Hitit Devleti

Paylaş
 

Hititler İsa’dan önce 2000’in başlarında Anadolu’nun ilk büyük Devletini kuran bir kavimdir .Hititlerin kimler oldukları nereden geldikleri henüz kesin olarak belli değildir .Önceleri boğazlardan daha sonra Kafkaslar üzerinden Anadolu’ya girdikleri ileri sürülmüştür .Doğudan geldikleri daha akla yakındır .Hititler kalabalık olarak Kızılırmak Kıvrımı içinde yerleştiler  İ.Ö 1800 ve 700  yüzyıllar arasında Anadolu’ya Egemen oldular ve büyük bir uygarlık yarattılar .Hitit tarihi eski Hitit Devleti Yeni Hitit Devleti ve Geç Hitit Devletleri olmak üzere üçe ayrılır .

Eski Hitit Devleti

Eski Hitit Devleti

Kuşşara Şehir Devleti kralı Anitta tarafından kuruldu İsa’dan önce 1800 .Anita gece baskınları ile önemli şehirlerin çoğunu yönetimi altına aldı .Naşa ehrine Hitit Devleti’nin başkenti yaptı kendisine Büyük Kral denildi al Anitta sonra gelen iki ya da üç Kral hakkında bilgi yoktur .Labarna eski Hitit Devleti’nin en büyük krallarından biridir İsa’dan önce 17 yüzyılda yaşamıştır bu devletin gerçek kurucusu sayılır .Ülkesini genişlettiği Kapadokya’ya aldı Toroslar bölgesini ele geçirdi hep batıya seferler yaptı Labarna adı daha sonraki krallar tarafından ünvan olarak kullanıldı .Labarna dan sonra 1. Hattuşil Kral oldu bu hükümdar  zamanında Halep’e bir sefer yapıldı Güneydoğu Anadolu şehirleri ele geçirdi Kuzey Suriye yolu güvenlik altına alındı .1. Hattuşili yerine geçen bir Mürşid Hattuşaş şehrinde Başkent yaptı Anadolu’da Birliği sağladı .Bu sırada Mezopotamya’da ve Mısır’da güçlü bir devlet yoktu .1 Mürşid bu durumdan yararlandı önce Halep krallığını ortadan kaldırdı ,Kuzey Suriye egemenliği altına aldı .Böylece Babil yolu kendisini açılmış oldu bundan sonra Mezopotamya ya bir sefer yaptı Babil   şehrini alarak askerlerine yağma ettirdi .Burada çok kalmadı ele geçirilen ganimetlerle geri döndü .Bu önemli Seferi’nin sonuçları hakkında yeterli bilgi yoktur .1. Mürşidin öldürülmesinden sonra iç karışıklıklar çıktı birçok ayaklanma oldu devlet zayıf düştü ayrılmalar görüldü .Bu güç duruma İsa’dan önce 1525 de Kral olan Telepinu son verdi birliği yeniden kurmaya çalıştı. Devleti güçlendirdi ülkede bir daha karışıklık çıkmaması için nasıl Kral olunacağını bildiren bir ferman yazdırdı. Bu ferman da şöyle deniyordu .Bundan sonra Hattuşaş da hiç kimse bir prense ne kötülük yapabilir ne de öldürme planları hazırlayabilir. Yalnız birinci kadının oğlu Kral olabilir .1. derecede prens yoksa 2. derecede olan Prens Kral olacaktır .O da yoksa 1. Dereceden kız evlenecek ya onun kocası Kral olacaktır .Telepinu devlet hukukunda da önemli bir değişiklik yaptı .Kralın egemenliğini ve yetkilerini sınırladı .Gerekirse kralın da mahkeme edilmesi ilkesini koydu. Yüksek Mahkeme niteliğinde olan kurumun adı Pankuş Meclisiydi   bundan sonra kırk yıl kadar süren karanlık bir döneme girilmiştir. .Bu zamanda Hitit egemenliği sarsılmış başkentteki belgeler sona ermiştir .

Yeni Hitit Devleti:

Anadolu’da güçlü bir yönetim kurmuştur İsa’dan önce 1460- 1190 bu devlete .Büyük Hitit İmparatorluğu adı da verilir .Yeni Hitit Devleti’nin ilk Kralları hakkında fazla bir bilgi yoktur .İsa’dan önce 1420 de Kral olan 2. Hattuşili yeniden Suriye seferlerine başlamak zorunda kaldı. Mitanniler e bağlı bazı krallıkları egemenliği altına aldı. 3. Tuthalya zamanında iç karışıklıklar çıktı yer yer ayaklanmalar oldu .Hitit Devleti çok küçüldü. Hattuşaş bile saldırıya uğradı. İsa’dan önce 1380 de Şuppiluliuma nın Kral olmasıyla birlikte Hitit Devleti’nin durumu değişti .Şuppiluliuma cesur bir komutan ve Kurnaz bir diplomatı. Anadolu’da Birliği yeniden sağladıktan sonra Hitit Devleti’nin sınırlarını Suriye ve Kuzeybatı Mezopotamya’ya kadar genişletti. Suriye’deki Amurru Prens ile anlaşma yaptı Mittaniler ile savaştı Halep yeniden ülkesine kattı bazen savaşla bazen de diploması yoluyla Fırat’tan Akdeniz kıyılarına Suriye’de Lübnan’a kadar olan yerlere egemen oldu.Kendisine sığınmış olan ölen Mittani kralının oğlunu damat edilerek onun Mittanilere hükümdar yaptı. Böylece Mittaniler yönetimi altına almış olduğu .Kargamış şehrinde ele geçirdi  oğullarından birine Kargamış ötekini Halep’e Kral olarak gönderdi. Bu sırada Mısır’da yeni imparatorluk firavunların dan Tutankamon yerine geçecek erkek evlat bırakmadan ölmüştü. Dul kalan Şuppiluliuma ya mektup yollayarak oğullarından birini kendisine eş ve Mısıra hükümdar olarak göndermesini istedi .Şuppiluliuma oğullarından birini mısıra yolladı .Fakat bu prensin sonu bilinmemekte yolda öldürülmüş olduğu sanılmaktadır .Şuppiluliuma ya bir salgın hastalıktan öldü .Şuppiluliumaya ölümünden bir süre sonra oğullarından ikinci Mürşit küçük yaşta Kral olduğu İsa’dan önce 1339 imparatorluğa bağlı şehirlerin hemen hepsi bir çocuğun başına geçmesine fırsat bilerek ayaklandılar. 2. Mürşit babasına yakışır bir evlat olduğunu kısa sürede gösterdi ordusuyla çıktı her Seferden başarı ile döndük .Ayaklanan Arzava krallığına ağır bir yenilgiye uğrattı .Batı Anadolu seferlerini başarıyla sonuçlandırdı ,Kuzey Suriye yönetimi altına aldı .Bundan sonra Kuzey Anadolu seferine çıktı buradaki ayaklanmaları da bastırdı .Anlaşmalarla küçük krallıkları kendisine bağladı 10 yıl uğraştıktan sonra Hitit Devleti’ni yeniden güçlü duruma getirdin .Ölünce büyük oğlum Muvatalli yerine geçti Muvatalli de ilk yılları karışıklık içinde geçti ülkenin kuzeyinde ve başka yerlerinde ayaklanmalar çıktım Muvatalli Başkent Hattuşaşı  boşaltmak zorunda kaldı .Kardeşi hattuşili Hitit ordusunun baş Komutanlığına getirdi, onun yardımıyla ayaklanmaları bastırdı eski düzeni yeniden sağladı .Bu sırada Mısırlarda Hititler arasında Suriye Egemen olmak yüzünden anlaşmazlık çıktı .Ünlü Mısır firavun 2 Ramses Asi ırmağı boylarında bulunan Amurru prenslerinin yardım istemesine fırsat bilerek 15 20 bin kişilik bir ordu ile Suriye’ye girdi .Muvatalli de ordusunun topladı Suriye’ye doğru ilerledi .2 ordu İsa’dan önce 1296 yılında kadeş önünde karşılaştılar burada eski çağın en büyük Meydan Savaşları’ndan biri oldu .Hititlerin çarpışmada savaş arabaları üstünlük sağladılar fakat 2. Ramses gerideki yedek kuvvetlerini getirerek yağmaya dalan Hitit ordusu üzerine sürdü Mısır ordusu yenilgiden kurtuldu savaşın kesin sonucu belli olmadı .Her iki Ordu yapılan anlaşma gereğince geri çekildi .Kuzey Suriye ve kardeş Hititlerde kaldı bu anlaşmadan sonra ordu’da çıkan bir ayaklanma sonrasında Muvatalli öldürüldü yerine oğlu Kral oldu. Gerçekten amcası Hattuşili nin Kral olması gerekiyordu yeni kral başarı sağlayamadı .Mısırlarla da barış yapılamadı .Bu sırada Asurlar Mittaniler i yenilgiye uğratmıştı.Hititler ve Mısırlılar için tehlikeli olmaya başlamışlardı .Hattuşili kendisine iyi davranılmaması ve yönettiği şehirlerin elinden alınmak istenmesi üzerine yeğenine karşı çıkarak onun yenilgiye uğrattı .3 Hattuşili ünvanı ile Kral oldu .Asurluların Mittaniler i yıkmaları ve Suriye’ye doğru ilerlemeleri üzerine üçüncü Hattuşili ile 2. Ramses arasında eşit koşullarda Kadeş Antlaşması yapıldı İsa’dan önce 1280 .Bu Barış Antlaşması ile iki devlet birbirleriyle savaşmayacaklarına ve kardeş gibi geçineceklerini söz veriyorlardı .Kuzey Suriye Hititlere Kadeşin güneyinde kalan Suriye toprakları ve Filistin Mısırlılara kalıyordu .Bundan sonra bir de savunma anlaşması yapıldı .Buna göre de her iki devletten biri bir düşman saldırısına uğrarsa öteki çağrıldığında yardıma koşacaktı .Aradaki dostluğu güçlendirmek için 2. Ramses 3 Hattuşilin kızı ile evlendi .Üçüncü Hattuşili Barış yanlısı bir kraldı komşu devletlerle iyi geçindi silah gücünden çok akıllıca önlemlerle ülkesini çok iyi yönetti .Onun döneminde ayaklanma çıkmadı, ölünce yerine çocuk yaşta olan oğlu 4. Tuthalya geçti İsa’dan önce 1250. Bu kralın ilk zamanlarında devletin düzeni korundu, fakat bir süre sonra Hitit Devleti yıkılmaya başladı .Önce Amurru prensi ayrıldı. Anadolu’da ayaklanmalar çıktı Asurlular Fırat bölgesinde saldırmaya başladılar .Hitit ordusu yenilgiye uğradı batıdaki kavimlerin kaynaşması gittikçe artıyordu .4. Tuthalya dan sonra ayaklanmalar ve ayrılmalar devleti iyice sarstı .Avrupa’da bir takım kavimlerin kaynaşması sonucunda Hititler batıdan çok şiddetli saldırılara uğradılar .Deniz kavimleri adı verilen bu saldırganlar İsa’dan önce 1200 yılına doğru bütün Ön Asya’ya korku içinde bıraktılar .Bu kavimlerin önlerinde bulunan Frigler boğazlardan Anadolu’ya geçtiler .Batı Anadolu’daki Cenkçi kavimlerle birleşerek Hitit Devleti’nin yıktılar İsa’dan önce 1180. Hitit şehirleri başta Hattuşaş olmak üzere yağma edildiği ve yıkıldı .

Genç Hitit Devletleri:

Bu göçlerin önünden kaçabilen Hititler Güneydoğu Anadolu’da ve kuzey Suriye’de bir takım küçük krallıklar kurdular. Bunlar içinde en önemlileri Kargamış, Malatya ,Maraş Zincirli ve Sakçagözü dür .Bu devletler hakkında Asur kaynaklarından bilgi edinilmektedir .Genç Hitit devletleri arasında en güçlü olanı Kargamış Krallığı idi .Asurlar güçlü zamanlarında bu devletleri vergiye bağladılar Genç Hitit Devletleri İsa’dan önce 8 yüzyılda Urartuların egemenliği altına girmek zorunda kaldılar .Daha sonra Asurlular sürekli saldırılarla bu küçük devletlere birer birer ortadan kaldırdılar.

Bu yazı 42 kere okundu.
  • Site Yorum
  • Facebook Yorum

Bir yorum bırak

Bir yorum bırak

Kategoriler
http://bilelimmi.com/bilelimmi-com-hakkinda/ http://bilelimmi.com/iletisim/