MERCEKLER NEDİR?

Paylaş
 

MERCEKLER NEDİR?

İçinden geçen bir ışık demetini yaklaştıra­cak, uzaklaştıracak şekilde hazırlanmış say­dam cisimlere «mercek» denir. Çoğunlukla camdan yapılır.

Mercekleri genel olarak ikiye ayırabiliriz: Ortası kenarından kalın merceklere «yakın­sak mercek», ortası kenarından ince mercek­lere de «ıraksak mercek» denir.

 

YAKINSAK MERCEKLER: a) Çiftdış- bükey mercek (iki yanı da dışbükey);

  1. Dilz-dışhükey (bir yanı düz, öbür ya­nı dışbükey): c) İçbükey-dışbükey (bir yanı içbükey, bir yanı dışbükey)

IRAKSAK MERCEKLER: d) Çijt-içbü- key (iki yanı da içbükey); e) Düz-içbü- key (bir yanı düz, bir yanı içbükey): t) Dışbükey-içbükey (bir yanı dışbükey, bir yanı içbükey)

Bir ışık kaynağından çıkan ışınlar mercek üzerine düşünce kırılarak yollarına devam ederler. Aynı olay mercekten havaya çıkarken de olur. Bir merceğin iki yüzü olduğuna gö­re mercek üzerine düşen ışınlar, bir defa gi­rerken, bir defa da çıkarken olmak üzere, iki defa kırılmaya uğrarlar Bir doğru boyun­ca ilerliyen bir ışık ışınının doğrultusunu de­ğiştirmesine «kırılma» denir (Bk. Işık).

Mercek, genel olarak, iki kürenin kesişme­siyle elde edilir. Yalnız, biri yakınsak, biri de ıraksak olmak üzere iki çeşit mercek bir küreyle bir düzlemden elde edilirler

Merceği doğuran kürelerin merkezini bir­leştiren doğruya «merceğin asal ekseni» de­nir. Merceğin asal eksenine paralel olarak bir ışın demetinin mercek üzerine düştüğünü düşünelim. Işıklar kırılacaklardır. Kırılmadan sonra yollarına devam eden ışınların asal ek­sen üzerinde bir noktada kesiştiklerini görü­rüz. Bu noktaya «merceğin odağı» denir ve f harfiyle gösterilir. Iraksak merceklerde ise asal eksene paralel gelen ışınlar uzaklaşarak yollarına devam ederlerse de bu ışınların uzantıları odağında kesişirler. Odak noktası­nın mercekten olan uzaklığına «odak uzaklı­ğı» denir.

Mercekler gözle ilgili bütün araçlarda kul­lanılırlar. En basit kullanılma yerleri gözlük­lerdir. İnsan gözündeki bozukluklar ya yakın­sak, ya da ıraksak merceklerle giderilir (Bk. Göz; Gözlük).

Bundan başka, mercekler, fotoğraf maki­nesinin, sinema makinesinin, her çeşit dür­bünün, mikroskopun, teleskopun en önemli elemanlarıdır. Bu araçlarda yerine göre mer­ceklerin birkaç ianesi bir arada kullanılır. Bunlara «mercek sistemleri» denir, görüntü­yü istenen yerde, istenen büyüklükte oluş­turmaya yararlar.

X

Bu yazı 106 kere okundu.
Etiketler:
MERCEKLER NEDİR?
  • Site Yorum

Bir yorum bırak

Kategoriler