III.MUSTAFA 

Paylaş
 

   III.MUSTAFA  (1717 • 1774)

Osmanlı padi­şahlarının 26.’sidir. III. Ahmet’in oğulla- rındandır. Annesi Mihrişah Emine Kadın efendi, oğlunun padi­şahlığından önce öl­müştür.  III. Mustafa amcasının oğlu III. Osman’ın ölümü üze­rine 40 yaşında tahta çıktı. 1774’e kadar 16 yıl, 11 ay tahtta kaldı. 56 yaşında öldü. Yaptırmış olduğu Lâleli Camisi’ndeki türbesine gömüldü. Yerine kardeşi I. Abdülhamit geçti.

III. Mustafa’nın 1768 Rus Savaşı’na kadar olan saltanatı, Osmanlı İmparatorluğumun son mesut ve müreffeh devirlerinden biridir. Uzun sulhun meyvaları alınmış, hazine görül­memiş şekilde dolmuştu. III. Osman’dan beri iktidarda bulunan Sadrâzam Damat Koca Ragıp Paşa, devletî liyakatle idare etti (Bk. Ragıp Paşa). III. Mustafa, seleflerinin ıslahatına devam etti; Sadrâzam Damat İbrahim Paşa’ nın açtığı çığırdan gidildi. Yalnız, Yeniçeri ocağına dokunulamadı; tamamen bozulmuş olan bu ocak, netameli sayılıyor ve isyanın­dan korkuluyordu. Devlet gene dünyanın en güçlü devleti gibi görünüyorsa da artık geri­leme tohumları devlet bünyesinin en mahrem noktalarına kadar iyice yeşermişti. 1768 sa­vaşı bu durumun ortaya çıkmasına yaradı.

Bu devrede Türkiye, Rusya ile bir ölüm kalım savaşmasına girişti; bu savaşma, her iki devletin yüzyıllar için kaderini çizecek önemi taşıyordu. Rusya yarım yüzyıl kadar önce İs­veç’i büyük devletler arasından silmiş, Bal- tık’a çıkmıştı. Şimdi de Lehistan’ı ortadan kaldırmak istiyordu. Lehistan’dan sonra sıra­nın Osmanlı İmparatorluğu’na geleceği Türk devlet adamlarınca tahmin edilemîyen bir şey değildi. 1736-39 savaşında Türkler, tek baş­larına, Rusya ve Almanya’yı kesin şekilde yen­mişlerdi. Şimdi III. Mustafa yalnız Rusya ile karşı karşıya kalındığı takdirde savaşın kaza­nılacağından emin bulunuyordu. Yalnız, II. Katerina devrinde Rusya pek güc kazanmıştı.

1768-74 Türk-Rus Savaşı 6 yıl sürdü. Rus­larca ağır kayıplara, arada önemli yenilgelere mal olduysa da, sonunda Türk ordusu, çö­züldü. Yeniçeriler, çok defa düşman görünür görünmez ateş etmeden kaçmaya başlamış­lardı; yalnız maaş alacakları zaman ordugâha uğruyorlardı. isyandan korkan paşalar, asker kaçaklarım cezalandıramıyorlardı. Yenilgi üzerine, III. Mustafa kederinden öldü. Osman­lI İmparatorluğu Küçük Kaynarca Antlaşma­sını kabul etmek zorunda kaldı (Bk. Küçük Kaynarca Antlaşması).

III. Mustafa, bütün saltanatı boyunca devlet işlerini düzenlemek, Rusya’ya bir darbe indi­rip bu müthiş tehlikeyi uzaklaştırmak İçin Çalıştı. Devrimci fikirlerle yetiştirdiği oğlu III. Selim, 15 yıl sonra, babasının ıslahat ha­reketlerini, onun hayal sınırlarını aşacak de­recede ele aldı (Bk. Selim III.).

Bu yazı 183 kere okundu.
  • Site Yorum

Bir yorum bırak

Kategoriler