Reform Hareketinin Nedenleri ve Sonuçları

Paylaş
 

Reform Hareketinin Nedenleri ve Sonuçları

İnsanlık tarihi aslına bakarsanız bir bakımdan dinlerinde tarihidir insanoğlu Allah tarafından yaratılıp dünyaya gönderildiği andan itibaren kendi tarihini yazmaya başlamış ve on binlerce yıl süren bu yolculukta kendisine gönderilmiş olan ilahi dinler veya kendi eliyle yarattığı beşeri dinler aracılığıyla hayatı anlamaya dünyadaki yaşamını düzenlemeye gayret etmiştir .Bu dini yolculukta çok önemli başarılar elde edildiği gibi çok karanlık yollara da girilmiş ve İnsanoğlu kendisine sunulan mucizevi olanakları tam olarak anlayamayarak Allah’ın çizdiği doğru yolda ilerleyemeyerek kendine ve toplumsal yapılarına zararda vermiştir .Bunun en ilginç örneklerinden bir tanesi Hristiyanlık dininde yaşanandır .Hz İsa tarafından gönderilen Hristiyanlık dini Allah’ın emretmemesine rağmen bir süre sonra Ruhban sınıfı denen sınıfın eline geçmiş ve bu Ruhban sınıfı Hıristiyanlık dininin kendi çıkar ve beklentilerine göre şekillendirerek ve çoğu zamanda Allah’ın ilahi kanunlarının dışına çıkarak uygulamaya başlamış bütün Orta Çağ boyunca Avrupa’yı baskı ve korku ile Yönetmeyi başarmıştı .İşte özellikle Avrupa’daki Katolik kilisesinde yaşanan büyük dönüşüm ve yenilenme hareketine tarihte Reform Hareketi denmektedir.

Reform Hareketinin Nedenleri

Peki Reform Hareketi nedir neden doğmuştur ve sonuçları neler olmuştur .Bu yazımızda detaylı bir şekilde reform hareketini ele alacağız ve tarihsel süreçteki önemini anlamaya gayret edeceğiz .Bilindiği gibi 16 yüzyıla gelindiğinde Avrupa’da 2 tane mezhep vardır Hristiyanlık Katolik ve Ortodoks mezhebi olarak ikiye ayrılmıştı .Katolik mezhebinin Merkezi Vatikan’dı ve bütün Avrupa’ya hakimdi .Doğuda ise İstanbul’daki Fener Rum Patrikhanesi Ortodoks mezhebi ni temsil etmekteydi ve Ortodoksların dini liderleri ne Patrik gelmekteydi. Katolik kilisesinin başındaki Papa ise ortaçağ boyunca Avrupa’nın en güçlü dini siyasi aktörlerinden biri olmayı başarmıştı. Hristiyanlık başlangıçta çok samimi duygularla yayılmış ancak bir süre sonra Ruhban sınıfı denilen başta papa, piskoposlar ,papazlar arasında büyük bozulmalara neden olmuş ve Katolik mezhebi özünden Hristiyanlık anlayışının temellerinden sapmaya başlamıştır .İşte 1500’lü yıllara gelindiğinde Avrupa’da yaşanan gelişmeler Özellikle Coğrafi Keşifler sonucunda elde edilen bilgi birikimi dünyanın Katolik kilisesinin iddia ettiği gibi düz değil yuvarlak olduğu anlayışı, paranın ekonominin giderek gelişmesi ile birlikte kitaplara ve değişik kaynaklara ulaşma olanağının artması kilisenin bu mutlak gücünün sorgulanmasına ve Katolik mezhebinin kendini iyileştirmek zorunda kalmasına yol açmıştır .Bu harekete kısaca Reform Hareketi denir. Reform hareketinin önderliğini Avrupa’daki bazı Bilgin ve Aydın Din Adamları gerçekleştirmiştir .Özellikle Aydın din adamları Katolik kilisesinin içine düştüğü bu olumsuz şartlardan son derece rahatsız olmakta ve Hıristiyanlığın daha samimi daha gerçekçi temeller üzerine inşa edilmesi gerektiğine inanmaktalardı. Bu uğurda kiliseyle ters düşmeyi de göze alabilen bilim adamları ve Aydın din adamları insanlık tarihinin en önemli devrimlerinden birisini gerçekleştirmeyi başardılar .

Peki Reform hareketinin temel nedenleri nelerdir .Aslına bakarsanız Orta Çağ boyunca Katolik kilisesinin Avrupa’ya bu kadar hakim olmasını sağlayan temel şey cehalet di bilgi birikimi oldukça kısıtlıydı ve bilgiye ulaşma olanakları daha çok azdı .Orta Çağ boyunca kitaplar elle yazılmak taydı ki bu da kitap sayılarının çok az olmasına ve çok pahalı olmasına neden olmaktaydı ,aynı zamanda yazıyı yazabileceğiniz bol bir kaynakta yoktu yazı daha çok deri üzerine yazılmak taydı ve bu da oldukça zahmetli ve pahalı bir işlemdi deri bulmak her zaman mümkün olamaya biliyordu. Ve elle yazıldığı için de kitap sayıları sınırlı kalmaktaydı .Ancak iki tane gelişme bütün Avrupa’nın ve dünyanın kaderini değiştirdi ,aynı zamanda Katolik kilisesinin de yön değiştirmesine neden oldu .Bu gelişme Tabii ki matbaanın keşfedilmesi ve kağıdın bulunmasaydı Gutenberg in 1450 lerde geliştirdiği Matbaa büyük bir devrime yol açmıştı daha önce elle günler boyunca hatta aylar boyunca süren kitap yazım işleri saatleri hatta dakikaları inmişti .Bu sayede kitaplar çok daha hızlı bir şekilde basıla bilmekte ve sayı adedi arttıkça da fiyatları aşağı inmekteydi. Tabi matbaanın bu kadar etkili olmasını sağlayan şey ağaçtan Kağıt elde edilebilmesiydi .Bollaşan kağıt ve matbaa çok sayıda kitabın basılmasına ve Avrupa’da bilginin çok daha hızlı bir şekilde yayılmasına neden oldu. Bu basılan kitaplardan birisi de hiç kuşkusuz İncil’di özellikle İncil farklı dillere çevrilerek basılmaya başlandı  o güne kadar Katolik kilisesi buna izin vermemekte ve İncil’in sadece Latince yazılmasına ve okunmasına olanak sağlamaktaydı Halbuki incili kendi dillerinde okuyan Avrupa hakları Katolik kilisesinin her zaman doğruları söylemediğini ve Hristiyanlık dinine kendi çıkarlarına göre yorumladıklarını anlamaya başladılar .Bu da kiliseye duyulan o muazzam güveni yerle bir etti ve Avrupa’da kilise karşı büyük bir kuşku ve öfke dolmaya başladı .Coğrafi keşifler sonucunda başlayan Rönesans Hareketi de Reform hareketinin en temel nedenlerinden birisi haline geldi .Rönesanstaki en temel anlayış özgür düşünce idi .Rönesansa göre insanlar akıllarıyla zekalarıyla olayları analiz edebilir ve gerçeklere ulaşabilirler de bu yöntemi kullanan bilim adamları Aydınlar ve daha sonra da halk yavaş yavaş kilisenin Dogmatik baskıcı ve gerçek dışı Skolastik felsefesini yakından tanımaya ve bu felsefeyi reddetmeye başladılar .Bunun sonucunda da kilisenin baskısının dışına çıkabilen Aydınlar ve halk sınıfları oluşmaya başladı. Reform hareketinin en temel nedenlerinden birisi de din adamlarının din işlerinden giderek uzaklaşıp dünya zevkleri ve eğlencesine dalmalarıydı .Öyle ki kilise Avrupa’nın en zengin Kurumu haline gelmiş ve halktan toplanan vergiler gelirlerle bu zenginliğini her geçen gün arttırmaktaydı .Özellikle Endülüjans adı verilen af belgesi kilise tarafından yüksek fiyatlarla satılmakta ve Avrupa’nın sıradan halkı bu Endülüjans  belgeleri sayesinde cennete girebileceklerine inanmaktalardı .Ancak İncil’in farklı dillere çevrilmesi ile birlikte halk günahları ancak Allah’ın af edebileceğini ve Katolik kilisesinin elinde böyle bir yetki olamayacağını anlamaya başladılar .Bu da halk da büyük bir aldatılmışlık ve öfke duygusuna yol açtı kilise giderek zenginleşirken halk daha da fakirleşmek deydi. Bu da halk arasında kilisenin mallarına karşı büyük bir hırs ve istek uyandırmaya başladı .

Peki Reform hareketinin ilk adımını atan kimdi diye soracak olursanız aslına bakarsanız reform hareketini başlatan yine bir Katolik papaz da Almanya’da Alman din adamı Martin Luther  di.Kilisenin iki yüzüne daha fazla dayanamamış ve 93 maddelik bir bildiri hazırlayarak Katolik kilisesinin uygulamalarına Meydan okumuştur .Bu bildirge ile birlikte papa ve din adamlarının lüks ve israf içerisinde yaşamalarına para karşılığı günahları affetmelerine karşı çıkmış ve Katolik kilisesinin kendisine çeki düzen vermek zorunda olduğunu Avrupa’ya ilan etmişti .Bu Avrupa’da yaşanan bir ilkti, bir din adamı çıkmış ve 1000 yıldan beri süren Katolik kilisesinin hâkimiyetine Meydan okumuştu .Bu bildiride Tanrı ile kul arasına kimsenin giremeyeceğini dolayısıyla günahları sadece Allah’ın affedebileceğini papalığın böyle bir yetkisi olamayacağını dolayısıyla Endülüjans belgesi satmanın dini anlamda çok büyük günah olduğu Martin Luther tarafından ilan edildi .Martin Luther e göre öteki dünyada kurtuluşa erişebilmek için Hz İsa’nın gönderdiği Hristiyanlık inancına samimiyetle bağlı olmak ve Allah’a yürekten iman etmek yeterliydi .Bunu başaran kişilerin Allah tarafından cennete kabul edileceğini duyurdu .Bu düşünceler Martin Luther etrafında çok büyük kitlelerin toplanmasına yol açtı .Katolik kilisesi Martin Luther i bu düşüncelerinden vazgeçirmeye ve geri adım atma ya zorladı ,ancak Martin Luther’in geri adım atmayışı üzerine elindeki en büyük kozu kullanarak Martin Luther Aforoz etti yani dinin dışına çıkardı .Bunun üzerine bazı Alman prensleri Martin Luther’i koruma altına aldılar ve böylece onun hayatını kurtardılar .Bu tarihten itibaren Martin Luther taraftarlarına Protestanlar denmeye başlandı ve Martin luther’in getirdiği bu mezhebede Protestanlık dendi .

Reform Hareketinin  Sonuçları

Reform’un Avrupa tarihi ve dünya tarihi açısından çok önemli sonuçları oldu bir kere katolik kilisesi parçalandı ve Avrupa’da mezhep birliği bozulmuş oldu. Daha önce sadece Katolik ve Ortodoksluk mezhepleri bulunurken bu mesheplerin yanına Protestanlık ,Kalvenizm ve Anglikanizm gibi yeni mezhepler ortaya çıktı Papalara ve din adamlarına olan güven saygı giderek azaldı. Yıllar boyunca kandırıldıklarını anlayan Avrupa halkları özellikle Katolik kilisesine ve din adamlarına karşı çok şiddetli tepki gösterdiler bütün ortaçağ boyunca Avrupa’ya hakim olan Katolik kilisesinin etkisi büyük ölçüde azaldı ve Avrupalı krallar devlet adamları artık Papa’nın gücünden daha az çekinerek daha bağımsız hareket etmeye başladılar. Katolik kilisesi kendisi açısından işlerin çok daha karmaşık hale geleceğini ve daha yıkıcı sonuçlar ortaya çıkacağını anlayınca özeleştiri yapmak zorunda kaldı ve kendisine çeki düzen verme yolunu seçti .Avrupa’daki birçok okullar kilisenin elinden alındı ve halka verildi .Kilisenin özellikle eğitim kültür ve siyasal alanın üzerindeki etkisi önemli derecede azalmaya başladı ve Avrupa’da ilk defa laik eğitim anlayışı gündeme geldi.En önemli sonuçlarından bir tanesi hiç kuşkusuz bilim adamları ve düşünsel hayat üzerinde oldu.Daha önce bilim adamları Katolik kilisesine aykırı gelen görüşlerini ya açıklayamıyorlar ya da gizli kapaklı bir şekilde ortaya koymaya gayret ediyorlardı. Hatta bir çoğu bu yüzden işkence görmüş hayatlarını kaybedenler olmuştu. Ama Katolik kilisesinin etkisi azaldıkça bilim adamları ve düşünürler daha bağımsız hareket etmeye ve özgür düşüncenin temellerini Avrupa’da atmaya başladılar. Bu da Avrupa’da Rönesans hareketinin ve sonrasında Aydınlanma Çağının oluşmasına neden oldu .Katolik kilisesinin daha önce de belirttiğimiz gibi çok yüklü miktarda mal varlığı vardı bu mallar Topraklar ve zenginlikler halk tarafından yağmalandı ve el konuldu .Dini inançlarda yumuşama dönemine girildi ve dini konular daha özgürce tartışılmaya eleştirilmeye başlandı .Ancak en önemli sonuçlarından bir tanesi ne yazık ki dine karşı çok yoğun bir tepkinin ortaya çıkmasaydı .Bu da Avrupa’nın yüzyıllar içerisinde giderek dini hayatından dışlanmasına ve ahlaki kriterlerde ciddi bir çökmeye yol açtı .Bunun sonucunda da sanayileşme ve yıkıcı bir sömürgecilik anlayışı hem Avrupa’ya hem de dünyaya hakim oldu.Halbuki Katolik kilisesi daha sağlıklı bir şekilde dini kriterleri hayata geçirebilseydi Avrupa’da dini yaşam çok daha sağlıklı temellere oturtulabilirdi .Daha önce bütün devletlerin temeli dine dayanmaktaydı çoğu zaman krallara taçlarını papalar giydirmekteydi .Hatta papalar istediklerinde Kralları tahttan bile indirebilmek gücüne erişmişlerdi. Ancak reformla birlikte ilk defa Avrupa’da laik devlet anlayışı hakim olmaya başladı ve Din ve devlet işlerinin birbirinden ayrı olması gerektiği anlayışı hakim oldu. Bu anlayış sadece Avrupa’da değil daha sonraki yüzyıllarda bütün dünyaya da yaygınlaştı ve din ve devlet işleri birbirinden ayrılmaya başlandı .1618 -1648 yılları arasında Avrupa’da 30 yıl süren mezhep savaşları yaşandı .Bu mezhep savaşlarında milyonlarca insan hayatını kaybetti ve çok önemli yıkımlara neden oldu .Tam olarak şu söylenmesi gerekir ki Reform Hareketi 1000 yıl boyunca Katolik kilisesinin yaptığı yanlışlara yoğun bir tepki olarak ortaya çıkmış Ancak daha sonra hem siyasi hem kültürel hem eğitim hem devlet yönetimi ve tabii ki dini anlayışın baştan sona dönüşmesi anlamında büyük bir devrime neden olmuştur. Avrupalılar Katolik kilisesinin gücünü kırarak kendi gelişmelerinin önündeki en büyük engeli de bertaraf etmişlerdir. Bu anlamda Reform Hareketi tartışılmaya incelenmeye devam edilmekte ve sonuçları itibariyle günümüzü etkilemektedir.

http://bilelimmi.com/30-yil-savaslari-2/

http://bilelimmi.com/cografi-kesifler-nedenleri-ve-sonuclari/

http://bilelimmi.com/sanayi-inkilabi/

Bu yazı 31 kere okundu.
  • Site Yorum
  • Facebook Yorum

Bir yorum bırak

Bir yorum bırak

Kategoriler
http://bilelimmi.com/bilelimmi-com-hakkinda/ http://bilelimmi.com/iletisim/