Tarihteki İlk Kan Nakli

Paylaş
 

Tarihteki İlk Kan Nakli

Kan gruplarının saptanmasıyla birlikte, kan nakli olağan tıp işlemlerinden biri oluyor ve kan kaybından ölmek tarihe karışıyordu. Tarihteki İlk Kan Nakli bir çok insanın hayatının kurtarılmasına yol açtı.

Avusturya’lı biyolog Dr. Kari Landsteiner (1868- 1943), 1900 yılında insanlarda 4 ayrı kan grubunun varlığını ortaya koyarken, bu buluşunun tıp bilimine ve insanlığa yapacağı katkıların bilincindeydi. Çünkü Landsteiner’in buluşuyla yıllardır çözümsüz kalan bir çok sorun ortadan kalkıyor, hepsinden önemlisi insanların yüzyıllardır gerçekleştiremedikleri kan nakli (transfüzyon) düş olmaktan çıkıyordu.

Bu buluştan sonra, daha fazla insan başarıyla ameliyat edildi, çeşitli nedenlerle kan kaybeden bir çok hasta kurtarıldı. Eşler arasında kan uyuşmazlıklarından dolayı yeni doğan çocuklarda görülen sarılık olayları korkutucu olmaktan çıktı. Adli tıpta önemli bir sorun olan babalık davaları kolayca sonuçlandırılır oldu.

Dr. Landsteiner. 1930 yılında kendisine Nobel Tıp Ödülünü sağlayacak bu buluşunda gruplandırmayı yaparken, iki bireye ilişkin kan örnekleri biraraya getirildiğinde, bir bireyin alyuvarları ile diğer bireyin kan serumu (kanın sıvı bölümü) arasında oluşan reaksiyonları temel aldı. Bir insanın alyuvarları ile bir başkasının serumu biraraya getirildiği zaman iki olasdikli bir reaksiyon ortaya çıkıyordu. Alyuvarlar ve serum ya homojen bir biçimde dağılmakta ya da biraraya toplanarak kümeler oluşturmakta, yani “aglutine” olmaktaydı. Böylece kümelenen alyuvarlar daha sonra “hemoliz” adı verilen bir süreçle parçalanıyordu. İşte Landsteiner, bu deneyden yola çıkarak insan alyuvarlarında A ve B antijenlerinden birinin ya da ikisinin birden bulunmasına ya da hiçbirinin bulunmamasına göre A.B. AB ve O kan gruplarını belirledi.

Antijen vücuda girdiğinde kendine özgü antikorun üremesine yol açan ve bununa reaksiyona giren maddelere denir. Alyuvarlar oksijen ve karbondioksitin yanı sıra bu antijenleri de taşımaktadırlar. Antikorlar ise kan serumunda bulunurlar. Bir insanda bulunmayan bir antijenin karşılığı olan antikor onun kan serumunda bulunmaktadır. Buna göre A grubu kanın alyuvarlarında A antijeni, serumunda B antikoru, B grubu kanın alyuvarlarında B antijeni, serumunda A antikoru, AB grubu kanın alyuvarlarında hem A hem B antijeni bulunur. Fakat serumunda antikor yoktur. O grubu kanda ise alyuvarlar antijen kapsamaz, fakat serumunda hem A hem B antikoru vardr. Bu bilgilerin ışığı altında aynı grupta olan bireyler arasında kan nakli güvenlikle yapılabilir. Tarihteki İlk Kan Nakli Farklı gruplar arasında kan nakli yapılabilmesi grupların antijen, antikor ilişkilerine bağlıdır. Antijenler, bir canlı vücuduna enjekte edildiğinde o vücut tarafından yabancı maddeler olarak kabul edilirler ve kendilerine karşı bir etken oluştururlar. İşte bunlara karşı oluşan ve bunları zararsız hale getiren maddeler, artikorlardır.

Farklı gruplar arasında kan nakli yapma zorunluluğu doğarsa, verilecek kan ile alıcıya yabancı bir antijenin gitmemesine dikkat edilmesi gerekir. O grubu kanda ne A ne de B antijeni bulunduğundan, diğer gruplara kan verebilir. Çünkü bu durumda alıcıya antijen gelmez, alınan kana karşı da tehlikeli miktarda antikor oluşmaz. Bu nedenle O grubu kana genel verici kan grubu adı verilmektedir. AB grubu kan, hem A hem de B artijenini içermesi ve serumunda antikor olmaması nedeniyle bütün gruplardan kan alabilir. Bu kurallara göre insanlar arası kan alıp, verme şeması aşağıda görülmektedir:

Ancak şemaya uygun hallerde dahi farklı gruplar arasında nakil yapıldığında hafif bir aglütinasyon oluşmaktadır. Bu nedenle zorunlu kalmadığa farklı gruplar arasında kan nakli yapılmamaktadr.Tarihteki İlk Kan Nakli böylece temelleri atılmış oldu.

Değişik toplumlarda ABO sistemindeki kan grupları oranları farlılıklar göstermekle birlikte, en fazla rastlanan kan grubu O ve A, en az bulunan ise AB dir. Örneğin Munting’\n araştırmasına göre Güney İngiltere’de % 43.5 O, % 44.7 A, % 8.6 B, % 3.2 AB grubu. Arap toplumunda % 44 O, % 33 A, % 17.7 B,

Bu yazı 388 kere okundu.
  • Site Yorum

Bir yorum bırak

Kategoriler