SOĞUK SAVAŞ YILLARI

Paylaş
 

 

SOĞUK SAVAŞ YILLARI

Rusya’nın I.Dünya Savaşı’na girmesi ile ülkedeki toplumsal ve ekonomik kriz arttı. Çarlık Rusya’sı, Birinci Dünya

Savaşı sonrasında siyasi bir değişim yaşadı ve savaştan çekildi.1917’de Çarlık Rusyası sona ererken 15 Cumhuriyetten oluşan SSCB (Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği) kuruldu.

 

  1. Dünya Savaşı sonrasında dünya yeni bir oluşuma sahne oldu. Bu düzenin baş aktörleri ise ABD ve SSCB idi. Farklı yönetim yapılarına sahip ABD ve SSCB dünyayı kendi etki alanlarına almak istiyordu.

 

İki devlet ararsındaki ideolojik karşıtlık 1945-1990 arasında devam etti. İşte bu döneme SOĞUK SAVAŞ DÖNEMİ denir.Türkiye, II.Dünya Savaşı’na fiilen girmemişti; ama jeopolitik konumunun önemi nedeniyle, savaş sonrası düzende yerini belirlemek zorundaydı.

 

Her iki blok da Türkiye’yi yanında görmek istiyordu. ABD’nin Türkiye’yle yakınlaşma girişimlerinde bulunduğu sırada SSCB’nin de Türkiye’den bir takım talepleri vardı. SSCB, Türkiye’den toprak ve Boğazlardan üs istiyordu.Sovyetlerin Doğu Avrupa’da yayılması, ABD’yi bir dizi tedbir almaya itti.

 

Truman Doktrini ve Marshall Planı

ABD Başkanı Harry S. Truman (Heri Turuman), bu ortamda, kendi adıyla anılan “Truman Doktrini”ni ortaya attı (1947). Truman Doktrini; Sovyet tehdidi altındaki ülkeleri ekonomik ve askerî açıdan güçlendirmeyi amaçlıyordu. Bu doktrin çerçevesinde yapılan ekonomik yardımlar, “Marshall (Marşal) Planı” olarak isimlendirildi. Türkiye’nin de içinde bulunduğu 16 ülkeye yapılacak yardımlar, daha çok askerî araç gereçler ile birlikte tarım araçlarını kapsıyordu. Türkiye, II.Dünya Savaşı sonrası en önemli güç olan ABD’nin yanında yer aldı.

NATO’NUN KURULMASI

  • Dünya Savaşı’ndan sonra Avrupa devletleri sava­şın yıkıntılarını temizleyip ekonomilerini güçlendir­meye çalışırken, Sovyetler Birliği genişleme politi­kasını sürdürüyordu. Sovyetler Birliği, 1948 yılında 456.000 km2 toprağı kendi sınırlarına katmıştı. Ayrı­ca 983.000 km2 üzerindeki yedi ülkede kendi kon­trolünde komünist yönetimlerin kurulmasını sağla­mıştı.
  • Batı Avrupa ülkeleri, Sovyetler Birliği’nin yayılmacı politikaları karşısında ortak bir güvenlik sistemi kur­maya karar verdiler. Birleşmiş Milletler Teşkilatı’nın ilkelerine sadık kalarak oluşturulacak bu savunma teşkilatı barışı korumayı amaç Bu amaç­la Belçika, Fransa, Hollanda, Lüksemburg, İngil­tere, ABD, Kanada, Portekiz, Norveç, İtalya, İz­landa ve Danimarka arasında 4 Nisan 1949’da Washington’da imzalanan antlaşma ile Kuzey At­lantik Antlaşması Teşkilatı (NATO) kurulmuştur.

 

TÜRKİYE’NİN NATO’YA ÜYE OLMASI

  • Asya ve Avrupa arasında yer alan Türkiye, sahip ol­duğu jeopolitik konumu nedeniyle dünya politika­sında önemli bir ü Akdeniz ile Karadeniz ara­sında geçişi sağlayan Boğazlara sahip olması, Or­ta Doğu’ya hakim bir konumda bulunması jeopoli­tik önemini artırıyordu.

 

Bir toprağın veya coğrafyanın bölge ya da dünya siyasetindeki konumuna jeopolitik konum denil­mektedir.

 

  • Türkiye, ikinci Dünya Savaşı’na girmemiş Ama sahip olduğu bu jeopolitik konum yüzünden savaş sonrasında yerini belirlemek zorundaydı. Ayrıca Sovyetler Birliği Türkiye’den Kars ve Ardahan’ı isti­yor, Boğazlardan da üs talep ediyordu. Bu yüzden Türkiye için NATO’ya üye olmak hayati derecede önemliydi.
  • Türkiye, Dünya Savaşı yıllarından beri NATO üyesi devletlerle uyumlu bir dış politika takip ettiği için 1952 yılında Yunanistan ile birlikte bu ortak sa­vunma örgütüne alınmıştır.
  • Türkiye’nin sahip olduğu coğrafyanın bir savaş sırasında Avrupa, Asya ve Orta Doğu için askeri açıdan büyük önem taşıması NATO’ya kabul edilmesini kolaylaştırmıştı

 

 

ÇATIŞMA YOK AMA…

Amerika ve Sovyet Rusya liderliğinde Batı ve Doğu blokları arasında gelişen, açık ama silahlı mücade­leye dönüşmeyen sınırlı çekişmeye soğuk savaş adı verilmiştir.

 

UYARI:”Soğuk savaş” deyimi ilk kez 1947 yılında Ame­rika’da kongredeki bir görüşme sırasında ABD’li maliye ve başkanlık danışmanı Bernard Buruch tarafından ifade edilmiştir.

 

  • Dünya Savaşı sonunda Amerika Birleşik Dev­let/eri ve Sovyet Rusya iki süper güç olarak orta­ya çıktılar. Bu durumun ortaya çıkmasında dünya siyasetinde söz sahibi devletlerden Almanya, İtalya ve Japonya’nın II. Dünya Savaşı’nda yenilmeleri, savaşın galiplerinden İngiltere ve Fransa’nın da bu süreçte her bakımdan yıpranmaları etkili olmuştur.
  • Sovyet Rusya Dünya Savaşı’ndan sonra yayılma­cı bir politika takip ederek komünizm rejiminin Bal­kanlar ve Orta Avrupa’da yerleşmesi için mücadele etmiştir. Rusya’nın komünizm ideolojisini bütün dünyaya yaymak istemesi demokrasi ile yönetilen ABD’yi ve Avrupa devletlerini endişelendirmiştir.
  • Dünya Savaşı’ndan sonra oluşan yeni durum ABD’nin önderliğinde demokratik Batı Avrupa dev­letlerinden oluşan Batı Bloğu’nu ve Sovyet Rus­ya’nın önderliğinde Doğu Avrupa ve Balkan devlet­lerini içine alan Doğu Bloğu’nu ortaya çıkarmıştır.
  • Soğuk Savaş Dönemi’nde nükleer silahların geliş­mesi yüzünden ABD ve Sovyet Rusya silahlı olarak karşı karşıya gelmekten kaçınmışlardı Taraflar ara­sında rekabet daha çok siyaset, ekonomi ve propa­ganda alanlarında sürdürülmüştür.

 

KORE SAVAŞI

  • Soğuk Savaş Dönemi’nde ABD ile SSCB’yi karşı karşıya getiren önemli olaylardan biri de Kore Savaşı’dı Savaş SSCB’nin denetimindeki Kuzey Ko­re’nin, ABD’nin denetimindeki Güney Kore’ye sal­dırmasıyla başlamıştır. Bunun üzerine Birleşmiş Milletler saldırıyı kınayarak müdahale kararı almıştır. Uluslararası bir askeri güç oluşturularak, ABD baş­kanlığında bölgeye gönderilmiştir.
  • 1950-1953 yılları arasında süren savaşta taraflar birbirine üstünlük sağlayamamış ve ateşkes imza­layarak savaşa son vermiş
  • Türkiye, Dünya Savaşı’ndan sonra Sovyetler Birliği’ne karşı ABD ile yakınlaşma politikası takip edi­yordu. Ayrıca Atatürk’ün “Yurtta barış dünyada barışilkesi doğrultusunda dünya barışını koruyu­cu faaliyetlere destek vermeyi görev sayıyordu. Bu doğrultuda Birleşmiş Milletlerin çağrısına uyarak Kore’ye bir tugay gönderdi. Türkiye’nin Kore’ye asker göndermesi ve buradaki başarısı NATO’ya kabul edilmesinde önemli rol oynamıştır.
  • Kore Savaşı, Soğuk Savaş ortamını değiştirme­miş NATO’ya üye devletlerin Kore Savaşı’ndaki ittifakı karşısında SSCB, etkisi altındaki Doğu Avrupa devletleri ile Varşova Paktı’nı kurmuştur, iki kutup arasındaki rekabet silahlanma yarışını artırmıştır.
  • Savaş sonunda Kuzey ve Güney Kore arasında 38.enlem sınır kabul edildi.
  • ABD öncülüğünde kurulan NATO’nun Kore Savaşı’ndaki ittifakı karşısında SSCB,etkisi altındaki Doğu Avrupa devletleri ile 1955 yılında Varşova Paktı’nı kurdu. İki kutup arasındaki rekabetle ortaya çıkan soğuk savaş dönemi 1991 yılında SSCB’nin dağılmasına kadar sürdü.Soğuk Savaş Dönemi’nde Türkiye, batı yanlısı bir politika izlerken SSCB ile de ilişkilerini bozmamaya çalışmıştır.
  • http://bilelimmi.com/2-dunya-savasindan-sonra-barisi-koruma-cabalari/
  • http://bilelimmi.com/ii-dunya-savasinda-turkiyenin-tutumu/
  • http://bilelimmi.com/2-dunya-savasi-1939-1945/
Bu yazı 22 kere okundu.
  • Site Yorum
  • Facebook Yorum

Bir yorum bırak

Bir yorum bırak

Kategoriler
http://bilelimmi.com/bilelimmi-com-hakkinda/ http://bilelimmi.com/iletisim/