AŞINMA NEDİR?

Paylaş
 

AŞINMA NEDİR?

Yeryüzündeki taş ve toprakların çeşitli tabiî etkilerle yontulmasına «aşınma» denir. Kütlelerin çözülüp ufalanmasiyle, veya türlü kuvvetlerle koparılmasiyle meydana gelmiş taş parçalarının dış kuvvetlerle süprülmesi sonunda yeryüzündeki kabartılar oyulur. Böylece, yeryüzündeki kabarık yerler zamanla aşınır, alçalır, yassılır. Bunu doğuran dış kuvvetler şunlardır:

1    — Dalga aşındırması: Deniz ve göller­deki dalgalar kıyılara çarpar, çarptığı yer­leri oyarak biçimlerini değiştirir.

2    — Su süpürmesi: Yağmur sularının, sel­lerin, karların ve buzların erimelerinden meydaya gelen suların akarken toprağı aşındırmalarıyle meydana gelir. Böylece peribacaları, lâpyeler (pürtükler) ortaya çıkar.

3    — Kayma ve göçmeler: Yerçekiminin etkisiyle, akma, sürünme, kayma, göçme.

yuvarlanma gibi çeşitli tarzlarda meydana gelen toprak akması, kayşatlar, dağ kaymaları gibi hallerle belirir.

4    — Rüzgâr süpürmesi: Kurak ve çıplak yerlerde rüzgârın etkisiyle kum, çakıl, ufalanmış taş parçalarının havalanarak başka yerlere sürüklenmesi sonunda meydana gelir. Böylece «kumul» denilen yığıntı alanları ortaya çıkar.

5    — Cilâlama, çizme: Bir çeşit buz aşın­dırmasıdır. Türlü biçimleri vardır. Buz yalağı, oluk vâdi, basamaklı vadiler, göl çanakları meydana getirirler.

Bütün bu aşınmalarla yeryüzü «aşıntı du­rağı» denilen belli bir seviyeye iner. Burası o yerin kaide seviyesidir.

Bu yazı 239 kere okundu.
  • Site Yorum

Bir yorum bırak

Kategoriler