Bemard Shaw Kimdir?

Paylaş
 

Bemard Shaw Kimdir?

Birçok eleştirmenin kendisini “Shakespeare’den bu yana en büyük İngiliz oyun yazarı” diye değerlendirmelerine karşın Shaw, ne ardında bir akım bırakmıştır, ne de “esas olarak bir tiyatrocu’’ olmuştur. O, herşeyden önce bir “eleştirmen” dir.

JL ygmalion’’ur dünya çapında üne kavuşmasından sonra George Bernard Shaw (1856-1950), oyununun “sesbilim üzerine öğretici bir oyun” olduğunu iddia etmişti; ancak izleyiciler ‘ Pygmalion”u çok başka.ve büyük olasılıkla yazarını pek de sevindirmeyecek nedenlerden ötürü bir başyapıt haline getirdiler .”Pygmalion” u daha çok My Fair Lady adlı müzikal Broadway uyarlamasıyla tanıyan yeni kuşak için oyun, züppe ve aristokrat bir sesbilimcinin bir iddia üzerine bozuk lehçesini düzeltmek için yanına aldığı bir çiçekçi kızcağıza sonunda aşık olup evlenmesini anlatan romantik bir komediden öte birjşey değildir. Ama dünyada gördüğü her şey’e ince bir alayla bakan Shaw için, çağın “en uygar” dillerinden biri olarak kabul edilen İngilizce’nin neredeyse birbiriyle anlaşması imkansız iki konuşma dilini içinde barındırabilen yetersiz bir yazılışa sahip olduğunu göstermek, Eliza Doolittle ile Profesör Higgins’in nasıl da birbirlerine aşık olduklarını anlatmaktan daha önemliydi kuşkusuz.

“Pygmalion”11 Nisan 1914’te Londra’da ilk kez sahneye konduğunda, Shaw bir oyun yazarı olarak yirmi yıldan fazla bir süreden ben tanınıyordu. 1890’larda yazdığı birkaç başarısız oyundan sonra ilk kayda değer oyunu olan Bayan Warren’in Mesleği sansür tarafından yasaklanmış ve ancak 1902’de sahneye konabilmişti Shaw’un tiyatro ve müzik eleştirmenliğinin ve Fabian Cemiyeti’nin önde gelen üyelerinden biri olmasının yanı sıra bir oyun yazarı olarak da Ingiltere çapında üne kavuşması. 1904 te John Bull’un Öteki Adası oyununun sahnelenmesinden sonra gerçekleşti. Shaw’un tiyatroya getirdiği yenilik, yem bir tiyatro anlayışı, tekniği ya da anlatımı değildi.

Oyunlarının çarpıcı yönü, bir eleştiri ve makale yazarı olduğu dönemde geliştirmiş olduğu ince, alaycı ve mizahlı gündelik dili, o güne kadar ağdalı bir romantizmin egemen olduğu İngiliz sahnesine çıkarmalarıydı. Tiyatro anlayışı açısından Shaw kendisini Ibsen’in bir izleyicisi olarak gördü: gerçekten de kimi oyunlarındaki fantastik öğeler bir yana bırakılacak olursa, oyunlarının mekansal ve olay örgüsüne ilişkin kuruluşu Ibsen’in oluşturduğu anlayıştan pek farklı değildi. Ancak onun diyaloğa verdiği önem ve oyunlarının mizah yükü Ibsen’in ciddi ve iç eyleme ağırlık tanıyan üslubundan ayrılıyordu. Shaw var olan toplumsal kurumlarm eleştirisini ödünsüz yapmaktan yanaydı; ancak bu eleştiri zaman zaman sinik olmanın sınırına gelen bir alaycılık taşıyordu. Shaw’un sosyalizme yaklaşan siyasal görüşleri bu yaklaşımla birleştiğinde ortaya çıkan, ciddi toplumsal eleştiride mizahı bir araç olarak kullanan bir tiyatro oldu.

XIX. yüzyılın ikinci ve XX. yüzyılın ilk yarılarını kapsayan yaşamı ve zihinsel faaliyetin çeşitli alanlarında verdiği ürünlerle Shaw’u yalnızca bir oyun yazarı olarak değerlendirmek mümkün değildir. Birçok eleştirmenin kendisini “Shakespeare’den bu yana en büyük İngiliz oyun yazarı” diye değerlendirmelerine karşın Shaw, ne ardında bir akım bırakmıştır, ne de “esas olarak bir tiyatrocu” olmuştur. O. herşeyden önce sözcüğün evrensel anlamıyla bir “eleştirmen”di. Kendisini bir ‘‘sosyalist” olarak görmesine karşın, ‘ Aydın Bir Bayan İçin Sosyalizm ve Kapitalizm Üzerine Faydalı Bilgiler kitabında sosyalizmi de aynı alaycı eleştirellikle ele alabiliyor, ama aynı zamanda I. Dünya Savaşı sırasında da savaşa karşı görüşlerini ödün vermeksizin savunarak kamuoyunun gözünden düşmeyi göze alabiliyordu.

Günümüzde Shawun Fabian sosyalizmi (yani varolan toplumsal yapıda kökten bir değişiklik değil işçiler yararına “yeniden düzenlemeler” isteyen anlayış) eleştirilebilir, eleştirel tavrında kimi zaman sinik bir tutuma vardığı söylenebilir, ya da tiyatro anlayışındaki eksik, günü geçmiş yönler vurgulanabilir: ancak tüm bunlar Shaw’un kendi eleştiri anlayışı içinde yapılacaktır. Shaw kendi eleştirisinin de silahlarını yaratmış, herşeyi ve bu arada kendini de eleştiriye açık kılmış ender evrensel aydınlardan biridir. İngiliz dilini en iyi kullanan yazarlardan biri olduğu için, bu dile yönelttiği eleştiri ayrı bir önem taşımalıdır.

Bu yazı 85 kere okundu.
  • Site Yorum
  • Facebook Yorum

Bir yorum bırak

Bir yorum bırak

Kategoriler
http://bilelimmi.com/bilelimmi-com-hakkinda/ http://bilelimmi.com/iletisim/