GELDİKLERİ GİBİ GİDERLER

Paylaş
 

 

GELDİKLERİ GİBİ GİDERLER

(Mondros Ateşkes Antlaşması’nın imzalanmasından M.Kemal’in Samsun’a çıkışına kadar meydana gelen olaylar  hakkında)

KAZANIM                                

*Mondros Ateşkes Antlaşması’nın imzalanması  ve uygulanması karşısında Osmanlı yönetiminin,M.Kemal’in ve halkın tutumunu değerlendirir.

*Kuvayi Milliye ruhunun oluşumunu ,milli cemiyetleri ve milli varlığa düşman cemiyetlerin faaliyetlerini analiz eder.

Verilen bilgiler

         I.Dünya Savaşı’nda başlangıçta ittifak devletlerinin üstünlüğü varken çok taze bir güç olan ABD’nin savaşa girişi, savaşın gidişatını İtilaf devletlerinin lehine çevirdi.

Osmanlı Devleti savaşın başlarında pek yenilgi almamasına karşın savaşların uzamasıyla insan ve malzeme yetersizliği nedeniyle zor durumda kaldı.Bir diğer müttefik Bulgaristan’ın savaştan çekilmesiyle birlikte Osmanlının  Avusturya Macaristan ile bağlantısı kesildi.Bu kötü gidişat sebebiyle dönemin hükümeti İttihat ve Terakki  Partisi hükümetten çekildi.Savaşın itilaf devletlerinin lehine sonuçlandı

Wilson İlkeleri(8 Ocak 1918):

 

ABD Cumhurbaşkanı Woodrow Wilson ,I.Dünya Savaşı sonrasında yapılacak barışın esaslarını yayınladığı on dört ilke ile burada açıklamış, İtilaf devletleri de ABD’yi yanlarında tutmak istediklerinden dolayı bu ilkeleri kabul ettiklerini bildirmişlerdir.

Wilson İlkelerinin göze çarpan önemli ilkeleri nelerdir?

1-Devletler kendi aralarında  gizli anlaşmalar yapmayacaklar, her şey açık olacak.
2-Savaş sonunda yenen devletler yenilenlerden toprak ve para almayacaklar.
3-Devletlerin toprak bütünlüklerini ve bağımsızlıklarını korumak için cemiyet-i akvam kurulacak.

*Barış konferansında barış şartları düzenlenirken Wilson ilkelerine çok az önem verilecektir

—Wilson İlkeleri içinde Osmanlı Devletini doğrudan ilgilendiren madde nedir?

 

Osmanlı Devleti’nin Türk olan bölgelerinin  egemenliği tanınacak.
Ancak, Türk olmayan bölgelere kendi kendilerini yönetme hakkı tanınacak.
Boğazlar bütün milletlerin gemilerine açık olacak. Bu durum uluslararası garanti altında olacak.
Ateşkes(Mütareke):

 

Barış imzalanıncaya kadar silahların terki anlamına gelen, savaş durumuna geçici olarak son veren bir anlaşmadır.Kesin durum barış anlaşmasının imzalanması ve hükümetler tarafından onaylanması ile belli olur ve anlaşma maddeleri yürürlüğe girer.Ancak İtilaf Devletleri barış anlaşması imzalanmasını beklemeden ateşkesten hemen sonra Anadolu’yu işgale başlayacaklardır..

Mondros Ateşkes Antlaşması(30 Ekim 1918)

İttihat ve Terakki’nin hükümetten çekilmesinden sonra yeni kurulan hükümet çaresizlik içinde antlaşmayı kabul etmek zorunda kaldı.

—Osmanlının Mondros’u imzalama sebepleri nelerdir?
1.Bulgaristan’ın savaştan çekilmesiyle Almanya bağlantısı koptu.
2.Suriye ve Filistin orduları esir alınma tehlikesi içindeydi.
3.Wilson ilkelerinin uygulanacağına inanılıyordu.

30 Ekim 1918’de Limni Adası’nın Mondros Limanı’nda bir İngiliz savaş gemisinde İtilaf Devletleri adına İngiltere ile Mondros Ateşkes Antlaşması imzalanmıştır. Osmanlı Devleti’ni Bahriye Nazırı Rauf (Orbay) Paşa, İtilaf Devletleri adına İngiltere’yi Akdeniz filosu komutanı Amiral Calthorpe temsil etmiştir

25 Maddeden Oluşan Ateşkesin  Önemli Maddeleri:

*Boğazlar İtilaf Devletleri’nin işgaline girecek.

*Osmanlı ordusu terhis edilecek.

*Osmanlı donanması İtilaf Devletleri’nin gözetiminde olacak.

*Osmanlı’nın haberleşme araç-gereçleri İtilaf Devletleri’nin denetimine bırakılacak.

*Toros Tünelleri İtilaf Devletleri tarafından işgal edilecek.

*İtilaf Devletleri güvenliklerini tehdit edecek bir durumun doğması halinde herhangi bir stratejik noktayı işgal edebilecek(işgallere olanak sağlayan 7.madde).

*Doğu Anadolu’daki 6 ilde (Sivas, Erzurum, Van, Bitlis, Diyarbakır ve Harput) karışıklık çıkarsa İtilaf Devletleri bu illerin herhangi bir kısmını işgal edebilecek (24. madde, Doğu Anadolu’da Ermeni devleti kurma amaçlarının göstergesi).

–Mondros’un Osmanlı ülkesini işgal etmeye zemin hazırlayan maddeleri nelerdir?
1- sınırların korunması ve iç güvenliğin sağlanması için taraflarca kararlaştırılacak gerekli sayıda askerî kuvvetten fazlası hemen terhis olunacak ve bunların silâh, cephane ve teçhizatı itilâf kuvvetlerine teslim edilecek.
2- itilâf devletleri güvenliklerini tehlikede gördükleri herhangi bir stratejik bölgeyi asker çıkarmak suretiyle işgal edebilecek. (7.madde)
Antlaşmanın Sonuçları:

1-Ateşkes koşulları kayıtsız şartsız teslimiyeti öngörüyordu ( Bu da Osmanlı Devleti’nin  kâğıt üzerinde siyasi varlığını hukuken sürdürebilmesine rağmen, fiilen sona erdirmiştir.
2-İtilaf devletleri, orduların terhisi ve silahların teslim edilmesi maddeleriyle, yapılacak işgaller sırasında herhangi bir silahlı direniş olmasını önlemeyi amaçlamışlardır.
3- 7 enci madde, antlaşmanın en önemli maddesidir. Buna göre, itilaf devletleri istedikleri her yeri işgal edebileceklerdi. Bu madde ile yapacakları işgallere hukuki bir dayanak sağlamışlardır.
4- 24 nü madde olarak yer alan madde ile Doğu Anadolu’da kurulması düşünülen ermeni devleti için zemin hazırlanmıştır. Bu iller asıl metinde “ermeni vilayetleri” olarak isimlendirilmiştir.
*Ateşkes imzalandıktan sonra ilk işgaller başlamıştır:

—İngiltere’nin Mondros Ateşkes’ine göre işgal ettiği yerler nerelerdir?
Musul, İskenderun, Urfa, Antep, Maraş, Kars ve Batumsu tamamen işgal etmiştir. İngiltere, işgal etmiş olduğu Urfa, Antep ve Maraş’ı daha sonra Fransızlara bırakmıştır.
Ayrıca İngiltere; Afyon, Eskişehir, İzmit, Samsun ve Merzifon. Musul, ilk işgal edilen bölgedir

–Fransa’nın Mondros’a göre işgal ettiği yerler nerelerdir?
Mersin, Dörtyol, Toros tünelleri, Adana çevresi ile İngiltere’den devraldığı Urfa, Antep, Maraş bölgesini işgal etmiştir. Ayrıca, doğu Trakya’daki tren istasyonları ile Afyon tren istasyonunu işgal etmiştir.
—İtalya’nın Mondros’a göre işgal ettiği yerler nerelerdir?
Bodrum, Kuşadası, Marmaris, Fethiye, Konya, Burdur,Antalya ve çevresini işgal etmiştir.

-İtilaf Devletleri Donanmaları à Boğazlar

*Antlaşmanın uygulamasında ortaya çıkan sorunlardan dolayı Ahmet İzzet Paşa hükümeti istifa edecektir.

 

Paris Barış Konferansı ( 18 Ocak 1919)

 Toplanma Nedeni: İtilaf Devletleri, kaybeden devletlerle yapacakları antlaşmaların koşullarını saptamak üzere Paris’te bir toplantı yapmaya karar verdiler.

    Konferansa hakim olan devletler; İngiltere, ABD, Fransa, Japonya ve İtalya’dır.

Amaçları:

*Avrupa’nın sınırlarını yeniden gözden geçirmek

*Osmanlı topraklarının nasıl paylaşılacağına karar vermek

*Batı Anadolu ve Ege’yi İtalya’ya değil,  daha güçsüz olan Yunanistan’a vermek

*İtilaf Devletleri’nin İttifak Devleri ile yapacakları kesin barış antlaşmalarının şartlarını görüşmek

 Sonuçları:

*Sömürgeciliğin yerini ilk  kez “manda” fikri aldı.

*Osmanlı Devleti dışındaki devletlerle yapılacak barış antlaşmalarının şartları belirlendi. yenilen devletlere imzalatılmak üzere ağır anlaşma taslakları hazırlandı.

–  halkının çoğunluğunun Rumlardan oluştuğu iddia edilen İzmir ve çevresinin yunanlılara verilmesi kararlaştırıldı.

*Milletler Cemiyeti ( Cemiyet-i Akvam ) kuruldu.

*Ermeni sorunu ilk kez uluslar arası bir konferansta görüşüldü.

Konferansta, görüşmelerden sonra barış şartları belirlenmiş ve yenilen devletlerle şu antlaşmalar yapılmıştır:

Almanya à Versay Antlaşması ( 28 Haziran 1918 )

Avusturya à Saint German Ant. ( 10 Eylül 1919 )

Bulgaristan à Nöyyi Ant. ( 27 Kasım 1919 )

Macaristan à Triannan Ant. ( 4 Haziran 1920 )

Osmanlı Devleti à Sevr Ant. ( 10 Ağustos 1920 )

İzmir’in İşgali (15 Mayıs 1919 )

*Paris Barış Konferansı’nda alınan bir karar gereğince daha önce İtalya’ya vaad edilen Batı Anadolu toprakları ,İngiltere’nin burada güçlü bir İtalya istememesinden dolayı daha zayıf olan Yunanlılara verilecekti.Bunun üzerine Yunanlılar 15 Mayıs 1919 da İzmir’i işgal etti.

—İzmir ne zaman kim tarafından işgal edilmiştir?
15 Mayıs 1919’da İngiliz ve Fransız donanmasının koruması altında yunan ordusu İzmir’e asker çıkararak işgale başlamıştır.

—Yunanistan işgali haklı göstermek, güçlendirmek için hangi yöntemi uygulamıştır?
1-Bölgedeki Rumların, Türkler den daha kalabalık olduğunu iddia etmiştir.
2-Rumların Türkler tarafından katledilmek üzere olduğunu söyleyerek Hıristiyan dünyasının da desteğini sağlamaya çalışmıştır.

—İzmir’i işgal etmek yunanlılar için neden önemlidir?
İzmir’in işgali Yunanistan için büyük bir önem taşıyordu; “megalı idea” yani, büyük Yunanistan ideali artık gerçekleşmekteydi. Batı Anadolu’yu kapsayan Bizans imparatorluğu yeniden kurulabilecekti.
—İzmir’de yunanlılara karşı direniş nasıl başlamıştır?
Yunan ordusuna karşı ilk kurşun İzmir’de gazeteci Hasan Tahsin tarafından sıkılmıştır. Kısa bir süre içinde yunan işgaline karşı silahlı direniş grupları oluşmuştur.
—İzmir’in işgali’nin kurtuluş savaşı’ndaki önemi nedir?
1— yunan ordusunun katliamlarına karşı, Kuday-ı milli- ye birlikleri kuruldu. Düzenli ordu kurulana kadar, silahlı direnişi bu birlikler gerçekleştirdi.
2— Reddi-i İlhak Cemiyeti, Batı Anadolu’daki direnişi yönetmeye başladı. Balıkesir ve Alaşehir Kongreleri’ni toplayarak “batı cephesi”ni kurdu.
3— Anadolu’nun değişik yerlerinde İzmir’in işgalini protesto etmek amacıyla mitingler düzenlendi. Böylece İzmir’in işgali, ulusal bilincin canlanmasında etkili oldu.
—Amiral Bristol Raporu nedir?
İzmir’in işgaline tepkiler nedeniyle itilaf devletleri bölgedeki işgali yerinde izlemek üzere bir heyet oluşturdu. Bu heyetin hazırladığı rapor, “Amiral Bristol Raporu” olarak milli mücadele’deki yerini aldı.
—Amiral Bristol Raporu’nda yer alan konular nelerdir?
— yunanlılar Paris Barış Konferansı’nda itilaf devletlerini yanlış bilgilendirmiştir.
— İzmir bölgesinde Rumların çoğunlukta olduğu iddiası yalandır. Bölgede Türkler çoğunluktadır.
— Bölgedeki Hıristiyanların katledildiği şeklindeki yunan iddiaları asılsızdır.
— Batı Anadolu’da yunan ordusu katliamlar yapmıştır.
— yunan ordusu derhal geri çekilmeli ve yerine itilaf kuvvetleri gönderilmelidir.

CEMİYETLER

ZARARLI CEMİYETLER

  1. Azınlıklar Tarafından Kurulan Zararlı Cemiyetler

a- RUMLAR

Mavri Mira Cemiyeti:

*İstanbul Fener-Rum Patrikhanesine bağlı olarak kurulmuştur.Amacı, Bizans İmparatorluğunu yeniden canlandırmaktır ( Megali İdea ).Çeteler kurarak Yunan hükümeti lehine Propaganda faaliyetlerinde bulunmuştur.

Pontus Rum Cemiyeti:

*Fener Rum Patrikhanesine bağlı olarak çalışmıştır.Batum’dan Sinop’a kadar olan Karadeniz kıyılarında bir Rum devleti kurmayı amaçlamıştır.Eski Trabzon Rum imparatorluğunu kurmak istediler.

*Etnik-i Eterya Cemiyeti-Kordos cemiyeti:

Rumların kurduğu cemiyettir.Yunanistan’ın bağımsızlığına kavuşmasını sağlamıştır.Türkleri en çok uğraştıran cemiyettir.İlk kurulduğunda Yunanistan’a bağımsızlığını kazandırmak amacıyla kurulmuştur (1814).
Girit İsyanı’na neden olmuşlardır (1896).
I.Dünya Savaşı’nda ise Rumlar’ın yaşadığı tüm toprakları Yunanistan’a katarak eski Bizans’ı canlandırmayı amaçlamışlardır.

B-ERMENİLER

Hınçak- Taşnak Cemiyeti: (SÜTYUN C.)

*Doğu Anadolu’da bağımsız bir Ermeni Devleti kurmayı amaçlamıştır.Faaliyet gösterdiği bölgede silahlı çeteler kurarak yurdun güvenliğini bozmaya çalışmıştır. Ermeni patriği Zaven tarafından kışkırtılmiştir. Mondrosun 24. mad. Gerçekleştirme amaçlarıdır.

c- YAHUDİLER

-Alyans israilit  ve makabi  cemiyetleri: Musevi-yahudilerin kurduğu cemiyetlerdir. Filistin’den Elazığa kadar Büyük İsrail devleti kurmak için çalışmışlardır.
ÖZELLİKLERİ

1-Osmanlı devleti’nin parçalanmasını ve bağımsız devletler kurmayı amaçlamışlardır.
2-İtilaf devletleri’nin işgallerine zemin hazırladıkları için  desteklenmişlerdir.
3-Kamuoyunun tepkisini çekmemek için Wilson İlkelerine göre hareket ettiklerini savunmuşlardır

4.Rum,Ermeni ve Yahudi din adamları asıl kışkırtıcılarıdır.

B.Bazı Türk ve Müslümanların Kurdukları Zararlı Cemiyetler

Kürt Teali Cemiyeti:

1919’da İstanbul’da kurulan bu cemiyetin amacı, Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da sınırları tam olarak saptanmamış  İngiliz mandası altında ayrı bir devlet kurmaktı.Wilson ilkelerine dayanıyorlardı. Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti ile birleşmeyi reddetmiştir.

Hürriyet ve İtilaf Cemiyeti:

1911 yılında İttihat ve Terakki Cemiyetine karşı kuruldu.Anadolu halkını Milli Mücadele’ye karşı kışkırtan bir cemiyettir. Mili Mücadeleye ‘Bir avuç serserinin Osmanlı Devletine isyanı diyorlardı’

İngiliz Muhipler Cemiyeti:

İstanbul’da 1919 yılında halifenin etrafında bütünleşerek bir İngiliz mandası sağlamak amacıyla kurulmuşlardır.Molla Said kurucusudur.

İslam Teali Cemiyeti:

İstanbul medreselerinin bazı müderrisleri tarafından kuruldu.İngilizlerin desteğini alan bu cemiyet Saltanat ve Hilafeti koruyucu bir yol izledi.Anadolu’da başlayacak milli harekete cephe aldı. Halkın dini duygularını kullanarak amacına ulaşmaya çalıştı.Konyada subesi vardı.

Sulh ve Selameti Osmaniye Cemiyeti:

Vatanın kurtuluşunun padişah ve halifenin emirlerine bağlı kalmakla mümkün olabileceğini savunmuştur. Meşrutiyet ve demokrasi ilkelerine bağlı siyaset takip etmişlerdir.

Wilson prensipleri Cemiyeti:Wilson prensiplerinin maddelerini uygun görüyorlardı.Amerikan mandası istiyrlardı. Cemiyetin kurucularından bir kısmı Kurtuluş Savaşı’nda Milli Mücadelecilere katılmıştır.

ÖZELLİKLERİ:

1.İtilaf devletlerinden bazılarını desteklediler ve mandasını istediler.

2.Kurtuluş savaşı ve milli mücadeleye karşıdırlar.

3.Manda ve himayeyi istediler.

4.İşgallerin kolaylaşmasına neden olmuşlardır.

5.Saltanat ve hilafet yanlısı Müslümanlar tarafından kurulmuşlardır.

YARARLI CEMİYETLER

Anadolu Kadınları Müdafa-i Vatan Cemiyeti

1919 yılında Sivas’ta kurulan bu cemiyet  memeleketin bağımsızlık ve bütünlüğünü savunmak ve Anadolu’nun birliği için çalışmak gayesiyle mitingler düzenledi.

Trakya Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti:

Osmanlı Devleti parçalandığı takdirde Batı Trakya ile birleşerek, Trakya Cumhuriyeti’ni kurmayı amaçlamıştır.
Mondros’tan sonra kurulan ilk direniş cemiyetidir (2 Aralık 1919).
Lüleburgaz, Edirne kongrelerini düzenlemişlerdir.

İzmir Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti:

1918 yılında kurulmuş olan bu cemiyet ,İzmir’in düşman işgaline girmesini engellemeyi amaçlamıştır.

Kuva-yı Milliye hareketinin oluşmasında  etkili olmuştur. Kuva-yı Milliye birliklerine silah ve cephane sağlamıştır.İzmir’in işgali üzerine Reddi İlhak adını almış ancak etkinliğini kaybetmiştir

İttihatçı ve Bolşevik olmakla suçlanmışlar, düzenli bir cemiyet olamamışlardır.

  1. ve II. Balıkesir Kongresi ile Alaşehir Kongresi’ni düzenlemişlerdir.

Vilayet-i Şarkıye Müdafa-i Hukuk-ı Milliye Cemiyeti

Aralık 1918 de İstanbul’da kuruldu.Çıkardıkları Fransızca La Pays(Vatan) ve Türkçe Hadisat gazeteleri ile  doğu illerimizin Türk yurdunun ayrılmaz bir parçası olduğunu savunmuştur.

Doğuda bağımsız bir Ermeni Devleti’nin kurulmasını engellemek için kurulmuştur.
Cemiyet şu kararları almıştır:
Kesinlikle Doğu Anadolu’dan göç edilmeyecek.
Doğu illeri bir saldırıya uğrarsa birleşilecek.
Bilim, din ve ekonomi alanında teşkilatlanılacak.
Erzurum Kongresi’ni düzenlemişlerdir.

Trabzon Muhafaza-i Hukuk-i Milliye Cemiyeti:

Şubat 1919 ‘daTrabzon ve çevresini Rum ve Ermenilere karşı korumak için Trabzon’da kurulmuştur.

Erzurum Kongresi’nin toplanmasına katkıda bulunmuştur.

Trabzon Havalisi Adem-i Merkeziyet Cemiyeti

Trabzon ve çevresinde bağımsız bir Türk Devleti kurmak amacı ile kurulmuştur.
İlk kurulduğunda padişaha bağlı iken daha sonra Milli Mücadele’ye katılmıştır.

Kilikyalılar Cemiyeti:

Aralık1918’de Fransız ve Ermenilerin Adana ve çevresine yönelik emellerine tepki olarak, o emelleri engellemek için İstanbul’da kurulmuştur.Daha sonra merkezini Adana’ya nakletti.

Milli Kongre Cemiyeti:

Kasım 1918’de İstanbul’da 70 kadar cemiyetten ikişer temsilcinin katılması ile cemiyetler üstü bir teşkilat olarak kuruldu.Amacı dünyada Türkler hakkında yapılan haksız ve yalan probagandalara yayın yoluyla cevap vermekti.

‘Kuva-yı Milliye’ deyimini ilk kullanan cemiyettir.

—-yukarıdaki cemiyetlerin yanında Anadolu’daki ulusal direnişe silah kaçırmak ve istihbarat sağlamak amacıyla; karakol cemiyeti, mim grubu, felah grubu gibi birçok cemiyette kurulmuştur.
—Milli (Yararlı) cemiyetlerin genel özellikleri nedir?
1-Bulundukları bölgenin Türklerce ait olduğunu, bu nedenle işgallerin haksızlığını dünya kamuoyuna duyurmayı amaçlamışlardır
2-İşgalci devletlerin, azınlık cemiyetlerinin ve İstanbul Hükümeti’nin faaliyetlerine karşı mücadele etmişlerdir.
3-Birleştirici bir liderden yoksun olmaları nedeniyle bölgesel kurtuluşu savunmuşlardır.Kuruluşlarında milliyetçilik duygusu etkilidir.
4-Önceleri basın – yayın yoluyla direnişi yönlendirmeye çalışmışlar, bunun yanında silahlı direnişe de destek vermişlerdir.
5-Sivas Kongresi’nde “Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti” adı altında birleştirilmişlerdir.
6-Bulundukları bölgelerin düşman işgaline uğramasını engellemişlerdir.

–Kuvay-i Milliye nedir?
Türk vatanını düşman işgalinden korumak amacı ile kurulmuş, gönüllülerden oluşan küçük silahlı direniş örgütleri

–Kuvay-i Milliye’nin kurulma nedenlerini yazınız.
1- Yapılan işgallerin haksız gerekçelere dayanmasına rağmen önlenememesi
2-İstanbul hükümeti’nin işgalleri önlemekte ve halkı korumakta yetersiz kalması
3-Osmanlı ordularının büyük bir kısmının terhis edilmiş olması
–Kuvay-ı Milliye birliklerinin özellikleri nelerdir?
1— İşgallere karşı vatanı savunmak amacıyla kurulmuş gönüllülerden oluşan birliklerdir.
2— Her biri kendi bölgesini korumaya çalışmıştır.
3— Tek bir merkezden yönetilmemişler, başlarındaki reisin görüşüne göre hareket etmişlerdir
4— Düzenli orduların kurulmasına zemin hazırlamışlardır.
–Kuva-ı Milliye birlikleri’nin kaldırılmasının nedenlerini belirtiniz.
1-Suçlu gördükleri kişileri kendi kurallarına göre cezalandırmaları
2-İşgalleri durdurmakta yetersiz kalmaları
3-Tek bir merkezden yönetilememeleri
4-TBMM’nin isteklerini zaman zaman uygulamamaları

http://bilelimmi.com/unite-2-milli-uyanis/

http://bilelimmi.com/ataturkun-yasami/

http://bilelimmi.com/ataturkun-kronolojisi/

 

 

 

Bu yazı 170 kere okundu.
  • Site Yorum
  • Facebook Yorum

Bir yorum bırak

Bir yorum bırak

Kategoriler
http://bilelimmi.com/bilelimmi-com-hakkinda/ http://bilelimmi.com/iletisim/