Kapitülasyon Nedir?

Paylaş
 

 Kapitülasyon Nedir?

Geçici ya da Sürekli olarak bir Ülke Yabancı uyruklu kişilere ülkede yaşayan yabancılara tek taraflı  olarak tanınan hak ve ayrıcalıkların , tarihi çok eskidir. Kutsal Roma Germen imparatorları, kendilerine bağ­lı prenslerin haklarına dokunmaya­caklarını belirten belgeler verirlerdi.

Bunlara kapitulum veya kapitularya denirdi. Ama asıl kapitülasyonlar, İs­lâm ülkelerinde yaşayan hıristiyan- lara tanınan özel ayrıcalıklardır ki, en çok Osmanlı hükümdarlarınca uy­gulamaya konmuş ve XX. yy.a ka­dar sürmüştür.

Türkiye’de kapitülasyonlar

İlk defa 1536’da yapılan bir antlaş­ma ile Fransız uyruklulara tanınan ayrıcalıklar, zamanla genişletilerek başta İngiltere olmak üzere diğer dev­letlerin uyruklarına da tanındı. İlk zamanlarda zayıf ve fakir Avrupa dev­letlerine bir lutuf olarak tanınan bu ayrıcalıklar, Türkiye zayıflayıp Avru­pa kuvvetlendikçe Türklerin başına gerçek bir belâ kesildi. Kapitülasyon­lar yüzünden yabancıların Türkiye’de çalışması kısıtlanamadığı, hattâ ver- gilendirilemediği gibi, bunları Türk mahkemelerinde yargılamak da müm­kün değildi. En ağır suçu işleyen bir yabancı kendi konsolosluğuna sığın­makla yakasını kurtarırdı.

kapitülasyonların sonu

Osmanlı Devleti, Tanzimat’ın ilânın­dan sonra kapitülasyonları kaldırma­ğa çalıştıysa da içinde bulunduğu ağır koşullar yüzünden başaramadı.

Durum, Birinci Dünya Savaşı’na ka­dar ağırlaşarak devam etti. Bu savaş sırasında İttihat ve Terakki Hüküme­ti 8 eylül 1914’te aldığı cesur bir ka­rarla kapitülasyonları kaldırdığını i- lân etti. Ama savaş yenilgiyle bitin­ce kapitülasyonlar bütün ağırlığıyla kendiliğinden geri geldi, hattâ Sevr Antlaşması ile hukukî bir nitelik bile kazandı. Ve ancak 4 şubat 1923’te Lozan Antlaşmasıyla ortadan kaldırıldı.

Bu yazı 26 kere okundu.
  • Site Yorum

Bir yorum bırak

Kategoriler