HARİTAYI TANIYORUM

Paylaş
 

HARİTAYI TANIYORUM (3.ünite 1.kazanım)

Harita: Yeryüzünün tamamını veya bir kısmının belli oranda küçültülerek kağıda çizilmesidir.

Harita İşaretleri (Lejant): Haritaların sağ alt köşesinde renklerin hangi yükselti ve derinlikleri gösterdiğini belirten işaretlere lejant denir.

Fiziki Harita: Herhangi bir yerin dağlarını, ovalarını, platolarını, akarsularını gösteren haritalardır.

Ölçek: Haritalardaki küçültme oranına denir. Gerçek uzunlukları haritaya aktaramayacağımız için belli oranda küçültme yapılır.

Yüzey Şekilleri İle İlgili Kavramlar:

Dağ: Çevresine göre yüksekte kalan, tabandan zirveye doğru yamaçları eğimli yeryüzü şekillerine dağ denir

 

Plato (Yayla): Akarsular tarafından yarılmış yüksek ve geniş düzlüklere plato (yayla) denir.

Vadi: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturduğu “U” veya “V” şeklindeki uzun oluklaıa vadi deııiı.

Ova: Çevresine göre alçakta olan geniş düzlüklere ova denir.

Deniz: Okyanusların karaların içlerine doğru girmiş kollarına deniz denir.

Göl: Karalar üzerindeki dört tarafı kapalı çukurlardaki su birikintilerine göl denir.

Ada: Dört tarafı sularla çevrili kara parçasına ada denir.

Not: Karadeniz ve Akdeniz Bölgesi’nde dağlar kıyıya paralel; Ege Bölgesi’nde kıyıya dik uzanır.

Yükseltisi en az olan bölge Marmara; En fazla olan bölge Doğu Anadolu’dur.

Fiziki Haritada Renkler:

Fiziki haritada yükseltiler renkle gösterilir. Yükseltiler yeşilden kahverengiye doğru gösterilir. Derinlikler mavi ve mavinin tonları ile gösterilir.

  • 500 metre ı              O            yeşil ve tonları

500- 1500 metre 1                  O            sarı ve tonları

1500 metre üzeri                                   kahverengi ve tonları ile gösterilir.

 

O-  200 metre          <            O             açık mavi (derinlikler)

200- 500 metre        »             O            mavi

500 metre üstü                                      koyu mavi ile gösterilir.

İKLİM ve YAŞAMIM (3.ünite 2.kazanım)

İklim ve Türkiye’nin İklim Özellikleri

İklim : İklim bir yerde uzun yıllar boyunea gözlenen hava olaylarına iklim denir.

Hava durumu: Belli bir yerdeki kısa süre içinde yaşanan hava olaylarıdır.

BİLGİ NOTU: İklim ve hava durumu ile ilgili bilgi veren kuruluş Meteoroloji Genel Müdürlüğüdür.(MGM)

Ülkemizde yükselti, denize yakınlık, rüzgarlar gibi etkenler farklı iklim tiplerinin oluşmasında etkili olmuştur.

 

İklim Adı Özellikleri Görüldüğü Bölgeler Ev Tipleri
Karadeniz

İklimi

—        Yaz mevsimi sıcak olmaz, kışlar ılık geçer.

—   Her mevsim yağışlıdır.

—   En fazla yağış sonbaharda görülür.

—      Çay, fındık, mısır ve kivi gibi ürünler yetiştirilir.

—   Bitki örtüsü ormandır.

Karadeniz ve Marmara’nın kuzey kıyıları Evler ahşap (ağaç)’tan yapılır. Bitki örtüsünün orman olması ev tipini belirlemiştir.
Akdeniz

İklimi

—        Yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağmur yağışlıdır.

—   Don olayı görülmez.

—   Seracılık faaliyetleri yapılır.

—         Pamuk, yer fıstığı, mısır ve zeytin yetiştirilir.

—- Bitki örtüsü makidir (kısa bodur bitki).

—      Turunçgillerin üretimi için elverişlidir.

—             Yaz mevsiminin uzun sürmesi yaz turizminin gelişimini sağlamıştır.

Akdeniz Bölgesi, Ege Bölgesi, Marmara Denizi ve çevresi Evler taştan yapılır. Kışın havalar ılık olduğundan ısınma önemli bir problem değildir. Yazın ise taş evlerin içi serin olur.
 

 

 

Karasal

İklim

—    Yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve kar yağışlıdır.

—   Don olayı çok görülür.

—   En fazla yağış ilkbahardadır.

—- Buğday, arpa, çavdar, yulaf, mercimek, nohut, şeker pancarı, elma, armut, haşhaş yetiştirilir.

– Bitki örtüsü bozkırdır

İç Anadolu Doğu Anadolu Güneydoğu Anadolu Evler kerpiçten yapılır.

Bu malzemeler hava sıcakken evin serin, soğukken sıcak olmasını ağlar.

 

 

NEREDE YAŞANIR? (3.ünite 3.kazanım)

Bir yerde yaşayan insan sayısı, o yerin nüfusunu belirler. Dünyada olduğu gibi ülkemizde de nüfus dağılımı eşit değildir. Nüfusun Dağılışını Etkileyen Faktörler

İklimin İnsan Yaşantısına Etkileri:

  • Yerleşme: İnsanlar soğuk ya da aşırı sıcak yerlere yerleşmez. Verimli araziler, sanayi faaliyetleri, su kaynakları ve yeraltı kaynaklarının bol olduğu yerlerde yerleşme sıktır.
  • Ekonomik Faaliyetler: Yaz sıcaklığının ve güneşlenme süresinin fazla olması nedeniyle Akdeniz’de Turizm gelişmiştir.
  • Tarım Ürünleri ve Faaliyetler: Akdeniz Bölgesi’nde seracılık yapılırken Karadeniz Bölgesi’nde çay yetiştirilir.
  • Mesken (ev) Biçimleri: Akdeniz Bölgesi’nde taştan; İç Anadolu’da kerpiçten; Karadeniz Bölgesi’nde ahşaptan evler yapılır.
  • Giyim Şekilleri: Akdeniz’de kısa kollu açık renkli elbiseler giyilirken Doğu Anadolu’da uzun ve kalın giyecekler tercih edilir.

Afet: Doğada meydana gelen ve yıkımlara sebep olan hızlı değişimlere afet denir.

Doğal Afet Çeşitleri:

  • Deprem: Yer kabuğundaki aniden oluşan sarsıntı ve titreşimlere deprem denir. Deprem ülkemizde en fazla can ve mal kaybına neden olan doğal afettir.

Depremde en riskli bölgeler: Marmara, Doğu Anadolu ve Ege Bölgeleridir.

En az riskli bölgeler: Konya, Aksaray, Karaman

Depremin Zararını Azaltmak İçin Yapılacaklar:

  • Binalar fay hatları ve yumuşak zeminlere yapılmamalıdır.
  • Bina yapımında kaliteli malzeme kullanılmalıdır.
  • Deprem konusunda insanlar bilinçlendirilmelidir.
  • Evimizdeki eşyalar sabitlenmelidir.
  • Deprem bölgesinde çok katlı binalar yapılmamalıdır.
  • Sel: Yağışlar sonrasında ortaya çıkan büyük su baskınlarına sel denir. Sel en çok yağışın bol olduğu Karadeniz, ve şehirleşmenin olduğu Marmara Bölgelerinde görülür.
  • Heyelan (toprak kayması): Taş, toprak ve kayaların eğimli arazilerde kayarak yer değiştirmesine heyelan denir. Heyelan en çok Karadeniz Bölgesi’nde görülür.
  • Çığ: Dağ’m yüksek yerindeki büyük kar kütlelerinin koparak yuvarlanmasına çığ denir. Çığ

en çok Doğu Anadolu Bölgesi’nde görülür.

  • Erozyon (toprak aşınması): Su ve rüzgarın etkisiyle toprağın aşınması ve taşınmasına erozyon denir. Ülkemizde erozyon yoğun olarak İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu’da görülmektedir.

Erozyonu Önlemek İçin Yapılacaklar:

  • Ağaçlandırma çalışmaları yapılmalı.
  • Eğimli arazilerde teraslandırma (seki) yapılmalı.
  • Tarlalar eğim doğrultusunda sürülmemeli.
  • Halkı eğitmeli ve bilinçlendirilmen.
  • Yangın: Doğal ya da beşeri nedenlerden dolayı ormanların veya binaların yansımasına yangın denir. Yangın en fazla Akdeniz ve Ege bölgelerinde görülür.

Doğal Ortanı Ve Afetler:

Çevre Kirliliği: Canlıların sağlığını etkileyen, çevredeki maddelere zarar veren, niteliklerini bozan, yabancı maddelerin hava, su ve toprağa karışmasına çevre kirliliği denir.

Toprak Hava Ve Su Kirliliğinin Nedenleri:

  • Plastikler 2- Fabrika ve evlerden çıkan zehirli gazlar 3- Araba egzozlarından çıkan zehirli gazlar 4- Petrol atıkları 5- Kanalizasyon atıkları 6- Doğal afetler 7- Gübre ve zirai ilaçlar

 

Çevre Kirliliğini Önlemek İçin Yapılması Gerekenler:

  • Çöpleri çöp kutusuna atmalıyız.
  • Ağaçlar ekmeli, çiçek dikmeliyiz.
  • Cam, plastik, kağıt gibi atıkları ayrı ayrı torbalara koyarak geri dönüşümünü sağlamalıyız.
  • Fabrika baealarına filtre takılmasının sağlamalıyız.
  • Toplu taşıma araçlarını tereih etmeliyiz.

 

Doğal afetlerin insan üzerindeki etkileri

Ülkemizde ean ve mal kayıplarına yol açan doğal afetler meydana gelir. Deprem, sel, çığ gibi

afetleri engellemek mümkün olmasa da gerekli tedbirler alınarak bu afetlerin yıkıcı etkileri azaltılabilir.

Bu doğal afetler toplumsal hayatta derin izler bırakır.

Afetlerden sonra milletimiz büyük bir dayanışma gösterir. Afete maruz kalmış insanların ilk

önce barınma, gıda, giyim gibi temel ihtiyaçlarının karşılanması gerekir. Devlet kurumlan, sivil toplum

kuruluşları ve halkımız elbirliğiyle yaraları sarar. Ülkemizdeki insanlar 17 Ağustos 1999’da meydana gelen Marmara Depreminde gerekli duyarhlığı göstermiştir.

Bu yazı 192 kere okundu.
Etiketler:
HARİTAYI TANIYORUM
  • Site Yorum

Bir yorum bırak

Kategoriler