ORHUN YAZITLARI

Paylaş
 

ORHUN YAZITLARI

Türk adının geçtiği ilk tarihsel metin olan Orhun Yazıtları, Kök Türkler dönemine aittir. Bilge Kağan, kardeşi Kültigin ve devlet adamı Tonyukuk için 8.yüzyılda dikilmiştir. Türk tarihinin ve edebiyatının ilk yazılı belgelerinden olan bu abideler, Türk tarihinin ve kültürünün aydınlatıl­masına önemli katkılar sağlamışlardır. Orhun Yazıtlarında Türklerin bağımsızlık­larını kazanmak için halkın karşılıklı so­rumlulukları, vatan sevgisi, bilgisiz ve kö­tü kağanlar döneminde yaşanan sorunlar işlenmiştir.

TONYUKUK ANITI

Tonyukuk tarafından 727 yılında dikilmiş­tir. Dört cepheli iki dikilitaş halindedir. Yazılar Tonyukuk’a aittir. Diğer taşlara göre daha silik durumdadır. Taşlarda Kök Türklerin Çin esaretinden nasıl kurtuldu­ğu, bağımsızlık mücadelesinin nasıl veril­diği ve Tonyukuk’un neler yaptığı anlatı­lır. Birinci yazıt 2,43 metre; ikinci yazıt ise 2,17 metre yüksekliğindedir. Birinci yazıt­ta 35, ikinci yazıtta 27 satır Kök Türk harfli Türkçe metin bulunmaktadır.

BİLGE KAĞAN ANITI

Bilge Kağan adına oğlu Tenri Kağan tara­fından yaptırılan bu anıt 735 yılında dikilmiştir. 3,75 metre yüksekliğinde olan yazıt dört cephelidir. Yazıtta Bilge Kağan’- ın ağzından devletin nasıl büyüdüğü anla­tılmakta, öğütler verilmekte, Kül Tigin’İn ölümünden sonraki olaylar anlatılmakta­dır. Ayrıca Bilge Kağan’ın yeğeni Yollug Tigin’İn sözleri de yer almaktadır. Yazıtın doğu yüzünde 41, kuzey ve güney yüzle­rinde 15’er satır Kök Türk harfli Türkçe metin bulunmaktadır. Batı yüzünde ise Cince bir metne ver verilmiştir.

 

KÜLTİGİN ANITI

732 yılında dikilen Kül Tigin yazıtında Kök Türk tarihine ait olaylar, Bilge Kağan’ın ağzından nakledilerek birlik ve bütünlük mesajı verilir. 3,35 metre yükseklikte kireçtaşından yapılmış ve dört cephelidir. Yazıtın doğu yüzünde 40; güney ve kuzey yüzlerinde 13’er satır Kök Türk harfli Türkçe metin yer almaktadır. Batı yüzünde ise devrin Çin’de hüküm süren Tang imparatorunun Kül Tigin’in ölümü dolayısıyla gönderdiği Çince mesajına yer verilmiştir. Yazıtın doğu, kuzey ve güney yüzlerinin yazıcısı Yollug Tigin’dir.

 

  • Bilge Kağan Anıtı’nda yer alan, ‘Tanrı istediği için kağanlık tahtına oturdum.” ifadesi; Türklerin tek tanrı inancına sahip olduklarını, hükümdarların Tanrı tarafın – dan görevlendirildiklerine inandıklarını gösterir, ilk Türk devletlerinde hükümdara Tanrı tarafından verildiğine inanılan yönetme yetkisine kut adı verilmiştir.
  • Bilge Kağan’ın ‘Töre üzerine amcam kağan tahta oturdu.” sözü Türklerde ülkenin hanedan üyelerinin ortak malı kabul edildiğini göstermektedir.
  • Yazıtlarda hükümdarların halkın mutluluğu için çalıştığı­nın belirtilmesi ve açların doyurulması, çıplakların giydi­rilmesi gibi ifadeler sosyal devlet anlayışının benimsen – diğini göstermektedir.

Bilge Kağan’ın “Ondan sonra oğulları kağan olmuş.” sözü hükümdarlığın babadan oğla geçtiğini göstermektedir.

Yazıtlarda yöneticilerin icraatlarını anlatarak milletine hesap vermesi ve yapılan işlerin millet hesabına gerçek­leştirildiğini ifade etmeleri, Türklerde demokrasi anlayı – şının gelişmiş olduğunu göstermektedir.

Orhun Yazıtlarında her türlü imkânsızlık içinde bile bağımsızlığını elde etme ve koruma konusunda öğütler verilmesi, Türklerin bağımsız yaşamaya verdiği önemi göstermektedir.

Bu yazı 41 kere okundu.
  • Site Yorum
  • Facebook Yorum

Bir yorum bırak

Bir yorum bırak

Kategoriler
http://bilelimmi.com/bilelimmi-com-hakkinda/ http://bilelimmi.com/iletisim/