DOĞAL AFETLER VE ETKİLERİ

Paylaş
 

DOĞAL AFETLER VE ETKİLERİ

Doğa sürekli bir değişim içindedir. Bazı yerlerde coğrafi özelliklerinden dolayı bu değişiklikler çok daha hızlı ve ani olabilmektedir. Doğada meydana gelen ve yıkımlara sebep olan bu tür hızlı değişimlere doğal afet denir.

DEPREM:

Yer kabuğundaki aniden oluşan sarsıntı ve titreşimlere deprem denir. Depremler, yer kabuğunun derin katmanlarının kırılıp, yer değiştirmesiyle ya da yanardağ faaliyetleriyle oluşan büyük sarsıntılardır.

Depremin zamanı, şiddeti ve nerede olacağı önceden bilinmemektedir. Dolayısıyla can ve mal kayıplarının olmaması için önceden birtakım tedbirler almak; bununla beraber deprem anında ve sonrasında nasıl davranılacağını bilmek gerekir.

Depremleri inceleyen bilim dalına sismoloji, süresini ve şiddetini kaydeden alete de sismograf denir.

Depremin Etkileri:

  1. Büyük can ve mal kayıplarına neden olur.
  2. İnsanların ruh ve beden sağlığı üzerinde uzun yıllar sürecek etkiler bırakır.
  3. Binlerce insanın sakat kalmasına neden olur.
  4. İşgücü ve enerji kayıplarına neden olur.
  5. Ülke ekonomisine büyük zararlar verir.

Deprem Zararlarını Azaltmak için:

  1. Binalar fay hatları ve yumuşak zeminler üzerine yapılmamalıdır.
  2. Bina yapımında şiddetli depremlere dayanıklı malzeme kullanılmamalıdır.
  3. Deprem tatbikatları sıkça yapılmalı ve halk deprem konusunda çok iyi eğitilmelidir.
  4. Evlerimizde hareketli ve devrildiğinde insanlara zarar verecek eşyalar sabitlenmelidir.
  5. Depreme dayanıksız yapılar yıkılmalı ya da güçlendirilmelidir.
  6. Deprem bölgesinde çok katlı binalar yapılmamalıdır.

SEL : _Şiddetli yağmurlar yağdığında, dereler,

çaylar ve nehirler taştığında, denizlerin büyük dalgalar ile kıyıları sular altında bıraktığında, barajlar ya da setler yıkıldığında ortaya çıkan oldukça yıkıcı su baskınlarına sel denir.

Son yıllarda yaşanan sellerde can ve mal kayıplarının artmasının en öneli nedeni çarpık kentleşme ve yerleşim yerlerinin dere kenarlarında kurulmasıdır.

Selden Korunmak için:

  • Dere yatakları temiz tutulmalı,
  • Ormanlık alanlar çoğaltılmalı,
  • Akarsular üzerinde barajlar ve bentler yapılmalı,
  • Arazi teraslanmak,
  • Şehirlerde atık suların tahliyesi için gerekli altyapı çalışmaları yapılamalıdır.

Dağın yüksek bir yerinde birikmiş büyük kar kütlelerinin yer çekiminin etkisiyle yerinden kopup yuvarlanması ve yuvarlandıkça büyümesiyle oluşan dev kar kütlelerinin inmesi olayına çığ denir.

Çığ genellikle bitki örtüsü olamayan dağlar ile eğimli ve çok karlı arazilerde görülür.

Bu nedenle çığ en çok Doğu Anadolu Bölgesi’ndeki dağlık kesimlerde görülür.

Çığın oluşmasını engellemek ve zararlarından korunmak için:

  • Bitki örtüsü korunmalı ve geliştirilmeli,
  • Çığ riski olan yerler, yerleşim yeri olarak tercih edilmemeli,
  • Çığ riskinin olduğu yerlerde destekleme duvarları yapılmalıdır.

HEYELAN (TOPRAK KAYMASI)

Taş, toprak ve kayaların eğimli arazilerde kayarak yer değiştirmesi olayına heyelan denir.

Nedenleri:

  • Şiddetli yağışlar,
  • Eğimli arazi,
  • Yol yapım çalışmaları,
  • Ormanların yok edilmesi,
  • Şiddetli depremler,

Ülkemizde daha çok şiddetli ve bol yağış ile arazinin fazla eğimli olması gibi nedenlerden dolayı heyelan en fazla Karadeniz Bölgesi’nde görülen bir doğa olayıdır.

Toprak kaymasında zararı en aza indirebilmek için:

  • Riskli yerlerin yerleşim alanı olarak seçilmemesi,
  • Eğimli arazilerin ağaçlandırılmaması,
  • Destek duvarlarının yapılması gerekir.

EROZYON (Toprak Aşınması)

Toprağın aşınmasını önleyen bitki örtüsünün yok edilmesi sonucu, koruyucu örtüden yoksun kalan toprağın su ve rüzgarın etkisiyle aşınması ve taşınması olayıdır.

Erozyonu artıran nedenler:

  • Toprağı koruyan bitki örtüsünün bilinçsizce yok edilmesi,
  • Toprağın eğim yönünde sürülmesi,
  • Şiddetli ve çok yağış,
  • Sert rüzgarlar,
  • Toprak ve doğal bitki örtüsüne insan eliyle yapılan müdahaleler.
  • Verimli tarım alanları daralır.
  • Büyük ekonomik kayıplara yol açar.
  • Baraj göllerinin dolmasına, dolayısıyla barajların ömrünün kısalmasına neden olur.
  • Can ve mal kayıplarına yol açabilir.

Erozyonu önlemek ve zararlarından korunmak için:

  • Ağaçlandırma çalışmaları yapılmalı,
  • Eğimli arazilere teraslandırma(sekiler)

yapılmalı,

  • Tarlalar eğim doğrultusunda sürülmeli
  • Baraj gölü yamaçlarını ağaçlandırmak,
  • Mevcut bitki örtüsü korunmalı,
  • Erozyonun zararları konusunda halkı eğitmeli ve belli bir bilinç oluşturulmalıdır.

DOĞAL AFETLERİN
İNSAN HAYATINA ETKİLERİ

  • Sel olduğu zaman evleri, yolları ve iş yerlerini su basar. Can ve mal kayıpları meydana gelir.
  • Heyelan sonucunda yollar kapanır ve ulaşımda aksamalar olur.
  • Deprem sonucunda       binalar yıkılır ve insanlar evsiz kalır. Köprüler yıkılır, yollar bozulur ve ulaşım aksar.can ve mal kayıpları yaşanır.
  • Orman yangınlarında yüzlerce ağaç yanar. Ormanda yaşayan canlılar yok olur. Diğer afetlere ortam hazırlar. Mesela heyelan ve erozyon ihtimali artar.
  • Doğal afetler sonucu yaşanan acı olaylar insanlarda olumsuz izler bırakır. Psikolojik sıkıntılar meydana gelebilir.

DÜNYADA GÖRÜLEN ÇEVRE SORUNLARI

Hava kirliliği: Atmosferde bulunan zararlı gazların miktarının artmasına hava kirliliği denir. Hava kirliliğinin canlılar üzerinde olumsuz etkileri vardır. Hava kirliliği solunum sistemi hastalıklarına neden olur. (Astım, bronşit gibi). Yeşil alanlar yok olur, tarım ve hayvancılık olumsuz etkilenir.

Su kirliliği: Sanayi kuruluşlarının atıkları, deniz taşımacılığı sırasındaki kazalar, çöplükler, tarımda kullanılan ilaçlar, doğal ve yapay gübreler su kirliliğine neden olur.

Su kirliliği, tüm canlıların hayatını tehlikeye sokar. İçme ve kullanma suları daima temiz olmalıdır. Su kirliliğinden dolayı deniz, göl ve akarsularda her türlü üretim düşer, içme ve kullanma suyu bulmakta güçlük çekilir.

Toprak kirliliği: Yerleşim alanlarından çıkan atıklar ve çöpler, sanayi atıkları, egzoz gazları, kimyasal gübreler, tarımla mücadele ilaçlarının kullanımı, su ve rüzgar erozyonu toprak kirliliğine neden olur.

Gürültü kirliliği :_İnsanı rahatsız eden insan sağlığına zarar veren sesler gürültü kirliliğine neden olur. Çevremizde bulunan arabaların ve iş makinelerinin çıkardığı sesler, eğlence yerlerinden yüksek müzik sesleri, bağırarak konuşan insanların sesleri, sanayi kuruluşlarından gelen sesler gürültü kirliliğine neden olur.

Orman alanlarının azalması: Ormanlar insan hayatında önemli bir yere sahiptir. Ormanlar iklim dengesizliklerini yumuşatır, selleri önler, erozyon ve heyelanı azaltır, kuraklık tehlikesine engel olur.Temiz hava depolarıdır.

Ancak ormanlık alanlar her geçen gün azalmaktadır. Orman yangınları, bina ve fabrika yapmak için ağaçların yok edilmesi, tarla açma çalışmaları ormanlara zarar vermektedir.

 

Bu yazı 125 kere okundu.
  • Site Yorum

Bir yorum bırak

Kategoriler