Havza ve Amasya Genelgeleri

Paylaş
 

Havza ve Amasya Genelgeleri

Mustafa Kemal İstanbul’da yapılabilecek bir şey kalmadığını anladığında Anadolu’ya geçmeye karar verdi. Anadolu’ya geçilecek ve Anadolu’da yeni bir milli mücadele başlatılacaktı. Ancak bunu yapabilmek için Anadolu’ya gönderilmesi gerekmekteydi .O sırada Samsun ve civarında Pontus Rumları ile yerel halk arasında gerginlikler yaşamaktaydı .İngilizler buradaki gerginliklerin sona erdirilmesi gerektiğini aksi takdirde Samsun ve civarının İngilizler tarafından işgal edileceğini Osmaniye bildirdi .Osmanlı Devleti buraya bir müfettiş göndererek yaşanan çatışmaları durdurmaya karar verdi .O sırada İstanbul’da bulunan  sürekli İtilaf Devletleri yetkilileri ile tartışan Mustafa Kemal’in hem İstanbul’dan uzaklaştırmak hem de başarılı bir subay olan Mustafa Kemal aracılığıyla Samsun’daki sorunu gidermek için Mustafa Kemal’e Bu görev teklif edildi .Mustafa Kemal bu görevi seve seve kabul etti ve 9 ordu müfettişi ünvanıyla 16 Mayıs 1919’da Samsun’a doğru yola çıktı. Samsun’a 19 Mayıs 1919’da varan Mustafa Kemal zaman kaybetmeden ekibiyle birlikte Havza’ya geldi .Havza’ya gelir gelmez bir genelge yayınlayarak ülkenin askeri ve Mülki amirleri ne ne yapılması gerektiğini net bir şekilde belirtti .Havza Genelgesi 28- 29 Mayıs 1919’da yayınlandı ve bu genelgede

1.İstanbul hükümetini protesto telgrafları çekileceğini büyük ve heyecanlı mitingler düzenlenmesi gerektiğini bu mitinglerde halkın işgalleri kabul etmediği ve etmeyeceği ve ne pahasına olursa olsun milli mücadelenin devam edeceği vurgulanması gerektiği büyük devletlerin temsilcilerine uyarı mektupları ve telgraflar göndererek Anadolu’da yapılmak istenen işgallerin kabul edilmeyeceğini net bir şekilde belirtilmesi gerektiğini vurguladı .Bir diğer 4. Maddesinde ise yapılacak bir mitinglerde  kesinlikle ama kesinlikle Hristiyan halka zarar verilmeyecek ve mitingler barışçıl yollarla yapılacaktır .

Havza Genelgesi’nin önemi oldukça fazladır. Anadolu işgale uğramak üzereydi ve işgaller yavaş yavaş başlamış durumdaydı .Halkın bu işgallere karşı bilinçlenmesi ve tepki göstermesi gerekmekteydi Aksi takdirde Her şey için çok geç olabilirdi .

Ülkenin pek çok yerinde işgalleri protesto mitingleri düzenlenmiştir ve işgaller reddedilmiştir .Mustafa Kemal’in bu çalışmaları itilaf devletlerinin son derece rahatsız etti ve tedirgin etti .Bunun üzerine hemen İstanbul Hükümeti üzerine baskı uygulayarak Mustafa Kemal’in geri çağrılması sağladılar. Harbiye nezareti Mustafa Kemal’i 8 Haziran 1919’da İstanbul’a geri çağırdı .Mustafa Kemal bu çağrıya karşılık vermemiş ve duymazlıktan gelerek 12 Haziran 1919’da Amasya’ya geçmiştir.

Mustafa Kemal daha İstanbul dayken en yakın arkadaşlarıyla Anadolu’da bir milli mücadelenin başlatılmasına karar vermişlerdi .Anadolu’ya geçer geçmez Mustafa Kemal ve haberleşme arkadaşlarım Amasya’da toplantı kararı almışlardı .Mustafa Kemal Amasya varır varmaz arkasından Rauf Bey ,Refet Bele ,Ali Fuat Paşa, Cemal Paşa Amasya ulaştılar .Kazım Karabekir Paşa da Erzurum’dan Amasya genelgesine destek verdi ve böylece 22 Haziran 1919’da Mustafa Kemal ve arkadaşlarının imzasıyla Amasya Genelgesi yayınlanmış oldu .

1.Amasya Genelgesi’nde vatanın bütünlüğü milletin bağımsızlığı tehlikededir olduğunu ve bu gerekçeyle bu genelgenin yayınlandığı vurgulandı.

2.İstanbul hükümetinin üzerine düşen görevi yerine getirmediğini ve bu durumun milletimizi yok durumuna düşürdüğü ve böylece itilaf devletlerinin işgaline açık hale getirdiği vurgulandı .

3.Milletin geleceğini yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır dendi bu madde oldukça önemlidir daha sonraki kurulacak olan Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin temellerini oluşturmaktadır.

4.Her türlü etki ve denetimden uzak bir Kurulu’nun oluşturulması yani Temsil Kurumu oluşturmasına karar verildi .

5.Anadolu’nun en güvenilir yeri olan Sivas’ta milli bir kongre düzenlenmeli bunun içinde her bölgeden 3 delege Sivasta olacak şekilde yola çıkmasına karar verildi .Delegelerin seçimlerini Reddi İlhak Müdafaa-i Hukuk Cemiyetleri ve belediyeler yapacaklardı. Doğu illeri için 10 Temmuz’da Erzurum’da bir kongre toplanacaktır

6.Mevcut askeri ve milli örgütler kesinlikle dağıtılmayacak komuta bırakılmayacak ve başkalarına teslim edilmeyecektir .

7.Bu genelge sır olarak tutulmalı ve delegeler kimliklerini gizli tutarak seyahat etmelidirler .Aksi takdirde delegelerin tutuklanma ihtimali ortaya çıkabilir.

Amasya Genelgesi Kurtuluş savaşımız için Bir dönüm noktasıdır bu savaşın başlamasıyla birlikte Türk inkılabının ihtilal safhası da başlamıştır .Kurtuluş Savaşı’mızın hangi gerekçeyle yapılacağı ve bu savaşın neyi amaçladığı ve hangi yöntemlerle yapılacağı yine Amasya Genelgesi’nde net bir şekilde ortaya konuldu.

İlk kez milli egemenliğe dayalı bir yönetimden bahsedilmiştir .İleride Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin açılmasına ve cumhuriyetin kurulmasına zemin hazırlamıştır .İstanbul Hükümeti ilk kez yok sayılmıştır ve böylece Milli irade yavaş yavaş Anadolu’ya geçmeye başlamıştır . Milleti hem İstanbul Hükümetine hem de İşgalci güçlere karşı mücadeleye çağrılmış bu da hem İtilaf Devletleri açısından hem de İstanbul Hükümeti açısından kabul edilemez bir durum oluşturmuş ve Mustafa Kemale karşı duyulan tepki daha da artmıştır .Manda ve himaye düşüncesinin yerini millet ve milliyetçilik düşünceleri almıştır .İlk defa temsil kurulunun oluşturulmasına karar verilmiştir. Mustafa Kemal kendisine verilen yetkileri aşmış ve Anadolu’da milli bir mücadele başlatmıştır .Bunun sonucunda İtilaf Devletleri özellikle İngilizler İstanbul hükümeti’ne Mustafa Kemal’i görevden alınmasını emretmiş ,İstanbul Hükümeti bir kez daha Mustafa Kemal’i İstanbul’a çağırmıştır .Mustafa Kemal ise bu göreve padişah tarafından atandığını bildirmiş ve görevinin başında olmaya devam edeceğini vurgulayarak elden geldiğince zaman kazanmaya çalışmıştır .Havza Genelgesi ve Amasya Genelgesi Kurtuluş Savaşı’mızın başlangıcı kabul edilebilir ve tarihimizde oldukça önemli bir yere sahiptir.

Bu yazı 33 kere okundu.
  • Site Yorum
  • Facebook Yorum

Bir yorum bırak

Bir yorum bırak

Kategoriler
http://bilelimmi.com/bilelimmi-com-hakkinda/ http://bilelimmi.com/iletisim/