PERİSKOP NEDİR?

Paylaş
 

PERİSKOP NEDİR?

Genellikle DENİZALTI’larda bulunan periskop, bir bacadan geçen duman miktarını ölçmek, deney roketlerini ve güdümlü mermileri uzaktan izlemek, destroyerlerde köprü gözlemleri yapmak, rüzgar tü­nelinde uçak modellerini izlemek, atom reaktörlerin­de gözlem yapmak, tanklardan dışarıyı gözlemek, or­man yangınlarını inceleme amacıyla ağaçların üs­tünden çevreyi denetlemek, çapı küçük boruların içi­ni incelemek gibi çok sayıda değişik amaçla da kul­lanılır.

Periskopun Birinci Dünya savaşında kullanılan en yalın tipi, hem alt, hem de üst ucunda birer ayna bulunan bir borudan oluşur. Görüş alanının geniş ol­ması için, aynaların birbirine yakın olması gerekir.

Denizaltı periskopları: Denizaltı periskoplarında üst pencere, bazen göz deliğinin 15 metre üstünde yeralır; borunun çapıysa 25 cm kadardır. Bu yüzden, görüş açısını genişletmek için, araya mercek sistem­leri yerleştirilir. Denizaltılarda iki tür periskop bu­lunur: Boru bölümü ince olan tek göz delikli tür: ışık toplama amacıyla boru bölümü kalın yapılan iki göz delikli tür. İki göz delikli tür, iyice ayarlanmış iki op­tik sistemi, aynı boru içine yerleştirme yoluyla ya­pılır. Optik yanılgıdan ötürü, boru içinden gözlenen cisimler, gerçekte olduklarından daha küçük görü­lürler. Bu yüzden, periskop sistemine büyütücü bir öğe yerleştirilmesi gerekir. Normal MERCEK sistemi altı kez büyütür; araya yerleştirilen 4 kat küçültücü teleskop, büyütmenin değerini 1,5’a indirir. Böylece gözlemci, cismin büyüklüğü konusunda gerçeğe uy­gun bir fikir edinir.

Işık periskopa üstteki pencereden girer. Işınları borudan aşağı yönelten bir PRİZMA’da yansıdıktan sonra, küçültücü teleskoptan ve objektif ten geçerek, bir gratiküliln yeraldığı odak noktasına ulaşır. Gra- tikül, genellikle işaret olarak kullanılmak için mer- oeğe kazınmış bir haç biçimidir. Işık sonradan, bir başka objektiften daha geçer Denizaltı hareket eder­ken görüntünün sarsılmasını önlemek için, bir başka teleskop sistemiyle görüntü, sarsıntının en az olduğu noktaya iletilir. Ardından, paralel durumdaki ışınlar iki ana mercekten geçerler. Alttaki ana mercek, ışın­ları, gene bir prizma üstüne odaklar. Prizmadan çı­kan ışınlar, yatay olarak alan merceğinden geçerler ve göze göre ayarlanabilen bir okülerle incelenirler. Çift okülerli periskoplarda, göz deliğinin içinde yer- alan ikinci bir prizma çifti, oküler arasındaki uzak­lığın ayarlanmasını sağlar. Fotoğraf makinası takı­lacaksa, aygıta bir prizma daha eklenebilir.

Tepedeki prizmanın, periskopun alt ucunda bu­lunan sol hareket koluna, bağlı tel ve makaralar yar­dımıyla düşey olarak hareket ettirilmesiyle, ufkun taranması sağlanır. Küçültmesi ya da büyütmesi de­ğiştirilen periskop da, mercek sistemine aynı biçim­de yerleştirilip çıkarılır. Yalnız, buna kumanda eden. sağdaki hareket koludur

Alttaki prizmanın üstüne, bir kol ile dişli yardı­mıyla hareket ettirilen ve karşıt yönde dönen iki priz­madan oluşan, «estimatör* adlı bir sistem yerleşti­rilir. Bu prizmalar, döndükleri zaman bir zahiri gö­rüntü oluştururlar. Zahiri görüntünün tabanı, ger­çek görüntünün tam üstüne gelecek biçimde ayar­lanırsa, bu işlem için gereken açı, aygıt üstündeki öl­çekten okunur. Hedefin yüksekliği biliniyorsa, uzak­lığı hesaplanabilir. Periskoplarda, bu amaçla kulla­nılması için, küçük hesap makinalan da bulundu­rulur.

Bazı periskoplara SEKSTANT takılır. Sekstanta ışık, üst pencerenin hemen altındaki bir başka pen­cereden gelir. Gerçekte, sekstantla ölçüm yapmak için u.n.w… ırünmesi gerekir; ama bazen, yapay ufuk oluşturma yoluyla da ölçüm yapılabilir. Yapay ufuk, periskop içine yerleştirilen mercekler, hesap maki- naları ve cayroskoptan oluşan karmaşık bir sistemle sağlanır

Periskop, iki hidrolik pistona bağlanan ve sis­temi rulman ile kapaklar yardımıyla denizaltının göv­desinden dışarı çıkaran «krozet» adlı bir dirseğe bağ­lıdır. Krozette bulunan sistemler, periskopla gözlenen hedeflerin yerini, denizaltı içindeki çeşitli bilgisa­yarlara gönderir. Modern periskop, yalnızca bir göz­leme aracı değil, denizaltı silahlarının ve navigasyon sisteminin önemli bir parçasıdır.

Bu yazı 298 kere okundu.
  • Site Yorum

Bir yorum bırak

Kategoriler