KALDIRAÇ VE VİNÇLER NEDİR?

Paylaş
 

KALDIRAÇ VE VİNÇLER NEDİR?

Ağır yüklerin kaldırılıp kısa me­safelere aktarılması öteden beri in­sanlar için güç bir sorun olmuştur; gerek eşya ve malların kısa mesafe­lere taşınmasında, gerek bina yapı­mında olduğu gibi malzemenin yuka­rıya kaldırılmasında hep bu sorunla karşılaşılır.

kaldıraç

Bu kaldırma ve aktarma işlerinde insanlar uzun süre yalnız kendi güç­lerinden yararlandılar. Limanlarda ve şantiyelerde hamallar, her çeşit eşya­yı (sandıklar, çuvallar, taşlar v.b.) el­lerinde, sırtlarında ya da başlarının üzerinde taşıyorlardı. Koskocaman yontulmuş taş blokları, kalın ağaç kü­tükleri, hattâ bir kıstaktan geçirile­cek gemiler, tahta silindirler üzerine oturtularak köleler tarafından çekili­yordu (Mısır’da, Yunanistan’da ve Ro- ma’da).

Bununla birlikte ‘Arkhimedes, da­ha Ilkçağ’da kaldıraç ilkesini ine mişti. Bir eksen çevresinde iı’ kan bu uzunca sı dırmak için uygulanan kı

Daha sonraları, bocurgat ve maka­ra’hin icadı, Ortaçağ’da çok büyük bi­naların yapılabilmesini sağladı.

Kaldıraç ilkesinin bir uygulaması olan el arabası’nda bir tekerlek bulu­nur: bu tekerlek sayesinde bir tek kişi 100 kiloluk yükleri taşıyabilir; el arabası ‘Leonardo da Vinci’nin bu­luşudur. Bütün Akdeniz ülkelerinde olduğu gibi Türkiye’de de kullanılan, bir eşek ya da bir devenin döndür­düğü bostan dolabı ise, kumları, çakıl taşlarını ya da suyu yükseğe kaldır­mak için yararlanılan kovalı dolapla-

  1. yy.da, metalürjinin gelişmesi, ‘buhar makinesinin ve ‘motorun bü­yük ilerlemeler kaydetmesi sayesin­de çok güçlü kaldırma araçları yapı­labildi. En büyük gelişmeye konu o-
    leri vinç, yüksek bir desteğe asılmış bir makaranın oluğundan geçen basit bir halat halindeydi. Yük, bu halatın ucuna bağlanıyor ve bir kolla maka­rayı çevirerek (bocurgat ilkesi) yuka­rı kaldırılıyordu.

Günümüzde, ‘limanlarda ve şanti­yelerde kullanılmakta olan dev vinç­ler 5 ile 15 ton arasındaki yükleri kal­dırabilecek güçtedir. Fabrikalarda, yük ambarlannda ve garlarda kulla­nılan motorlu yük arabaları en ağır eşyayı taşıyabilir. Ağır eşyanın Rai­den yararlanılır.

Yirmi yıldan beri yükleri kaldırma ve taşıma işinde daha da ileriye gidildi: bir tek kişinin yönettiği yükle­yici arabalar, bir palet üzerine yığı­lan pek çok eşyayı bir defada yüksel­tir ve taşır.

ve havadan taşıma düzenleri

Yürüyen köprüler’in çalışma ilkesi aşağı yukarı vinçlerinkine benzer: bir bocurgat, yatay yönde hareket edebi­len demirden bir kiriş üzerinde gidip gelir, tersanelerdeki yürüyen köprü­ler 800 tonluk yükleri taşıyabilecek güçtedir. Elektrikli ev araçları ve o- tomobil fabrikalarında ise büyük par­çalar, havadan taşıma düzeniyle üre­tim «zincimnin bir ucundan öbür u- cuna götürülür: tavana çok sağlam o- larak tutturulmuş raylar üzerinde bu parçaları taşıyan çengeller durmadan gidip gelir.

Böylece, birçok alanda olduğu gibi, kaldırma ve taşıma işinde de eleme­ğine ya hiç yer bırakılmamış ya da insanın katkısı en basit şekline in­dirgenmiştir. Elektrikli ve uzaktan kumandalı vinçler’in çalışması için bir düğmeye basmak yeter.

Ayrıca bazı özel durumlarda, söz­gelimi bir çan kulesinin onaranında, bir ‘televizyon anteninin kurulmasın da ya da ulaşılması güç bölgelere mal­zeme taşınmasında ‘helikopterlerden yararlanılabilir.

 

Bu yazı 29 kere okundu.
  • Site Yorum

Bir yorum bırak

Kategoriler