TÜRK İSLAM DEVLETLERİNDE TAŞRA YÖNETİMİ

Paylaş
 

TÜRK İSLAM DEVLETLERİNDE TAŞRA YÖNETİMİ

Türk İslam devletleri kurdukları Taşra Teşkilatı ile ülkelerinin Başarılı bir şekilde Yönetmeyi bilmişlerdir .Türk İslam devletlerinde İslam öncesi dönemde görülen ülke hanedanın ailesinin ortak malıdır anlayışı geçerliliğini korumuştur .Baktığımızda Gaznelilerde oldukça güçlü bir merkezi yönetim anlayışının olduğunu anlamaktayız .Karahanlılarda ise daha önce Türklerde uygulanan ikili teşkilat sisteminin yoğun bir şekilde uygulandığını şahitlik ediyoruz. Türk İslam devletlerinde ülkeler eyaletlere bu eyaletler şehirlere şehirlerde kasaba ve köylere ayrılmıştı .Eyaletlerin yönetimine baktığımızda ise genellikle bu eyaletleri hanedan üyesi valiler ya da askeri valilerin yönettiğini görmekteyiz .Hanedan üyesi valilerin bulunduğu vilayetler özerkti yani içlerinde serbest ama dışişlerinde merkezi yönetime bağlı olarak çalışırlardı .Selçuklularda Hanedan üyesi valiler Melik ünvanı  almışlardı .Aynı zamanda Selçukluların taşra teşkilatında askeri valilerde kullanılmaktaydı ki bu askeri valilere verilen ünvan Melik denirdi aynı zamanda bu askeri valilere subaşı da dendiğini görmekteyiz .Gaznelilerde mülki amire Sahibi Divan dendiğini şahitlik etmekteyiz ki Gazeller gerçekten de yönetim anlayışları anlamında oldukça başarılar dı .Ayrıca Mülki amire yardım eden yetkililere de Reis denmekteydi .Türk İslam devletlerinde eyaletlerin önemli işleri ile ilgilenen memurlar merkezden atanır ve merkezden yönetilirler di .Aynı zamanda başarısız olduklarında da yine merkezi yönetim tarafından görevden alınırlardı .Baktığımızda Türkiye Selçuklularının yönetim anlayışını büyük Selçuklulardan aldığını görmekteyiz ancak Türkiye Selçukluları daha Merkezi bir yapı kurmayı başarmışlardır .Bu yapıyı kurmalarında tabi ki topraklarının daha küçük olması da etkili olmuştu .Büyük Selçuklular ise bir imparatorluk olmanın verdiği dezavantajları yaşamış ve bir süre sonra merkezi yönetim zayıfladığında eyaletlerdeki melikler merkezi yönetime karşı ayaklanarak bağımsızlıklarını ilan etmekten çekinme işlerdi .Türk İslam devletlerinde güçlü bir posta teşkilatı kurulmuş ve bu posta teşkilatı sayesinde hükümdarlar ülkelerini düzenli bir şekilde yönetmeyi başarmışlardı .Posta teşkilatında görev alan memurlara Eşkinci veya Ulak denirdi .Aynı zamanda Türk İslam devletlerinde taşradaki yapılan işlemleri uygulamaları kontrol eden denetleyen merkeze sürekli bilgi aktaran istihbarat memurları da bulunmaktaydı .Gaznelilerde bu iş çok daha etkili bir şekilde yapılmış ve resmi görevlileri halkı ilgilendiren konuları rapor halinde Başkentte sunan birime Berit adı verilmişti .Türk İslam devletleri kurdukları Taşra Teşkilatı ile uzun yüzyıllar Devletlerini başarı şekilde yönetmeyi bilmişlerdir.

Bu yazı 254 kere okundu.
  • Site Yorum

Bir yorum bırak

Kategoriler