Osmanlı Yahudileri

Paylaş
 

Osmanlı Yahudileri

Osmanlı Yahudileri konusunda yapılan tüm çalışmalar gösteriyor ki Osmanlı toplumunda azınlık durumunda olan Yahudiler Avrupa’daki dindaşlarına göre çok daha insancıl ve çok daha adil bir ortamda yaşama şansını elde etmişlerdi. Osmanlı Yahudileri dendiğinde ilk akla Sefarad adı verilen İspanya yahudilerinin Katolik krallar tarafından 1492’de sürülmeleri ve 2 Beyazıt tarafından Osmanlı topraklarına kabul edilmeleri gelir .Bu kabul edilen Yahudiler Selanik taraflarına yerleştirilmiş ve orada kendilerine yurt edinmeleri sağlanmıştı .

Ancak Osmanlı’da Yahudilerin kökeni sadece İspanya Yahudileri değildir .Aslında Osmanlı Anadolu’yu ve İstanbul’da ele geçirdiğinde birçok Yahudi unsur Osmanlı’nın tebaası haline gelmişti .Osmanlı fetihler sonucunda elde ettiği bu Yahudi azınlığa Romanyot denilirdi .Özellikle Fatih Sultan Mehmet azınlıklar konusunda çok dikkatli davranmış ve İstanbul’un fethinden sonra şehrin nüfusunun arttırabilmesi için diğer azınlıklarla birlikte Yahudilerin de İstanbul’da yerleştirilmesine önem vermiş di .İstanbul’a yerleşen bu Yahudilerin Rumca konuştukları kesin olarak bilinmektedir .Aynı zamanda İspanya’dan gelen Yahudi sayısı ise aileler ile birlikte 50 bin kişiyi bulunmaktaydı .Başlangıçta bu rakam günümüz sayıları ile karşılaştırıldığında çok az gibi görünse de o dönemler oldukça ciddi bir rakam olduğu söylenebilir .Osmanlı’daki Yahudilerin durumu zımmi statüsünde idiler zımmi demek Müslüman bir devletin uyruğu olan ehli kitap demekti .

Hristiyanlar gibi onların da dinlerine aşağı statülerini kabul etmeleri şartıyla saygı gösterirdi .Dolayısıyla Yahudiler devletin belli olanaklarından yararlanamayacaklarını kabul etmek zorundalar dı aynı zamanda zımmi statüsünde oldukları için İslam Hukuku gereği Cizye vergisi öderlerdi .Bu Cizye vergisi savaş zamanında veya donanmanın ihtiyaçları arttığında devlet tarafından tekrar belirlenebilir ve oranlar yükseltilebilirdi. Yahudiler oldukça yetenekli ve donanımlı insanlardI neredeyse Osmanlı’nın sanayide ticarette dış iş ilişkilerinde azınlıkların Ama özellikle de Yahudilerin önemi 1600’lü yıllara kadar hatta 1600 yıllardan sonra da korumuş ve Yahudiler deyim yerindeyse Osmanlı’daki altın çağlarını yaşamışlardı .Ancak Osmanlı’nın dünya üzerindeki yeri ve konumu değiştikçe ilişkileri değiştikçe azınlıkların konumlarında ve devlet nazarında ki önemlerinde de azalmalar ve değişimler yaşanmaktaydı .17 yüzyılın başından itibaren baktığımızda Yahudilerin Osmanlı üzerindeki nüfuslarını kaybettiklerini ve yavaş yavaş onların yerine Hristiyan azınlıkların mesela Ermenilerin aldığını görmekteyiz .O dönemler Osmanlı Yahudileri arasında yaşanan bir gelişme de oldukça ilginçtir.  1665 -1666 yıllarında Osmanlı Yahudilik tarihinde hiç rastlanmamış bir olay gerçekleşti .İzmir’de zengin bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen Sabetay Sevi 1665 de kendisini tüm dünyada Beklenen Mesih olduğunu iddia etti .İddia etmekle kalmayıp etrafındaki Yahudileri müridi olmalarını sağladı ve en başta İzmir diğer bölgelerdeki hatta diğer ülkelerdeki Yahudilerden de Sabetay Sevi nin halifeliğini kabul etti .Olay giderek büyüyünce Osmanlı Devleti olaya müdahale etmek zorunda kaldı ve Sabatay Sevi tutuklanarak sorgudan geçirildi .Bunun üzerine Sabetay Sevi Müslüman olduğunu ilan etti yani ihtida ederek din değiştirdi birçok müridi de Sabetay Sevi’nin yaptığı gibi Müslüman oldu .Daha sonraki yüzyıllarda baktığımızda Yahudilerin Osmanlı üzerinde çok da fazla etkinliğinin olmadığını görüyoruz .Ancak 20 yüzyılın başlarında milliyetçilik akımının etkisi ile birlikte Osmanlı topraklarında özellikle Kudüs ve civarında Yahudilere vaad edilmiş kutsal topraklarda yeni bir Yahudi Devleti kurulması projesi gündeme geldi. Bu proje içerisinde yer alan Yahudilere baktığımızda çok azının Osmanlı’nın yerleşik yahudilerinden olduğunu görüyoruz çoğunluğu ise yabancı devletlerde yaşayan yahudilerden oluşmaktaydı .Ancak Siyonizm uzun yıllar sürse de istediği amaca ulaşmış ve Osmanlı topraklarından Koparılan Filistin’de Kudüs ve civarında  İsrail devletinin kurulmasını sağlamıştır.

http://bilelimmi.com/kurdistan-teali-cemiyeti/

http://bilelimmi.com/osmanli-rus-93-harbi/

http://bilelimmi.com/osmanli-devlet-yonetimi/

Bu yazı 38 kere okundu.
  • Site Yorum
  • Facebook Yorum

Bir yorum bırak

Bir yorum bırak

Kategoriler
http://bilelimmi.com/bilelimmi-com-hakkinda/ http://bilelimmi.com/iletisim/