KALSİYUM NEDİR?

Paylaş
 

KALSİYUM NEDİR?

Kirecin, alçının bileşiminde bulunan. te­reyken gümüş  yumuşak bir madendir. Kuvvetli bazı özelliğinden dolayı, kendi grupundaki «stronsyum» ve «brsyurn» la beraber «toprak alkalileri» adını alır.

Yerkabuğunun % 3,4’ünü kalsiyum bileşikleri meydana getirmiştir. Bunlar silikatlar (feldspat), sülfatlar (gibs), karbonatlar (mermer, kireçtaşı, tebeşir) dir Kalsiyum, ayrıca, «karbonat» halinde midye istiridye, sümüklüböcek, mercan gibi kabuklu hayvan­ların kabuk ve İskeletlerinde bulunur.

Kalsiyum, kireçtaşı ve mermerin yakılmasıyla elde edilen «kalsiyum aksır» halinde ve «sönmemiş kireç» adyla yapı harçlarında çok eskiden beri bilinmekte ve kullanılmak­taydı. Birinci yüzyılda yaşamış Anadolulu tarihçi Dioskorides «kalsiyum oksit» için bugün de kullanılmakta olan «sönmemiş kireç» adı­nı kullanmıştır.

Metalik kalsiyumun elde edilmesi zordur. Kalsiyum oksit kömürle 2.500“ de iikönce «kalsiyum karbür» ü meydana getirir Kalsi­yum karbür, kalsiyum oksidin tazlasiyie «karbon monoksit» vererek metalik kalsiyum haline gelir. Başka bir usulde «kalsiyum klorür» ve flüorür 660° de eritilerek elektroliz edilir, kalsiyum katotta toplanır.

Metalik kalsiyum havadan, sudan bozuldu­ğu için, petrol içinde saklanır Kalsiyum taşı« havaca bir alev ile yanar Suda hidrojen çıkararak kalsiyum hidroksit haline geçer Kalsiyumun metalik halde kullanılış yeri yoktur. Ancak lâboratuvarlarda bazı bi­limsel çalışmalarda kullanılır. Kalsiyum bilepikleri çok kullanılır. Önemli bileşikleri ve kullanılış yerleri şunlardır:

Kalsiyum oksit: CaO. — «Yanmış» veya «sönmemiş kireç» adı verilir. Kalsiyum kar­bonatın kireç fırınlarında yakılmasiyie elde edilir Yapılarda harç, badana boyası olarak kullanılır (Bk. Kireç; harç).

KALSİYUMUN ÖZELLİKLERİ

Simgesi: Ca Atom No.: 20 Atom ağırlığı: 40.07 Yoğunluğu: 1,55 Ergime noktası: 8103 C Kaynama noktası: 1.712: C

Kalsiyum hidroksit: Ca (OH)2. — Kuvvet­li, ucj2 bir baz olduğundan fazla asitlerin giderilmesinde, amonyakı tuzlarından ayır­makta, kireç kaymağı yapmakta kullanılır. «Sönmüş kireç» denir. Sönmemiş kireç su et* kişiyle meydana gelir. Suyla bulamaç halinde badana olarak, ye da kumla karıştırılarak harç yapılmasında kullanılır. Kuvvetli baz olarak yakıcı etkileri vardır. Organik yapıyı bozduğu içi ı, salgın hastalıklarda, mikroplu yerlerin temizlenmesinde kullanılır. Evlerin badana edilmesi, sağlam hastalıktan ölenlerin gömüldüğü toprakların kireçlenmesi gibi.

Kalsiyum klorür: CaCh. — Susuz kristal halde nem çekicidir. Kurutma işlerinde ayrı­ca, suda çözünürken soğukluk meydana getir* diği için de düşük sıcaklıklar elde etmede kullanılır.

Kalsiyum flüorür: CaFj. — «Flusspat» adı ile de anılır. Tabiatta büyük kristaller halin­de bulunur. Bazı filizlerin işlenmesinde erime sıcaklığını düşürücü olarak, yanarken kırmı­zımtırak sarı renk verdiği için % 5 kadar bazı ark lâmbalarındaki kömürlere katılır.

Kalsiyum karbonat: CaCO*. — Tabiatta son derece bol bir bileşiktir. Sarkıtlar, dikit­ler, tebeşir, kireçtaşı, mermer, deniz hay­vanlarının dış organları hep kalsiyum kar­bonat bileşiğidir. Bu bileşiğin güzel kristal bir şekline «Islanda spatı» denir. Işığı çift kırdığı Çin polarize ışık prizmaları yapılmasında kullanılır. Kalsiyum karbonat suda çok az ve güç çözünür. Ancak suda çözünmüş karbon diyoksit varsa o zaman daha kolay çözünür, baskı artmasıyle bu çözünürlük de artar. Bu olay kalsiyumun «bikarbonat» denilen bile­şiğinin meydana gelmesinden olur. Bu bile­şik açık havada su ve karbon diyoksit  açık havada su ve karbon diyoksit vere­rek yeniden kalsiyum karbonata döner. Bazı kireçli topraklardaki mağaralarda meydana gelmiş sarkıt ve dikitler bu olayla doğmuş­lardır ( Bk. Sarkıt • Dikit).

Kalsiyum sülfat, kalsiyum karbonat ve bi­karbonat, mağnezyum klorür ve sülfat bile­şikleri suya sertlik özelliği verirler (Bk. Su).

Kalsiyum hipoklorit. — «Kireçkaymağı» diye anılır, çamaşır temizlemekte, baz* eşya ve yerleri mikroplardan arıtmakta kullanılır (Sk. Kireçkaymağı).

Kalsiyum karbür. — «Karpit» denilir, ay­dınlatmada kullanılır (Bk. Karpit).

Kalsiyum sülfat. — «Alçıtaşı» veya «gibs» de denir (Bk. Gibs).

Kalsiyum, fosforit bileşiği halinde, canlıla­rın kemik dokusunun önemli bir kısmını

meydana getirir. Çacuklarda kalsiyum eksik­liği kemik hastalığı yapar. Çeşitli yollardan alman kalsiyumun vücuda yararlı olabilmesi için D vitaminine ihtiyaç vardır. D vitaminini güneş ışınları meydana getirebildiği gibi ay­rıca ilâçlarla da alınabilir. Bu bakımdan, ye­tişme çağında olanlara verilen kalsiyum tuzla­rının vucuda faydalı olabilmesi için bu kim­selerin yeter derecede güneş altında kalabil­meleri veya ilâç olarak D vitamini almaları gerekir.

Kalsiyum yaşlı kimselerde damar çeperle­rinde birikerek damar sertliği meydana geti­rir, damarların esnekliklerini azalttığı İçin de önemli hastalıklar doğurabilir.

 

Bu yazı 104 kere okundu.
  • Site Yorum

Bir yorum bırak

Kategoriler