Halide Edip ADIVAR KİMDİR

Paylaş
 

 Halide Edip ADIVAR KİMDİR

Türk kadın romancısı (İstanbul 1882-ay.y. 1964). Reji nazırlarından Mehmet Edip Bey’in kızı olan Halide Edip Adıvar, Üsküdar Amerikan Kız Koleji’nin son sınıfın­dayken matematikçi Salih Zeki’yle evlendi. Okulu biti­rince (1901, gazete ve dergilerde yazılar yayınlayıp, 31 Mart |oiayı sırasında yazılarından dolayı kara listeye alındığını öğrenince, çocuklarıyla Mısır’a kaçtı. Oradan İngiltere’ye geçip, olaylar bastırılınca döndü. Salih Zeki ikinci bir kadınla evlenmek isteyince eşinden ayrılıp (1910), Darülmuallimât’ta görev aldı; Vakıf Ocağı çevresinde gelişen Türkçülük akımıyla ilgilendi. Cemal Pa- şa’nın çağrısıyla Suriye’ye gidip (1916), kız okullarının kurulmasında çalıştı. Ertesi yıl babasına verdiği vekâlet­le A. Adnan Adıvar ile evlenip, İstanbul’a dönünce (1918) Darülfünun’da Batı edebiyatı dersi verdi. Yu­nanlıların İzmir’e girmesi üstüne düzenlenen Fatih ve Sultanahmet mitinglerinde konuşmalar yapıp (1919), İstanbul işgal edilince eşiyle Anadolu’ya geçti ve Ata­türk’ün karargâhında göreve başladı. Cumhuriyet dö­neminde Halk Fırkası’na karşı muhalefete geçen eşinin düşüncelerini destekleyip, İngiltere’de bulundukları sı­rada eşi İzmir suikastıyla ilgili görülerek yokluğunda yargılanmaya başlanınca (1926), Atatürk’ün ölümüne kadar Türkiye dışında yaşadı. Bu süre içinde İngiltere, Fransa ve ABD üniversitelerinde ders verdi. Türkiye’ye dönünce, İstanbul Edebiyat [Fakültesi ’ndejingiliz Dili ve Edebiyatı profesörlüğüne getirildi (1939). 1950’de De­mokrat Parti listesinden bağımsız İzmir milletvekili seçi­lip, 1954’te üniversitedeki görevine döndü.

1908’de Halide Salih imzasıyla önce Tapin’de, sonra Musavver Muhit, Şehbâl gibi dergilerde sürekli yazılar yayınlayan Halide Edip AdıvarTn, 1897’de MaderadU bir çevirisi yayınlanmıştır. Çingene Kız adlı, yazılmış (1896)ama basılmamış bir yapıtı ile Ruh-ı Mütehaccir adını verdiği araştırmaları da ilk yapıtları arasındadır. Romanlarıysa 1910’dan sonra yayınlanmıştır.

İlk romanlarında bireysel duyguları işleyen ve kadın ruhunun özelliklerini yansıtmaya çalışan Halide Edip, Kurtuluş Savaşı yıllarından sonra toplumsal alana yö­nelmiş, vatan sevgisini, kurtuluş ülküsünü destanlaştır­mıştır. Sinekti Bakkaf\a birlikte, belirli tarihsel dönemle­rin toplumsal özelliklerini öne alarak, gelenek ve göre­neklerin yön verdiği yaşama düzenini konu edinen töre romanları yazmıştır. Konuları bakımından üç kümeye ayrılan romanlarının tümünün ortak özelliği, farklı bi­çimlerde de olsa, sevgi temasının işlenmesi, ruh çö­zümlemelerine yer verilmesi, dil ve anlatımın savruk, özensiz olmasıdır.

Romanları: Seviyye Talib (1910), Raik’in Annesi (1910), Handan (1912), Yeni Turan (1912), Mev’ud Hüküm (1918), Ateşten Gömlek (1922), Kalb Ağrısı (1924), Vurun Kahpeye (1926), Zeyno’nun Oğlu (1928), Sinekti Bakkal {1936; aynı yıl Ingiltere’de The Clown and His Daughter adıyla yayınlandı; 1942 CHP Roman Mükâfatı), Yol Palas Cinayeti(1937), Tatarcık (1939), Sonsuz Panayır (1946), Döner Ayna (1954), Akile Hanım Sokağı! 1958), Hayat Parçaları(1963).

Öykü kitapları: Harap Mabetler (1911), Dağa Çıkan Kurt (düzyazılarla birlikte, 1922).

Oyunları: Kenan Çobanlan (1918), Maske ve Ruh (1945).

Anıları: Türkün Ateşle İmtihanı (1962; ilk olarak !928’de İngiltere’de The Turkish Ordealadıyla yayın­landı), Mor Salkımlı Ev (, 1963; ilk |olarak 1926’da İn­giltere’de Memoirs of Halide Edip adıyla yayınlandı).

İnceleme kitapları: Ingiliz Edebiyatı Tarihi (3 cilt, 1940-1949), Üniversite Kafası ve Tenkidi 1942), Edebi­yatta Tercümenin Rolü (1944), Türkiye’de Şark-Garp ve Amerikan Tesirleri(1955), Dr. Adnan Ad/var (anıla­rıyla birlikte, 1956).

Tefrika olarak kalan romanları: Kızıl Hançerler {Ha­yat dergisi, 1964), Sevda Sokağı Komedyası (Cumhuri­yet gazetesi, 1959), Çaresaz (Cumhuriyet gazetesi, 1960), Kerim Usta’nın Oğlu {Milliyet gazetesi, 1958). Bu romanlarından son üçü ölümünden sonra kitap ola­rak yayınlanmıştır.

Bu yazı 30 kere okundu.
  • Site Yorum
  • Facebook Yorum

Bir yorum bırak

Bir yorum bırak

Kategoriler
http://bilelimmi.com/bilelimmi-com-hakkinda/ http://bilelimmi.com/iletisim/