranı yüksektir.
  • Yaşam standardı düşük, yaşam süresi kısadır.
  • Okur yazar oranı düşüktür.
  • Kişi başına düşen milli gelir azdır.
  • ihracatta sanayi ürünlerinin payı azdır.
  • Çalışan nüfusun yaş ortalaması düşüktür.

 

ÖZETLE

  • iş imkânlarının fazlalığı nedeniyle en fazla göç alan bölge Marmara’dır.
  • Kentli nüfus oranı Marmara Bölgesi’nde en yüksek, Karadeniz Bölgesi’nde en düşüktür.
  • Nüfus yoğunluğu en yüksek olan bölge Marmara,

en düşük olan bölge ise Doğu Anadolu’dur.

  • Nüfus dağılışı üzerinde; yerşekilleri, iklim özellikleri, su kaynakları ve denizler, toprak verimliliği, yeraltı zenginlikleri ve endüstri kuruluşları etkilidir.
  • Bir ülke nüfusunun hızla artmasını sorun haline

getiren ana etken, insanlarının temel gereksinimlerinin

karşılanamamasıdır.

  • Bir yerleşim merkezinin büyümesinde; sanayi, ticaret, tarım, turizm ve ulaşım etkilidir.
  • Çöller, bataklıklar, ılıman kuşakta dağlık alanlar,

Ekvatoral kuşağın ormanlık alanları ve kutup bölgeleri yerleşime uygun olmadığından az nüfuslanmıştır.

 

  • Bir ülkede ekonomik gelişme hızı, nüfus artış

hızına paralel gidiyorsa, nüfusun artması sorun

yaratmaz.

  • Sıcak ve soğuk kuşakların az, ılıman kuşağın

sık nüfuslu olmasının temel nedeni iklimdir.

  • Karaların geniş yer tutması nedeniyle Dünya

nüfusunun yarıdan fazlası Kuzey Yarımkürede

yaşar.

  • Bir bölgede yerleşmelerin dağınık ya da toplu

olması yerşekilleri ve iklim ile ilgilidir.

  • Ülkemizde nüfusun genelde kıyılarda yoğunlaşması

iklim ve ulaşım ile ilgilidir.

  • Çukurova, Adapazarı, Büyük Menderes, Gediz

ve Bafra ovalarının sık nüfuslu olması toprak

verimliliği, Tuz Gölü, Çankırı ve Konya

çevresinin ise seyrek nüfuslu olması toprak

verimsizliği ve yağış azlığı ile ilgilidir.

  • Bodrum, Marmara, Fethiye, Alanya, Side, Kemer,

Pamukkale gibi merkezlerin gelişmesinde

turizm etkili olmuştur.

  • Zonguldak, Seydişehir, Batman, Soma gibi

merkezlerin gelişmesinde yeraltı zenginlikleri

etkili olmuştur.

  • iç göç nedeniyle, ülkemizde 1927 yılında % 75

olan kırsal nüfus oranı 1990 yılında % 42’ye

düşmüştür.

  • Konut tipleri üzerinde iklim, jeolojik yapı, bitki

örtüsü ve sosyo-ekonomik yapı etkilidir.

  • iç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesinde

kerpiç, Akdeniz ve Doğu Anadolu Bölgesi’nde

taş, Karadeniz Bölgesi’nde ise ahşap evler yaygındır.

  • Akdeniz ve Ege Bölgelerimizde turizmin hareketlenmesi nedeniyle yaz mevsiminde nüfus artışı gözlenir. Buna bağlı olarak bu bölgelerimizin yaz ve kış nüfusları arasında büyük farklar vardır.
  • Göçe bağlı nüfus artışının en fazla olduğu bölgemiz Marmara’dır. Marmara’da doğuma bağlı nüfus artışı azdır.
  • iç ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerinde yağış,

Doğu Anadolu Bölgesinde ise sıcaklık nüfus dağılışı üzerinde belirleyici olmuştur.

  • Gittikçe artan besin maddeleri üretiminin tüketimi

karşılayamaması, kişi başına düşen tarım topraklarının azalması, ekonomik gelişmeye karşı kişi başına düşen milli gelirin artmaması ile km2 ’ye düşen insan sayısının artması nüfus artışının hızlı olduğunu gösterir.

  • Bir ülkede nüfus dağılışı, yağış ve yerşekillerinden

önemli ölçüde bağımsız ise, o ülke gelişmiştir.

  • Bir yerleşme yerinin geçici olması ekonomik

faaliyetlerin niteliğine bağlıdır.

  • Ekvatoral iklim bölgelerinde insanlar yerleşme

için yüksek yerleri seçerler.

  • Bir ülkedeki nüfus artışı üzerinde iç göçlerin

etkisi yoktur.

  • Kırıkkale, Karabük, izmit, iskenderun, istanbul

sanayi şehirlerine; Zonguldak, Batman, Seydişehir,

Soma maden şehirlerine; Adapazarı, Bafra, Akhisar, Adana, Balıkesir tarım şehirlerine; Bodrum, Antalya, Kuşadası, Marmaris turizm şehirlerine örnek verilebilir.

  • Ülkemizde nüfus artış hızı yüksek,, nüfus dağılışı düzensiz, kadın-erkek nüfus oranı denktir.
  • Akarsu boyları enleme göre farklı nüfus yoğunluğuna sahiptir. Örneğin sıcak kuşakta Amazon, Kongo nehirlerinin havzası seyrek nüfuslu iken, orta kuşakta, Tuna, Ren, Fırat nehirlerinin havzası yoğun nüfusludur.
  • Rize, Trabzon, Giresun, Ordu, Bursa, Aydın,

Hatay gibi bol yağış alan illerimizde nüfus yoğunluğu genelde fazladır.

 

Bu yazı 61 kere okundu.
  • Site Yorum
  • Facebook Yorum

Bir yorum bırak

Bir yorum bırak

Kategoriler
http://bilelimmi.com/bilelimmi-com-hakkinda/ http://bilelimmi.com/iletisim/