TÜRK DÜNYASI

Paylaş
 

TÜRK DÜNYASI

Türkiye dışında günümüzde Avrupa’dan Asya’nın içlerine kadar geniş bir alanda birçok Türk topluluğu yaşamaktadır. Bu toplulukların başında 1991 yılında bağımsızlıklarını kazanan Azerbaycan, Türkmenistan, Özbekistan, Kazakistan ve Kırgızistan gelmektedir. Türkiye, Orta Asya Türk Cumhuriyetlerinin bağımsızlıklarını vakit geçirmeden toplu olarak tanımıştır. Aynı dili konuşan, aynı kültüre ve tarihe sahip ülkeler birbirleriyle çok yakın ilişkiler geliştirmiştir.

Cumhuriyetimizin kurucu Mustafa Kemal Atatürk’ün yıllar öncesi söylemiş olduğu aşağıdaki o sözleri çok iyi okumadan ve kavramadan bugün Türk Dünyası’nı anlamak ve o yolda atılması gereken adımları kestirmek mümkün değildir. ‘Bugün Sovyetler Birliği dostumuzdur, komşumuzdur, müttefikimizdir. Bu dostluğa ihtiyacımız vardır. Fakat yarın ne olacağını kimse bugünden kestiremez. Tıpkı Osmanlı gibi, Avusturya-Macaristan gibi parçalanabilir. Bugün elinde sımsıkı tuttuğu milletler avuçlarından kaçabilirler. Dünya yeni bir dengeye ulaşabilir. İşte o zaman Türkiye ne yapacağını bilmelidir. Bizim bu dostumuzun

idaresinde dili bir, inancı bir, özü bir kardeşlerimiz vardır. Onlara sahip çıkmaya hazır olmalıyız.

Hazır olmak yalnız o günü susup beklemek değildir. Hazırlanmak lazımdır. Milletler buna nasıl hazırlanır? Manevi köprülerini sağlam tutarak. Dil bir köprüdür… İnanç bir köprüdür… Tarih bir köprüdür… Köklerimize inmeli ve olayların böldüğü tarihimizin içinde bütünleşmeliyiz. Onların bize yaklaşmasını beklememeliyiz. Bizim onlara yaklaşmamız gerekli…’

29 Ekim 1933, Mustafa Kemal ATATÜRK

 

      Azerbaycan

Başkenti: Baku

Nüfusu: 7 500 000

Yüzölçümü: 86 400 km2

Türkiye ile Ermenistan arasında yer atan Nahçıvan Özerk Bölgesi ile komşumuz durumundadır. Azerbaycan yeraltı kaynakları, özellikle petrol ve doğalgaz bakımından zengin bir ülkedir. Azerbaycan ile Türkiye arasındaki ilişkiler 1991 yılından itibaren gelişmeye başlamıştır. Birçok konuda ikili antlaşmalar imzalanmıştır/Türkiye, Azerbaycan’a gıda maddeleri, çeşitli makineler, motorlu kara taşıtları, elektrik enerjisi, kağıt, mobilya ve temizlik ürünleri ihraç ederken Azerbaycan’dan, petrol ile plastik maddeler alır.

Bakü’den Ceyhan’a Petrol Köprüsü

Hazar petrollerini batı pazarlarına ulaştırmaya başlayacak olan Bakü-Tiflis-Ceyhan petrol boru hattı 2005 yılında faaliyete başlamıştır. 1770 km uzunluğundaki boru hattının yapımı için 3 ülkede 17 ayrı şantiye kurulmuştur. Önümüzdeki dönemlerde Kazak petrollerinin de BTC üzerinden geçmesiyle hattın önemi daha da artacak. Türkiye BTC ile sadece stratejik açıdan değil, ekonomik olarak da fayda görecektir. BTC için yapılan 40 yıllık antlaşma gereği Türkiye hattan geçiş ücreti olarak ilk 16 yılda yıllık 200.000.000 dolar, geri kalan dönemde ise yılda 300.000.000 dolar gelir elde edecektir. BTC’nin diğer önemli yanı Türkiye’nin jeopolitik açıdan ayrı bir önem kazanacak olmasıdır. Ayrıca boğazlardaki aşırı trafik yükünden kaynaklanan geçiş risklerinin en aza indirilmesi açısından da büyük bir kazanç sağlanmıştır.

İLK RAFİNERİ NOBEL KARDEŞLERDEN: Baku petrolleri ilk işletmeye açıldığında takvimler 1870’leri gösteriyordu. O tarihe kadar. Hazar kıyısında yaşayanlar neft dedikleri sıvıyı, deriden kaplara koyup, deve sırtında taşıyor ve bunun ticaretini yapıyordu. 1870’li yıllarda İsveçli Nobel kardeşler Bakü’ye geldi ve Rus Çarı’ndan aldıkları imtiyazla petrol sanayiine el attı. Bakü’de ilk rafineriyi kuran, Hazar Denizi’nde ilk petrol tankerini hizmete sokan, bölgede ilk boru hattını inşa edenler de Robert ve Alfred Nobel kardeşlerdi.

Kazakistan

Başkenti: Almatı

Nüfusu: 17 000 000

Yüzölçümü: 2 717 000 km2

Orta Asya’da bulunan Türk Cumhuriyetleri arasında yüzölçümü bakımından en geniş olanıdır. Ülke yeraltı kaynakları bakımından zengindir. Doğalgaz, petrol ve kömür başlıcalarıdır. Türkiye ile Kazakistan arasındaki ilişkiler günden güne, hızla gelişmektedir. İki ülke arasında ekonomik ve ticari alanda çeşitli antlaşmalar yapılmıştır. Türkiye Kazakistan’a elektrikli makine ve cihazlar, motorlu kara taşıtları, gıda ürünleri, konfeksiyon ürünleri, temizlik maddeleri ve mobilya ihraç ederken, Kazakistan’dan da doğalgaz, petrol, mineral yakıt ve yağlar, demir ve çelik, çeşitli tahıllar ile hayvan yemi ithal eder.

         Türkmenistan

Başkenti: Aşkabat

Nüfusu: 4 500 000

Yüzölçümü: 448 000 km2

Hazar denizine kıyısı olan ülkelerdendir. Türkmenistan gerek elektrik üretimi, gerek diğer enerji kaynaklan, özellikle de doğalgaz açısından zengin bir ülkedir. Ülke ekonomisinin temel taşını pamuk, doğalgaz ve petrol oluşturmaktadır. Türkiye ile olan siyasi ekonomik ilişkileri hızla gelişmektedir. Çok sayıda Türk firması ülkede yatırımlar yapmaktadır. Türkiye’den Türkmenistan’a çeşitli makineler, metal eşyalar demir ve çelik, temizlik ve gıda maddeleri, ısıtma malzemeleri ile mobilya ihraç edilir. Türkmenistan’dan da halı, kilim, pamuk ve pamuklu ürünler, mineral yakıt ve yağlar, plastik malzemeler, elektrik enerjisi ve petrol ithal edilir.

Kırgızistan

Başkenti: Bişkek

Nüfusu: 4 700 000

Yüzölçümü: 198 500 km2

Kırgızistan’ın ekonomisi tarıma dayanır. Hayvancılık da gelişmiştir. Aynca ülkede İpek böcekçiliği yapılır. Türkiye, Kırgızistan’a tekstil ürünleri, çeşitli makineler, gıda maddeleri, sıhhi tesisat, ısıtma malzemeleri, kağıt ve mobilya ihraç eder. Kırgızistan’dan da sebze ve meyve ile deri ithal eder.

    Özbekistan

Başkenti: Taşkent

Nüfusu: 21 700 000

Yüzölçümü: 447 004 km2

 

Etrafı diğer Türk Cumhuriyetleri ile çevrilmiş durumdadır. Özbekistan çok zengin yeraltı kaynaklarına sahiptir. Altın, doğalgaz, alüminyum, kömür, mermer yatakları Ön sıradadır. Tarım ve hayvancılık da başlıca ekonomik etkinliklerdendir. Türkiye’den Özbekistan’a dokuma ürünleri, motorlu kara taşıtları, plastik malzemeler, temizlik malzemeleri, gıda maddeleri .mobilya, sıhhi tesisat ve ısıtma malzemeleri ihraç eder. Özbekistan da plastik maddeler, dokuma ürünleri, sebze ve meyve ithal eder.

 KKTC

Başkenti: Lefkoşe

Nüfusu: 175 000

Yüzölçümü: 3 355 km2

Yavru vatan olarak adlandırılan Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, ülkemiz için hem siyasi hem de kültürel anlamda önemli bir ülkedir. Türkiye yapmış olduğu yardımlarla bu ülkeye destek vermektedir. KKTC turunçgil ihracatı yapmaktadır.

Türk Cumhuriyetleri İle Yaptığımız İhracatın Dağılımı: (Yüzde Pay)

 

Ülke 1992 1993 1994 1995  1996 1997 1998 1999 2000
Azerbaycan 55,3 15,1 30,8 29,6 32.1 35.2 39,2 43.2    40,5
Kazakistan 10,4 15.1    30.6  27.7 22,0 23.2 25,7 16.8   20,5
Türkmenistan 3,9   18,6 19,6 10.3 8.8 12,9 11,5 18,6 21,0
Özbekistan 29.3 47.4 15,0 25.4 30.8 23,2 18,7 17,3 14,4

3.6

Kırgızistan 1,0 3.8 3,9 7,0 6,3 5,5  , 5,0 4,0
TOPLAM 100.0 100,0 100,0 100,0 100,0 100.0 100.0 100,0] 100,0

Türk Cumhuriyetleri İle Yaptığımız İthalatın Dağılımı: (Yüzde Pay)

 

Ülke          11992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000
Azerbaycan 39,3 17,9 4,7 7,6 12.9 14.6 11,2 9,6 | 15,2
Kazakistan 11,8 23,0 17,0 30,2 .33,1 41,4 56,5 64.7 55,2 15,6
Türkmenistan 23,7 40,5 34,6 38,9   33,0 18.4 9,4   14,7
Özbekistan 23,6  16,8   41,5 21,4 19.1 23,7 21,4,10,4 13,7 0.4
Kırgızistan 1.6 ! 1,8 2,3 1.9 1.9 1.9 1,5 0,6
TOPLAM 100.0 100.0 100,0 100,0 100.0 100,0 100,0 100,0 100.0

Genel olarak Türkiye, Türk Cumhuriyetlerine daha çok gıda maddeleri, motorlu kara taşıtları, çeşitli makineler, ısıtma ve temizlik maddeleri ile mobilya ihraç ederken, bu ülkelerden petrol ve doğalgaz ithal eder.

Özellikle son yıllarda Türkiye’den giden mimarların ve yapı şirketlerinin yaptıkları çalışmalar oldukça dikkat çekici bir hal almıştır. Artık neredeyse Orta Asya’da yer alan önemli şehirlerin hepsinde Türk yapıları görebilmek mümkündür.

http://bilelimmi.com/ekonomik-faaliyetlerin-siniflandirilmasi/

http://bilelimmi.com/ulkemiz-ve-dunya/

 

Bu yazı 12 kere okundu.
  • Site Yorum
  • Facebook Yorum

Bir yorum bırak

Bir yorum bırak

Kategoriler
http://bilelimmi.com/bilelimmi-com-hakkinda/ http://bilelimmi.com/iletisim/