ŞALTER NEDİR?

Paylaş
 

ŞALTER NEDİR?

Şalter, ELEKTRİK DEVRESİ’ni elle açıp kapa­maya yarayan bir aygıttır; SİGORTALAR VE DEVRE KESENLER gibi devreyi aşırı akımlara karşı korumaz. Ama gene de, sigorta ya da devre kesicinin devreye girmesine kadar, aşırı akıma dayanacak biçimde ya­pılması gerekir. Bir tesisat döşendiğinde, sözgelimi 15 amper taşı­yacak bir şalterden, yalnızca 15 amper yük geçeceği düşünülür; ama bir kısa devre durumunda yük, 100 000 ampere kadar yükselebilir. Bu tür yüksek akımlar yalnızca birkaç milisaniye sürmelerine karşı­lık. ciddi bir kazaya yolaçabilirler; bunu önlemek için, şalterin işlevini tam olarak yerine getirmesi ge­rekir.

Türleri: Şalterler, her boy ve biçimde üretilmek­tedir. Temelde, elle «açık* duruma getirildiklerindebirbirine değen, «kapalı» duruma getirildiklerinde de değmeyen iki temas ucundan oluşurlar. Yüksüz çalı­şan şalterler, yani açılması sırasında üstünden akım geçmeyenler, yavaş açılıp kapatılabilir. Hızı, şalteri kullananın hızına bağlı olan ve hazır akımın ge­rektiğinde geçmesi için kullanılan bu tür şalterlere örneK olarak alarm zili gösterilebilir. Yüklü şalterler­se, en kısa zamanda akım geçirecek biçimde çalışma- lıdırlar. Şalter, bir ELEKTRİK MOTORU’na bağlıysa, motora yol verirken yüksek akım geçeceğinden, nor­malin sekiz katı yüke dayanabilecek biçimde yapılır.

Bıçak uçlu temas: Şalterlerde temas biçimi, uy­gulamaya göre değişir. Başlangıç akımının, normal kullanım akımına oranının yüksek olmadığı yüksüz şalterlerde ve bazı yüklü şalterlerde, bir hareketsiz, bir de hareketli uçtan oluşan bıçak uçlu temas kul­lanılır. Hareketli ucu bir bakır bıçak, hareketsiz ucuda onu kavrayacak, kıskaç biçiminde yapılmış parça oluşturur. Bu tür temas uçları, kısa devre durumunda teh­likeli olabilir. Akım, hareketsiz uçtan hareketli uçla­ra geçer. İki iletkenden karşıt yönlerde geçen akım­lar magnetik itme, aynı yönde geçenler de magnetik çekim yarattığına göre, uçlar arasındaki akım ne ka­dar yüksek olursa, hareketsiz ucun hareketli ucu ya- kalayışı o kadar sıkı olur. Böylece, bir şalterin, kendi normal akımının çok üstündeki kısa devre koşulları­na dayanması sağlanır.

Memeli temas: Başlangıç akımının normal akı­ma oranının yüksek olduğu yüklü şalterlerde, genel­likle memeli temas uçları kullanılır. Bunlar, görünüş bakımından RÖLE üstündeki uçlara benzemelerine karşılık, daha yüksek açıp-kapama yaptıklarından, rö­le temaslarından çok farklıdırlar.

Bu şalterlerde açılıp kapatılma hızı, yaylarla de­netlenir. Memeli temas uçları, düz görünmelerine kar­şılık. mikroskop altında oldukça pürüzlüdür. Pürüz­ler nedeniyle yüzeyler, yalnızca birkaç noktada (pü­rüzde) temas eder. Ayrıca, şalterin kullanılmasıyla uç­lar aşınıp yandıkça, değme noktaları yer değiştirir. Yüksek DİRENÇ’le (iletim için kesit miktarı ne ka­dar küçükse, direnç o kadar yüksektir) temas uçla­rının aşırı ısınmasını önlemek için, yüksek temas ba­sıncı gerekir. Temas noktasının direnci, bunları bir­birine bastıran kuvvetle ters orantılıdır. Elle çalıştı­rıldıkları için, şalterlerden yüksek temas basıncı elde edilebilir. Ne var ki, bu durumda da direncin ortaya çıkıp ısınmaya neden olması engellenemez. Söz konu­su ısı, ısıl iletimle ana temasa ve bakır bağlantı şe­ridine iletilir.

Malzeme: Uçlar genellikle, kısa devre koşulların­da birbirlerine kaynamamaları ve normal açıp kapama işlemlerinde uzun ömürlü olmaları için, özel ALAŞIM’lardan yapılır. Kullanılan alaşım ya da bileşim, aygıttan aygıta değişir:ama uçlar genellikle TOZ METALÜRJİSİ teknikleriyle, tungsten-gümüş, tungsten bakır, tungsten-bakır-nikel.gümüş-grafit. gümüş – kadmiyum oksit alaşımlarından üretilir.

Bu yazı 120 kere okundu.
  • Site Yorum
  • Facebook Yorum

Bir yorum bırak

Bir yorum bırak

Kategoriler
http://bilelimmi.com/bilelimmi-com-hakkinda/ http://bilelimmi.com/iletisim/