San Francisco Depremi

Paylaş
 

San Francisco Depremi

Sabahın 5:12 gibi erken bir saatinde işyerinden yeni çıkmakta olan “San Francisco Examiner” gazetesinin yönetmeni ve birkaç meslektaşı, vedalaşmak üzere sokakta oyalanırken yerin ayaklarının altından kaydığını farkedince büyük bir paniğe kapıldıklarını sonradan anlatacaklardı. Her yanda binalar sallanıyor, kâğıttanmışçasına devriliyor, dökülen cam, tuğla ve tahta parçalarından göz gözü görmüyordu. Olayı yaşayanlar tramvay raylarının nasıl parçalanıp yay gibi kıvrıldığını, kopan elektrik tellerinin değmesiyle nasıl kıvılcımlar saçtıklarını uzun süre belleklerinden çıkaramayacaklardı.

The ruins of San Francisco, still smoldering after the 1906 earthquake, taken from the tower of the Union Ferry Building. Market Street between Sacramento and Third Streets. (Courtesy of the National Archives)

San Francisco Depreminin ünlü tanıklarından biri Enrico Caruso’ydu. Otel odasında uyurken sarsıntıyla yatağından fırladığı, ilk iş olarak sesini kaybedip etmediğini birkaç notayla kontrol ettikten sonra bavulunu toplayıp kendini sokağa attığı oteldeki bazı meraklı gözlerden kaçmamıştı.

İlk aşamada San Francisco Depreminin yol açtığı can ve mal kaybı görece başedilebilir boyutlardaydı. Ancak terkedilen evlerde açık kalan ocaklar, kopuk elektrik telleri ve patlamış gaz borularından hızla çevreye yayılan hava gazı, bir süre sonra daha büyük bir felakete yol açacaktı. Evlerden birinde çakılan kibrit, müthiş bir patlama için yeterli oldu. Bunu yüzlerce evin tutuşması izledi.- Depremden kurtulabilmiş olan pek çok bina bu kez yangına yakalandı ve kül olmaktan kurtulamadı. Elli iki farklı noktada patlak veren yangınlara, San Francisco İtfaiyesinin elindeki otuz sekiz adet atlı yangın arabasının yetmesi mümkün değildi. Yerdeki çatlamalar sonucu parçalanmış olan su borularından alevlere fışkırtmak için basınçlı ya da basınçsız su bulmak olanaksızdı. Yer yer rastlanan artezyen kuyuları ve deniz suyu bir ölçüde işe yarayacaktı. İlk gün öğleden sonra her türlü denetimden çıkmış olan yangın, başka kentlerden gelen yardıma ve askeri birliklerin çabasına karşın ancak dördüncü günün sabahı söndürülebildi. Bu süre içinde çeşitli yağma olaylarına tanık olundu. Öyle ki, San Francisco Valisi Schmitz, yağma ya da başka suç eylemlerini önlemek üzere askeri birliklere vur emri verdiğini halka duyurmak zorunda kalacaktı.

Sonuç olarak San Francisco Depreminde  200.000 kişi evsiz kalmıştı. İçinde 28.000 bina bulunan yaklaşık 10 kilometre karelik bir alan yerle bir olmuştu. Can kaybının 500-700 kişi gibi görece düşük olduğu felakette (bundan iki yıl sonra Sicilya’daki Messina depreminde ölü sayısı 100.000’i aşmıştır.) depremden kaynaklanan maddi zarar 7 milyon dolar dolaylarında kalırken, yangının yol açtığı hasar 140 milyon doların üzerine çıkıyordu.

San Francisco Depreminden sonraFelaketzedelerin çadırlardan oluşan kamplarda yaşadığı üç yıl içinde kentin üçte biri yeniden inşa edildi. Ancak San Francisco’nun eskiden olduğu gibi güzel, canlı ve merkezi bir kent haline gelmesi daha birkaç yıl alacaktı.

Bu yazı 83 kere okundu.
  • Site Yorum
  • Facebook Yorum

Bir yorum bırak

Bir yorum bırak

Kategoriler
http://bilelimmi.com/bilelimmi-com-hakkinda/ http://bilelimmi.com/iletisim/