İNSANLAR, YERLER VE ÇEVRELER

Paylaş
 

İNSANLAR, YERLER VE ÇEVRELER

Kazanım : Haritalar üzerinde yaşadığı bölgenin yeryüzü şekillerini genel olarak açıklar.

HARİTAYI TANIYORUM

Harita: Yeryüzünün tamamının veya bir kısmının kuşbakışı olarak belirli bir oranda küçültülerek bir düzlem üzerine geçirilmesine harita denir.

Dağ:     Çevresine göre yüksek olan yeryüzü şekillerine denir.

İki çeşittir: 1. Tek dağ 2. Sıradağ

Tek dağ:        Bulunduğu yerde tek başına yükselen dağa verilen addır.

Sıradağ:    Aralarında uzunlamasına vadilerin bulunduğu dağlar dizisidir.

Doruk: Dağın en yüksek yerine doruk denir. Etek: Dağların alt kısımlarına etek adı verilir.

Geçit:   Dağların arasındaki yollara geçit adı verilir.

Tepe: Yüksekliği 500 metreyi geçmeyen yer kabartılarıdır.

Ova: Çevresine göre alçakta kalmış, olan geniş düzlüklerdir.

Plato:    Akarsular tarafından derin biçimde

yarılmış yüksek ve geniş düzlüklerdir.

Vadi:     Akarsuların yataklarını derinleştirerek

oluşturduğu “u” veya “v” şeklindeki uzun oluklardır.

Deniz: Okyanusların karaların içine doğru girmiş kollarıdır.

Delta:      Bir ırmağın çatallanarak denize veya

göle kavuştuğu yerde oluşan üçgen biçimli ovalardır.

Koy:    Denizin, karanın içine küçük girinti hâlinde sokulduğu yere koy denir. Koylar, körfezden daha küçük ve daha sığ girintilerdir. Körfez: Denizlerin, büyük ve derin girintiler halinde karaların içine sokulduğu yerlere denir.

Burun:     Kara parçalarının denize doğru uzanmış bölümlerdir.

Ada :Etrafı sularla çevrili kara parçasıdır. Yarımada: Üç tarafı suyla çevrili kara parçasıdır.

Göl: Karlara üzerinde bulunan dört tarafı kapalı Çukurlardaki su birikintileridir.

Ova :Yer kabuğu üzerinde oluşmuş kabarık ve çukur şekillerin hepsine birden yüzey şekilleri denir.

Başlıca yüzey şekilleri dağlar, ovalar, platolar, vadiler         vb.’dir.         Çevremizde gördüğümüz bu yüzey şekillerinin yükseklikleri her zaman deniz seviyesine göre hesaplanır. Dünyamızın her yerinde deniz                                aynı seviyededir. Sıfır (0) metredir.

Haritalar üzerinde bulunan renkler ve çeşitli işaretler, haritanın dilidir. Bu işaretler ve renkler sayesinde bir haritadan pek çok bilgi öğrenebiliriz.

Yeryüzü şekillerini gösteren haritalar fiziki haritalardır. Dağları, ovaları, denizleri, gölleri,   akarsuları, platoları vb. Yeryüzü şekillerini fiziki haritalarda görebiliriz

Fiziki haritalarda kullanılan renklerin hangi yükseltileri ve derinlikleri ifade ettiği, haritanın bir kenarında harita işaretleri (lejant) bölümünde gösterilir.

** Ortalama yükselti oldukça fazladır.(1132 m)

** Yükselti batıdan doğuya doğru gidildikçe artar.

** Özellikle iç bölgelerde düzlükler geniş yer kaplar.

** Ovaların yükseltileri de fazladır.

**  Ülkemizin yarısı 1000-2000 m arası yükseltiye sahiptir.

** Ülkemizin, yüksek sıradağları doğu batı yönünde uzandığından, Akdeniz ve Karadeniz Bölgesi’nde denize paralel, Ege’de denize dik olarak uzanır.

 

 

 

Haritada denizler, göller ve akarsular mavi ve tonlarıyla gösterilir.

2500 m / Kalıcı Kar
2000 m /* Koyu Kahverengi
l^oom/ Kahverengi
1000 m / Turuncu
500 m / Sarı
700 m __________________ Açık Yeşil
0 metre Yeşil
Deniz

-500 m

Açık Mavi
– 1000 m Mavi
Koyu Mavi

 

MARMARA B ÖLGESİ

Dağları : Uludağ, Yıldız Dağları, Samanlı Dağları Akarsuları : Sakarya, Ergene, Meriç Gölleri: Sapanca, Manyas, İznik, Ulubat Ovaları: Sakarya, Bursa, Ergene

AKDENİZ BÖLGESİ

Dağları : Toroslar, Sultan, Geyik, Bolkar Dağları, Aladağlar, Bey Dağları, Binboğa Dağları Akarsuları : Seyhan, Ceyhan, Asi, Göksu, Manavgat, Aksu, Dalaman Gölleri: Burdur, Beyşehir, Eğirdir, Acıgöl, Elmalı Ovaları: Çukurova, Amik

EGE BÖLGESİ

Dağları : Boz, Kaz Dağları, Menteşe Dağları, Sand ıklı, Murat Dağı, Madra, Yunt, Aydın Dağları Akarsuları : Bakırçay, Gediz, Büyük Menderes, Kü çük Menderes Gölleri: Marmara, Bafa

Ovaları: Bakırçay, Gediz, Büyük Menderes, Küçük Menderes

KARADENİZ BÖLGESİ

Dağları : Kaçkar, Çimen, Kop, Mescit, Canik, Küre, İlgaz, Bolu, Köroğlu Dağları Akarsuları : Kızılırmak, Yeşilırmak, Sakarya, Çoruh Gölleri: Abant, Uzungöl

Ovaları: Bafra, Çarşamba, Merzifon, Suluova, Taşova,Turhal

İÇ ANADOLU BÖLGESİ

Dağları : Erciyes, Hasan Dağı, Karacadağ, Karadağ , Melendiz,

Akarsuları : Kızılırmak, Sakarya, Porsuk Gölleri: Tuz Gölü, Akşehir, Eber Ovaları: Konya, Aksaray ovaları

DOĞU ANADO L U BÖLGESİ

Dağları : Ağrı, Kop, Allahuekber, Munzur, Tendürek, Aladağ, Nemrut, Süphan

Akarsuları : Aras, Kura

Gölleri: Van, Çıldır, Nazik, Hazar

Ovaları: Muş, Malazgirt, Pasinler, Tercan, İğdır

GÜNEYDOĞU ANA DOLU BÖLGESİ

Dağları: Karacadağ Akarsuları: Fırat ve Dicle Gölleri: Gölgede doğal göl yoktur.

Ovaları: Harran, Altınbaşak, Ceylanpınar, Suruç, B irecik

 

Bu yazı 153 kere okundu.
  • Site Yorum

Bir yorum bırak

Kategoriler