SSCB’ YIKILIŞI VE SONRASI

Paylaş
 

SSCB’ YIKILIŞI VE SONRASI

1985’te, Sovyetler Birliği Komünist Partisi Genel Sekreteri Konstantin Çemenko’nun ölümüyle birlikte SSCB’de kısmi istikrar dönemi sona erdi. Ülke içinde partinin baskıcı yönetimi sürerken, ABD ekonomisiyle eşitsiz koşullarda rekabete sokulan ekonomi tıkanma noktasına gelmişti. Parti genel sekreterliğine Mihail Gorbaçov’un getirilmesi, altı yıl içinde, hem Komünist Parti’nin iktidardan uzaklaşmasına hem de SSCB’nin çökmesine yol ^açacaktır. Gorbaçov, gerçeği söylemek gerekirse, bir reformcu değildi. Kruşçev’in 1962’deki yanlış uygulamalarından dersler çıkararak ekonomiyi durgunluktan kurtarmak istedi. İki kavram ortaya attı: Perestroyka (yeniden yapılanma) ve glasnost (açıklık). Bu iki girişim, Sovyet imparatorluğunun dağılma sürecini açık biçimde hızlandırdı. Bir bütünsellik ve tutarlılık içinde yürütülemeyen perestroyka, bir yandan ekonominin çökmesine -diğer yandan da Sovyetler’in yaşam düzeyinin alabildiğine düşmesine yol açtı. Bu da Gorbaçov’un halkın gözünden düşmesine neden oldu. Gorbaçov iktidarını sağlamlaştırmak için, aceleyle partide ve Anayasa’da bir dizi değişikliğe yönelirken, tam bir serbestlik içinde yapılan seçimler, daha radikal önlemlerin alınmasını ortaya koyuyordu.

SSCB, 8 Aralık 1991 Rusya, Beyaz Rusya ve Ukrayna tarafından oluşturulan ve Kazakistan ile Orta Asya cumhuriyetlerinin de katıldığı Bağımsız Devletler Topluluğu’nun kurulmasıyla tarihe gömüldü.Seçimler, reform programını savunan yeni politikacıların ortaya çıkmasına yol açtı. Reformcuların en popüleri ve en önde geleni Boris Yeltsin zamanla ulusal bir lider kimliği kazandı. Yeltsin ile Gorbaçov arasındaki uzlaşma, yeni bir birlik antlaşmasına dönüşmek üzereyken partinin muhafazakâr kanadı, 18 Ağustos 1991’de bir darbe girişimi başlattı. Boris Yeltsin’in bir tank üzerine çıkıp direnmesi ve birkaç bin Moskovalının sokaklarda gösteri yapması, bir avuç apparaçiğin geri adım atması için yetti. Başarısız darbe girişimi Boris Yeltsin’i ve onun çevresinde yer alanları meşrulaştırdı. Gorbaçov bir kenara itildi, yeni birlik tasarısı terk edildi. Yeni Rus iktidarı, Sovyet mirasını devraldı.

 

SSCB’NİN PARÇALANMASI

Kremlin’in tüm çabalarına rağmen özerk cumhuriyetler ve yönetimler birbiri arkacından bağımsızlıklarım ilan ettiler. Federal yapıdan ayrılma isteği pek çok bölgede ciddi çatışmalara yol açtı. Azınlıktaki etnik gruplar yeni devletlerde yükselen milliyetçilik akımına karşı direndiler. Ermeniler, Azeriler, Kırgızlar, Özbeklcr, Gürcüler, Ostyaklar, MoldavyalIlar ve Gagavuzlar ayrıldılar.

 

Doğu Avrupa’da yeni düzen

Doğu Avrupa ülkeleri çok önemli değişikliklere sahne oldu, ikinci Dünya ^ Savaşı’nm ardından Kızılordu’nun zoruyla komünist düzeni kabul eden bu ülkelerde, halkın birkaç hafta içinde iki Almanya’nın birleşmesine de engel teşkil eden komünist rejimleri silip süpürmesi için Gorbaçov’un reformcuların iktidara gelişini desteklemesi yetti de arttı bile. Serbest seçimler bu devrimi iyice sağlamlaştırırken birçok Doğu Avrupa ülkesinde Batı’daki gibi çok partililiğin boyverdiği gerçek demokrasilerin kurulmasını sağladı.

Avrupa’da etnik savaşlar

Eski Yugoslavya’da şiddetin daha da tırmanması kaçınılmaz gibi bir şeydi. 1991’de eski Yugoslavya Federasyonumun yıkıntıları üzerine beş devlet kuruldu.

Bunlardan yalnızca üçü Hırvatistan, Slovenya Bosna Hersek uluslararası örgütler tarafından tanındı.

Federal ordunun tüm ağırlığınakoymalan nedeniyle askeri olarak son derece güçlü olan Sırp milisler, Yugoslavya Federasyonunun dağılmasını önleyemeyince —ki federasyon şu anda yalnızca Sırbistan ve Montenegro’dan oluşuyor— Sırplar’m yaşadığı bütün toprakları “Büyük Sırbistan” sınırları içinde birleştirmek için Hırvatlar’a ve Bosna Hersek’teki Müslümanlar’a saldırılarda yalnızca Bosna Hersek’te 45 binden fazla insan öldü ya da kayboldu. Sırp saldırılan aynca 1945 yılından bu yana Avrupa’da en büyük mülteci dalgasına yol açtı.

Bu yazı 26 kere okundu.
  • Site Yorum
  • Facebook Yorum

Bir yorum bırak

Bir yorum bırak

Kategoriler
http://bilelimmi.com/bilelimmi-com-hakkinda/ http://bilelimmi.com/iletisim/