• DOLAR
    6,8665
  • EURO
    7,7443
  • ALTIN
    397,59
  • BIST
    1,1275
Mevsimler Nasıl Oluşur?

Mevsimler Nasıl Oluşur?

MEVSİMLER, yılın 4 bölümünden birine denir. Dünyamızdaki gece, gündüz uzunlukla­rının, ısının bir yıl içinde belli değişmelere uğ­raması, yılı «mevsimler» diye adlandırdığımız dört bölüme ayırır. Bunlar «İlkbahar» «Yaz», «Sonbahar», «Kış» tır.

Kuzey Yarımküresinde mart, nisan, ma­yıs ayları ilkbahar; haziran, temmuz, ağustos ayları yaz; eylül, ekim, kasım ayları sonba­har; aralık ocak, şubat ayları da kıştır. Güney Yarımküresinde mevsimler bunun tam tersi olarak geçer. Burada ilkbahar eylûl’de, yaz aralık’ia, sonbahar mart’ta, kış da haziranda başlar.

Mevsimler neden ileri gelir

Mevsimler Dünya’nın Güneş çevresindeki dönüşü sırasında değişik durumlara girme­sinden meydana gelir. Bu dönüşü yaparken Dünya, Güneş’in çevresinde tam bir daire değil, bir elips (yumurta biçiminde bir çizgi) çizer. Bundan dolayı güneşten bazan uzaklaşır, bazan yaklaşır; gene bazan güneşin ışınları yer­yüzüne dikey, bazan da eğik gelir.İşte, bir yıl içinde Dünya’nın güneş ışınla­rının değişik şekillerde, değişik kuvvette olma­sı İle mevsimlerin arasındaki sıcaklık farkı, gece, gündüz sürelerinin mevsimden mevsi­me değişmesi meydana gelir.

Dünya, Güneşin çevresinde tam bîr daire çizerek, aynı zamanda eğik olmıyarak dönseydi Güneş ışınları dünyanın yalnız ekvator bö­lümüne tam dik olarak düşecek, ekvatordan kutuplara doğru gittikçe ışınlar daha eğik ola­rak geleceklerdi. Buna göre, güneş ışınları ne kadar dik gelirse o kadar çok sıcaklık vere­ceğinden, en çok ekvator bölgesi ısınacak, bu ısınma derecesi ancak kutuplara doğru gidil dikçe azalacaktı. Yalnız, o durumda, dünya üzerinde bir nokta yılın hangi ayı, günü olur­sa olsun, güneş ışınlarını belli bir açıdan ala çaktı. Durum böyle olunca da mevsimler mey­dana gelmiyecek, her yer, bütün yıl boyunca
aynı sıcaklık derecesinde kalacaktı. Gene bu durumda, dünyanın karanlık, aydınlık kısım­ları tam kutuplar üzerinden geçen bir sınırla ayrılacak, dünya üzerinde her yerde geceler, gündüzler birbirine eşit olacak, bu hal bütün yıl boyunca hiç değişmiyecekti.

Gerçekte durum böyle değildir. Dünya, yö­rüngesi üzerinde, Güneş’in çevresinde döner­ken ekseni bazan güneşe doğru, bazan da ge­riye doğru eğik bulunuyor.

Dönenceler nedir

Bundan dolayı güneş ışınları ekvator üzeri­ne dik olarak gelemiyor. Dünya’nın ekseni gü­neşe doğru eğik olduğu zaman güneş ışınları ancak ekvatorun 233 (derece) 27′ (dakika) kuzeyindeki bir noktaya dik olarak geliyor Bu noktadan geçen paralel dairesine «Yengeç Dönencesi» adı verilir. Güneş ışınlarının Yen­geç DÖnencesi’ne dik olarak gelmesi 21 hazi­rana raslar. Bu tarih, Kuzey Yarımküresi’nde yaz mevsiminin başlangıcıdır. Dünyanın ekse­ni güneşten geriye doğru eğik olduğu zaman ise, göneş ışınları ekvatorun bu sefer 23° 27′ güneyindeki bir noktaya dik olarak düşü­yor. Bu noktadan geçen paralel dairesine de «Oğlak Dönencesi» adı verilir. Güneş ışınları nın Oğlak DÖnencesi’ne dik olarak geldiği ta­rih 21 aralıktır. Bu da Güney Yarımküresi’nde yaz mevsiminin başlangıcıdır.

Dünya yörüngesi üzerinde ilerlemeye devam ettikçe, 21 hazirandan 21 aralığa kadar ge­çen 6 ay içinde güneş ışınlarının dikey olarak geldiği yerler Yengeç Dönencesinden Oğlak DÖnencesi’ne doğru yer değiştirir. 21 Aralık­tan 21 Hazirana kadar, yani yılın geri kalan 6 aylık yarısında ise güneş ışınlarının dik ola­rak geldiği yerler bu sefer Oğlak Dönencesi’ nden Yengeç DÖnencesi’ne doğru yer değiş­tirir.

Demek ki bir yıl içinde, güneş ışınlarının dik olarak geldiği yerler iki dönence arasında gidiş – geliş şeklinde bir hareket yaparlar. Öy­
leyse, bu gidiş dönüş sırasında güneş ışın­larının iki kere de ekvatorun üzerine dik gel­diği oluyor. Bu durum da 21 mart ve 23 eylül tarihlerinde meydana geliyor. Güneş ışınla­rının ekvatora dik olarak geidiği bu durum­lara «ekinoks» denir. Ekinoks durumu 21 martta meydana geldiği zaman Kuzey Yarım­küresinde de sonbahar başlar. 23 eyiûl’deki ekinoks durumunda da bunun tersi olur Böylece 21 haziran, 23 eylül, 21 aralık, 21 mart tarihleri, mevsimlerin sonunu ve baş­langıcını belli eden dönüm noktalarıdır. Bu mevsimlerden. Kuzey Yarımküresi’nde 21 ha­ziran 23 eylül arasına, Güney Yarımküresi’nde 21 aralık 21 mart arasına raslayan yaz mev­simi, güneş ışınlarının yeryüzüne en dik ola­rak geldiği süre olduğundan en sıcak mev­simdir. Kuzey Yarımküresi’nde 21 mart 21 haziran arasına raslayan sonbahar, havanın gittikçe soğumaya başladığı, ağaçların yap­raklarını döktüğü mevsimdir. Kuzey Yarım- küresi’nde 21 aralık – 21 mart, Güney Yarırn- küresi’nde 21 haziran 23 eylül arasına ras- lıyan kış, güneş ışınlarının yeryüzüne en eğik olarak geldiği mevsim olduğundan çok soğuk, genel olarak, karlı geçer. Kuzey Ya­rımküresinde 21 mart-21 haziran, Güney Ya­rımküresinde 23 eylül 21 aralık arasına ras- lıyan ilkbahar güneş ışınlarının yavaş yavaş yeryüzüne gittikçe daha dik gelmeye başla­dığı mevsim olduğundan bu sırada tabiat ye­niden canlanır, ağaçlar yapraklanır, kışın so­ğuğundan kaçan kuşlar geri döner

Sosyal Medyada Paylaşın:
Önceki Yazı
Sonraki Yazı

BİRDE BUNLARA BAKIN

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

  • ÇOK OKUNAN
  • YORUM