DÜNYANIN İÇ YAPISI VE OLUŞUMU

Paylaş
 

DÜNYANIN İÇ YAPISI VE OLUŞUMU

YERKABUĞU (LİTOSFER – TAŞKÜRE)
KALINLIK ORTALAMA 33 KM
KARADA 80-90 KM
SUDA 10-15 KM
BÖLÜMLER ÜST SİAL- SİLİSYUM VE ALİMİNYUM
ALT SİMA-SİLİSYUM VE MAGNEZYUM
SICAKLIK AŞAĞI İNDİKÇE 33 KM DE BİR 1 DERECE ARTAR

buna JEOTERMAL ISI BASAMAĞI denir.

 

MANTO (PİROSFER)
YAPI OLUŞUM KIZGIN SIVI HALDEKİ MAGMA
MİNERALLER KROM, SİLİSYUM, DEMİR, NİKEL, MAGNEZYUM
OLUŞTURDUĞU YERKABUĞUNUN %80 İ
BÖLÜMLER (LOKASYON)   Yerkabuğu ve çekirdek arasında
SICAKLIK Ortalama sıcaklık 2000 DERECE.

Sıcaklık ve Yoğunluk

UYARI

SEBEP: Mantoda sıcaklığın DERİNLERE İNDİKÇE artış göstermesi

SONUÇ: YATAY VE DİKEY HAREKETLER

Yeryüzünü ana hatlarıyla oluşturan İÇ KUVVETLER, enerjilerini YATAY VE DİKEY yönlü akıntılardan alır.

Magma YATAY dönüyorsa SEBEBİ EKSEN HAREKETİ, DİKEY dönüyorsa SEBEBİ YOĞUNLUK FARKI

ÇEKİRDEK (BARİSFER)
YAPI KALINLIK EN KALIN YER KATMANI
AĞIRLIĞI Oluşum sırasında demir, nikel gibi ağır minerallerin derinlere inerek oluşturduğu iç katmandır. Bu nedenle bu katmana Barisfer (ağır küre) adı verilir.
BÖLÜMLER İç ve Dış çekirdek olmak üzere iki katman halindedir
SICAKLIK Sıcaklık 5000 derecenin üzerindedir.

 

 

LEVHA TEKTONİĞİ

  • Karaları oluşturarak okyanusların altında da devam eden yerkabuğu çeşitli parçalara ayrılmıştır.

BU PARÇALARA LEVHA DENİR.

  • Levhalar üst mantonun akıcı ve yumuşak olan bölümü üzerinde hareket eder.

NEDENİ: MAGMA AKINTILARI

  • Dünyanın oluşumuyla ilgili en çok kabul edileni LEVHA TEKTONİĞİ TEORİSİ
  • Alfred Wegener, Afrikanın batı kıyısıyla Güney Amerika’nın doğu kıyısı arasındaki benzerliği fark ederek araştırmalar yaptı

KITA KAYMASI TEORİSİ ADI ALTINDA YAYINLADI.

Bu teoriye göre yerkabuğunda karalar PANGEA adı verilen tek parçalardan oluşuyordu ve bugünki kıtalar PANGEADAN kopan parçaların birbirinden uzaklaşmasıyla oluştu.

KONVERJANS
OKYANUS- …. DALMA-BATMA

Okyanus levhası ağır olduğu için aşağıya kayar.

Taş küre ısınarak erir ve akışkan hale gelip magmaya karışır.

AND DAĞLARI
KITA-KITA ÇARPIŞMA

Her iki levha da hafif ve kalın olduğundan büyük bir değişime uğrayarak yüksek dağ sıralarını ve yaylalarını oluşturur.

HİMALAYA DAĞLARI

TİBET YAYLASI

 

DIVERJANS
OKYANUS- OKYANUS YENİ OKYANUS KABUĞU

Açılan boşluğa üst manto kaynaklı akışkan magmanın dolması ve soğuyarak katılaşması sonucunda gerçekleşir.

ATLAS OKYANUSUNUN ORTA KESİMİNDEKİ SIRTLAR
KITA TERS YÖNDE ETKİ EDEN KUVVETLERLE İKİYE AYRILIP UZAKLAŞABİLİR

Uzaklaşan parçaların arasını dolduran manto materyali yine okyanus kabuğu niteliğinde bir yapı oluşturmaya başlar.

BU ALANIN SOĞUYUP ALÇALMASI SONUCUNDA YENİ BİR OKYANUS OLUŞMUŞ OLUR.

 

 

DOĞU AFRİKADAKİ KIZILDENİZ

 

TRANSFORM
 

 

Yanlamasına hereket eden levhalar birbirini sıyırarak yatay yönde yer değiştirir. İki levha arası SÜRTÜNME çok fazla olduğu için harekete belirli bir süre direnç gösterirler ve GERİLİM nedeniyle büyük depremler olur.

 

 

 

Kuzey Anadolu fay hattı, Kaliforniya San Andreas Fay hattı

** DEPREM YÜZEYE NE KADAR YAKIN İSE O KADAR TEHLİKELİDİR.!!!

Levha sınırında VOLKANİK FAALİYETLER VAR AMA TARIM ZENGİN; SEBEBİ TOPRAKTAKİ MİNERALLER.

 

JEOLOJİK DEVİRLER

PREKAMBRİYEN İLKEL DÖNEM
§  1 milyar yıl

§  İlk kıta çekirdekleri

§  Dönemin sonunda ilk canlılar (tek hücreli)

§  Tek hücreli deniz canlıları (algler)

 

I. ZAMAN PALEZOİK §  370 milyon yıl

§  Şiddetli yer kabuğu hareketleri, ilk kıvrım dağlarının oluşumu

§  Kıta yüzeyleri genişledi

§  Gür bitki toplulukları karbonlaşarak taşkömürü yataklarını oluşturdu.

II. ZAMAN MEZOZOİK §  170 milyon yıl

§  Okyanus tabanlarında tortu tabakalarının birikimi

§  Devasal canlı yaşamı, sürüngenler, ilkel memeli kuşlar, dinazorlar

§  Yerkabuğu parçalandı.

 

III. ZAMAN TERSİYER §  80 milyon yıl

§  Şiddetli yer kabuğu hareketleri

§  Alp-Himalaya kıvrımlı dağ sistemleri

§  Hint ve Atlas okyanusu

§  Petrol, linyit, tuz ve borasit yatakları

§  Fil, Mamut, At türleri

IV. ZAMAN KUATERNER §  Son 2,5 milyon yıl

§  İçinde yaşadığımız dönem

§  Buzul çağları yaşandı

§  İlk insan

§  Bugünkü iklim koşulları oluştu

§  Deniz seviyelerinde oynamalar

§  Hayvanlar evcilleştirilmiş, kültür bitkileri yetiştirildi

Kültür bitkileri: buğday vb.

 

TÜRKİYE ARAZİSİNİN JEOLOJİK GELİŞİMİ

I. ZAMAN PALEZOİK §  Çoğunlukta temelde bulunan ve masif adı verilen sert kütleler bu dönemden kalmaktadır

§  Zonguldak ve Bartun çevresinde taşkömürü yatakları oluşmuştur.

TRAKYA: YILDIZ DAĞLARI

EGE: SARUHAN-MENTEŞE

ORTA ANADOLU: KIRŞEHİR

DOĞU ANADOLU: BİTLİS

KARADENİZ: DADAY-DEVRENAKİ

II. ZAMAN MEZOZOİK §  Tetiz Denizi milyonlarca yıl süren aşındırma, taşıma ve biriktirmelerle büyük bir tortullanma alanı (JEOSENKLİNAL) durumuna geldi.

§  Bu tortullar daha sonra kıvrılarak şimdiki dağ kuşaklarının temelini oluşturdu.

III. ZAMAN TERSİYER §  Alp kıvrım hareketleri şiddetli bir evreye girmiş ve buna bağlı olarak Tetis birikim alanları hızla yükselerek KUZEY ANADOLU ve TOROS DAĞ KUŞAKLARINI meydana getirmiştir.

§  Linyit, bor, tuz, petrol mineralleri bu dönemde oluştu.

§  Karadeniz ve Akdenizde derinlik artmış ve oluşan fay hatları, etkin deprem alanlarının oluşumuna neden olmuştur.

§  İç Anadolu ve Doğu Anadoluda volkanik dağlar bu dönemde oluşmaya başladı.

§  Zamanın sonlarında aşınarak deniz seviyesine inen peneplen araziler geniş alan kaplamıştır.

IV. ZAMAN KUATERNER §  III. zaman sonu ve IV. Zaman başında TOPTAN YÜKSELME sonucu Anadolu aşağı yukarı bugünkü görünümünü almış.

§  Yaşanan iklim değişmelerine bağlı olarak etkisi az olmakla birlikte, Batı Anadolu’da 2200 m, Doğu Anadoluda 2500 m’den yüksek alanlarda BUZULLAŞMA meydana gelmiştir.

§  Günümüzde Ege Denizinin bulunduğu kara parçası EGEİD, bloklar halinde çökmüş Akdeniz’in sularının işgaline uğradı. Egeid kara parçasında yer alan yüksek alanlar EGE ADALARINI meydana getirdi.

§  Ege denizini oluşturan sular VADİ ve BOĞAZLARI doldurarak Karadenize ulaşmış, İSTANBUL VE ÇANAKKALE BOĞAZLARI OLUŞMUŞTUR.

Bu yazı 72 kere okundu.
  • Site Yorum
  • Facebook Yorum

Bir yorum bırak

Bir yorum bırak

Kategoriler
http://bilelimmi.com/bilelimmi-com-hakkinda/ http://bilelimmi.com/iletisim/