ŞAH İSMAİL KİMDİR

Paylaş
 

ŞAH İSMAİL KİMDİR (1487-1524)

Şah İsmail Sureti Hosan’ın torunudur ailesi ırk ve dil bakımından Türk’tür.İsmail, 13 yaşında. Gürcüler’« karşı ilk başarısını, kurduğu Türkmen Derviş Gazi Or­dusu ile kazandı. Dağıstan’ı aldı, ailesinin amansız düşmanı olan Şirvan Şahlar’ın salta­natına son verdi. Sonra Akkoyunlu Türk im­paratorluğunu yıktı; İran’a, Irak’a, Doğu Anadolu’ya hakim oldu. 13. ve sonuncu Akkoyunlu imparatoru Sultan Murat Bey (Uzun Hasan’in torunu), 1508’de Şah İsmail’den Teb­riz, Bağdat ve Diyarıbekir’de üst üste üç dar­be yedi, bütün ülkesinden kovuldu; İstanbul’a gelip II. Bayazit’e sığındı.İran’da Safevi impa­ratorluğunun kurucusu olan büyük Türk hü­kümdarı ve şairidir. 1 yaşındayken babası Şeyh Haydar öldürüldü. Şeyh Haydar, dayısı Uzun Hasan’ın kızı Ha­lime Beğim’le evliydi. Onun için. Şah İsmail, ana tarafından Akko­yunlu İmparatoru Uzun Hasana dayanır.

İslam tarihinin en önemli simalarından bi­ri olan Şah İsmail, Şiî mezhebini resmî din ilân etti, imparatorlusundaki Sünnîler’ı baskı altına aldı. Bu tarihte İran’da çoğunluk olan Sünniler, bu baskı altında azınlık haline gel­diler. Şeyhlikle şahlığı birleştiren bu genç im­paratorun emelleri pek genişti.

Bu sırada Batı Anadolu’da, Şah’ın lehine birçok ayaklanma olmuştu. Osmanlı hüküm­darlarının birkaçının, bu arada, ileride Ya­vuz olarak tanınacak Şehzade Selim’in annesi Dulkadırlı Türkmen prenseslerinin, Dulkadıroğulları’nın imdadına koşmamaları, Türkiye’de padişaha karşı büyük bir memnuniyetsizlik uyandırdı. Bu hal Şah İsmail i çok şımarttı, yıllarca Yakın Doğu’nun hâkimi sıfatiyle Türkiye ve Mısır üzerinde teşebbüsü elinde bulundurdu. Tebriz başkent olmak üzere kurulan Safevî İmparatorluğu, dünya devletleri arasında güç bakımından Türkiye’den sonra ikinci geliyor, Mısır’ı geçiyordu. Ordu ve saray tamamen Türk’tü, resmi dil de Türkçe’ydi.

Yavuz’u iktidara getiren en önemli sebep, bu Safevi meselesinin Türkiye’de doğurduğu havadır. Gerçekten Yavuz, 23 ağustos 1514′ te Çaldıran’da, Şah İsmail’in yenilmemiş or­dusunu yok etti, başkenti milyonluk Tebriz’i aldı (Bk. Çaldıran Savaşı). Böylece, Türkiye, Timur’dan sonra kendisini tehdit eden en büyük tehlikeden kurtuldu.

Şah İsmail’in en büyük başarılarından biri 2 aralık 1510 Tâhirâbâd Ateydan Savaşı’dır. Merv yakınlarında Türk Özbek imparatoru ve Babur Şah’ın büyük rakibi Şaybak Han’ı karşılıyan Şah, Özbek ordusunu yok etti. Ölen­ler arasında Şaybak Han da bulunuyordu. Bir ara Babur bile Şah İsmail’i kendisine egemen tanıdı.

Çaldıran’dan sonra bütün gururu ve emel­leri yere serilen Şah İsmail, tam 10 yıl hareketsiz yaşadı. 1524’te, 22 yıllık imparator­luktan sonra, 37 yaşında öldü. Erdebil’de gö­mülüdür. Yerine büyük oğlu Şah Tahmasb geçti (Bk. Safevîier).

XVI. yüzyılın en büyük Türk şairlerinden olan Şah İsmail «Hatâî» mahlası (takma adı) ile yazardı. Hem klâsik şiirleri, hem de halk diliyle söylediği nefesleri pek değerlidir. Bu­na karşılık, gene büyük bir şair olan Yavuz, çok az Türkçe şiir söylemiş, fakat büyükçe bir Farsça divan bırakmıştır. Şah İsmail Bir yandan Türkiye’yi, öte yandan Mısır Türk İmparator­luğunu, Türkistan’da da Özbek Türk İmpara­torluğunu ortadan kaldırmak, büyük bir Şiî Türk devleti yaratmak istiyordu. Bu tasarıyı vaktiyle Fatımiler başaramamışlardı.

http://bilelimmi.com/hz-isanin-kisiligi/

http://bilelimmi.com/evrenosogullari/

http://bilelimmi.com/evliya-celebi-1611-1682/

 

Bu yazı 131 kere okundu.
  • Site Yorum
  • Facebook Yorum

Bir yorum bırak

Bir yorum bırak

Kategoriler
http://bilelimmi.com/bilelimmi-com-hakkinda/ http://bilelimmi.com/iletisim/