Esperanto Nedir?

Paylaş
 

Esperanto Nedir?

Çeşitli uluslardan İnsanların aralarında kolayca anlaşabilmele- ri için düzenlenmiş yapma bir dildir.

İnsanları birbirine düşman olmaktan kur­tarıp Dünya Yurttaşlığı kurmak istiyenler, ö- teden beri bütün dün­ya insanları aynı dille konuşurlarsa bu isteğin daha kolay gerçekle­şebileceğini düşünmüş­lerdi. Bu dil, her hangi başka bir milletin dili değil, yepyeni bir dil olacaktı. 1876’da Mar­tin Schleyer adında bir Alman papazının kur­duğu Volapük dili pek fazla ilgi çekmedi Daha sonra Zamenhof adında Polonyalı bir bilginin ortaya attığı Esperanto dili oldukça tutundu.

Doktor L. L. Zamenhof 1859’da Bielostok’ da doğmuştur. Uzun çalışmalardan sonra uluslararası yardımcı dil hakkında ilk ta­mam ders kitabını Varşova’da 1837’de yayınlayabildi. Başlangıçta imzasını «Ümit Eden» anlamında «Doktor Esperanto» diye attığın­dan, yapma dile bu ad takıldı. Dr. Zamenhof’un öldüğü 1917 yılına kadar esperanto dünyada oldukça yayıldı. Bugün 80 kadar
memlekette esperanto kurumlan vardır Pek çok yerde esperanto diliyle gazeteler, der­giler çıkarılmakta, dünya edebiyatının önem­li eserlerinden birçoğu bu dile çevrilerek yayınlanmaktadır.

Bugün ulusların konuştukları diller, yüz­yıllardan beri olagelen gelişmelerle ortaya çıkmış, kuralları sonradan tesbit edilerek dilbilgisi kitapları yazılmıştır. Bu kurallar çok değişiktir, insan kendi ana dilinin dil­bilgisi kurallarını bile öğrenmekte zorluk çekmektedir. Yabancı dillerin öğrenilmesi ise daha büyük zorluklar gösterir.

Tabiî dillerin aksine, esperantonun önce dilbilgisi tesbit edilmiş, dil bu temelin üze­rine kurulmuştur. 16 esas kurala dayanır,

Esperantonun Alfabesi,

Dil Kuralları

28 harftir. Türkçe alfabeye çok yakındır: değişik olan harfler şunlardır:Esperanto dilinin alfabesi

Üzerinde * bulunan C = ç » »       »                  G                 =                 c

»                    »                  »                    H     =    kil

(kalın h)

Üzerinde # bulunan .) = y » »      »             S             =             ş

»         »        »        U   – kı­

sa u

  1. Ö. Ü, Y. Q. X. W harfleri yok­tur. J harfi y okunur.

Kelimelerin anlamları sonların­daki eke göre değişir:

O ile bitenler İsim,

A ile bitenler sıfat,

E İle bitenler zarf, i ile bitenler fiildir.

Fiillerin yalın zamanları fiil köklerinin sonuna 4 eşit ek geti­rilerek yapılır:

As = şimdiki zaman,

İs *= geçmiş zaman,

Os = gelecek zaman,

Us = şart,

U = emir ekidir.

Bu ekler, tekil veya çoğul, bü­tün şahıslar İçin aynı oldukların­dan. fiiller daima şahıs şamil­leriyle kullanılırlar. Şahıs zamir­leri de şunlardır:

Mi (beni, ci (sen), 11. şi, gi (o; erkek, kadın, eşya veya hayvan için), ni (biz), vl (siz), ili (on­ları.

Bileşik zamanlar da «esti» (ol­mak) fiilinin yardımiyle ve aynı şekillerde yapılır.

Kelimelerde cinsiyet yoktur, an­lamı belirli hale, koymak için yal­nız «ia» kullanılır. Çoğul, kelime­lerin sonuna j harfi (y sesi) ek­lenerek yapılır. Soru eki «çıı» dur, cümlenin başına gelir. Olumsuz­luk eki «ne» dir, özne (fail) le fiil arasına konulur.

Bir cümle örneği:

Esperanto estas la şlosilo de la mondo kaj de la puco (Espe­ranto dünyanın ve barışın anah­tarıdır).

k                                                                              ^

hepsi de umumi olup istisnası yoktur. Söz­lüğü, Lâtnice ile birçok dillerin en yayılmış, kelimelerinden, en uygunları seçilerek, es- peranto kurallarına uydurularak meydana getirilmiştir. Dil pek açık ve ahenklidir, ba­sittir, çok kısa bir zamanda öğrenilebilir.

Bu yazı 52 kere okundu.
Etiketler:
Esperanto Nedir?
  • Site Yorum
  • Facebook Yorum

Bir yorum bırak

Bir yorum bırak

Kategoriler
http://bilelimmi.com/bilelimmi-com-hakkinda/ http://bilelimmi.com/iletisim/