BİYOSFER NEDİR?

Paylaş
 

BİYOSFER NEDİR?

Dünya’nın çevresinde canlıların yaşadığı kesimlere «biyosfer» (canlı küre) denir. Fransız tabiat bilgini Lamarck (1744-1829) tarafından ortaya atılan bu deyim 19.29’dan beri kullanılmaya başlanmıştır.

Biyosfer, atmosfer içinde, 10.000 m. yük­sekliğe kadar uzanır. Bu yükseklikte bakte­riler ve mantar sporları toplanmıştır. Yük­sek dağların, bilhassa Everest’in çevrelerin­de kuşların 8.200 metre kadar yükseklerde uçtukları da tesbit edilmiştir. 6.700 metre yüksekliklere kadar da yerde yaşıyan kara hayvanları bulunur. Biyosfer, öte yandan, de­nizin derinliklerinde 5.000 metreye kadar uzandığı gibi toprağın içinde de yüzlerce metre derinlere kadar iner. Maden ocakla­rından çıkarılan kayalarda bakterilere Taş­lanmıştır. Önemli derinliklerdeki petrol ya­taklarının İçinde de bakteri yaşadığı tahimin ediliyor.

Ote yandan, yeşil bitkiler ancak 4.000 m. ye kadar olan yüksekliklerde yaşıyabilirler. Deniz otlarına (algae) ise birkaç yüz metrenin altında ancak raslanıyor. Böylece, biyosfer çok ilgi çekici bir yapı gösterir.

 

Biyosferde Hayat

Biyosferde hayatı sağlıyan elemanları göz­den geçirirken ilk bakışta hemen hemen bunların hepsi şartmış gibi görünürse de, şüphesiz hayatı sağlıyan kaynakların başın­da güneş enerjisi gelir. Bitkilerin büyümesi için ilk şart budur. Bitkilerin pek çoğun­da «klorofil» denen yeşil renkte bir madde vardır (Bk. Bitkiler; Klorofil).

Klorofil bitkilerin güneş enerjisini kul lanmasına, büyümesine yardım eder. Gü neş sayesinde bitkiler hayat için elzem olan binlerce maddeyi meydana getirirler. Halbuk hayvan bünyesi tabiattaki ham maddeler hayat için lüzumlu olan maddeye çevire mez. Bu bakımdan bitkiler bütün diğer can lıların besin kaynağıdır.

Böylece biyosfer çok ilgi çekici bir yapı göstermektedir. Denizlerin binlerce metre derinliğinden atmosferin binlerce metre yüksekliklerine kadar uzanan biyosfer sayısız canlıların yaşadığı yerdir (Bk. Biyoloji). Canlılara besin teşkil eden organik madde­lerin dağılışı da ilgi çekici bir durum gös­terir. Meselâ bir kısım polen tanecikleri rüzgâra kapılarak binlerce metre yükseklere savrulur. Bunların bazı küçük böceklere yem vazifesi gördüğü, Everest’te yaşıyan örüm­ceklerin de bu böceklerle beslendiği tesbit edilmiştir.

Genel olarak, biyosfer için «sıvı suyun bulunduğu yer» sözü kullanılabilir. Aynı za­manda, maddeler biyosfer içinde sıvı-katı, katı-gaz, gaz-sıvı gibi çeşitli durumlarda bu­lunabilirler.

Biyosferde sıvı suyun önemi şüphesiz bam­başkadır. Çünkü organizmalar geniş ölçüde sudan meydana gelir.Tabiat, sonsuz geçmişin milyonlarca yıl sü­ren devresi boyunca, sadece canlıları yaşat­makla kalmamış, aynı zamanda bugünkü insan için taşkömür, petrol ve tabiî gaz şeklirîde enerji depo etmiştir. Bunlar doğ­rudan doğruya milyonlarca yıl önce yaşıyan bitki ve hayvanların kalıntılarından meydana gelmiştir.

Su da hayatın en önemli şartlarındandır. Bunun için, gerekli miktarda su yeryüzün­de depo edilmiştir. Protoplazmanın önemli bir kısmını teşkil eden su, bitki ve hayvan besinlerinin başlıca eritgenidir. Atmosferde­ki su buharı ise güneşin sıcaklığının dünya­da kalmasını sağlıyan bir örtü işi görür. Dünyanın dörtte üçünü kaplıyan denizler iklimlerin ayarlanmasına yarar. Nihayet, atmosfer içindeki oksijen ve karbonik asitler de hayatım Önemli şartlarındandır.

Bu yazı 81 kere okundu.
  • Site Yorum
  • Facebook Yorum

Bir yorum bırak

Bir yorum bırak

Kategoriler
http://bilelimmi.com/bilelimmi-com-hakkinda/ http://bilelimmi.com/iletisim/