AŞI (Tıpta) NEDİR

Paylaş
 

AŞI (Tıpta) NEDİR

Bazı hastalıklara karşı bağışıklık (muafi­yet) sağlamak için o hastalığın mikrobu ile hazırlanmış olan tıbbî maddeye ve bu işin yapılmasına «aşı» denir.

Tıpta İlmî usullerle aşıyı ilk tatbik eden EcKvard Jenner ( 1749-1823) adında bir İn­giliz doktorudur. Fakat tıp biliminin bu fay­dalı buluşu kazanmasında Türkler’in büyük payı vardır. E. Jenner’den çok önce Türkler çiçek hastalığına karşı korunmak için bazı usullere başvuruyorlardı. Bu da bir tesadüf eseri olarak bulunmuştu: Çiçek salgınında binlerce insanın hastalığa yakalanıp ölmele­rine karşı, Edirne civarındaki köylülere he­men hemen hiçbir şey olmuyordu. Bunun se­bebini kimse anlamıyordu. Gerçek ise şuydu: Aslında inekler de çiçeğe benzer bir hasta­lığa tutuluyorlardı. Bu ineklerin memelerinin etrafını içi cerahat dolu birtakım sivilceler sa­rıyordu. İnekleri sağan köylülerin ellerinde­ki çatlaklardan içeri bu sivilcelerin içindeki cerahatler, yani irinle karışık ölmüş mikrop­lar giriyordu. Böylece, köylüler sanki aşı­lanmış gibi hastalığa karşı bağışıklık kaza­nıyorlardı.

O  zamanki İngiliz büyük elçisinin eşi Lady Montague bunu görmüş bir mektupla Ingil­tere’ye yazmıştı. Dr. Jenner böyle bir şeyin doğru olup olmadığını anlamak üzere dene­melere başladı. Gerçekten, suçiçeği çıkaran­lar nadiren çiçek hastalığına tutuluyorlardı.

Jenner 1796 yılında ilk denemesini yaptı: Suçiçeği çıkaran hastaların yaralarından az
miktarda irin aldı. Bunu birkaç çocuğa aşı­ladı. Bu çocuklarda meydana gelen yaralar­dan aldığı İrinlerle de ötekileri aşıladı. Bir müddet sonra suçiçeği ile aşılanmış dört çocuğa ayrıca çiçek mikrobu aşıladı. Çocuk­ların hiçbiri çiçek hastalığına tutulmadı. Ne­ticede çiçek aşısı, dolay isiyle tıp âleminde aşı, ilk defa olarak Jenner tarafından bulun­muş oldu.

Bugünkü modern tıpta birçok hastalıkla­rın aşısı vardır. Bu aşılar değişik usullerle hazırlanır. Hastalık yapma kuvvetleri azaltıl­mış canlı mikroplarla yapılan aşılar çiçek, veba, kuduz, verem, lekeli humma, tavuk kolerası ve şarbon aşıları gibi aşılardır.

Öldürülmüş mikroplarla hazırlanan aşılar salgın tehlikesinden korunmak veya mikrop­lu hastalıkların tedavisi veya teşhisi için kul­lanılır. Bunlar kolera, tifo, veba, Weil has­talığı ve lekeli hummaya karşı korunmak için hazırlanan aşılardır. Kuvveti azaltılmış mikrop toksinleriyle yapılan aşılar difteri, tetanos, dizanteri ve kızıl aşılarıdır.

Okullarda aşı yapan bir hemşire

 

 

Tifo, tifüs gibi bazı hastalıkların aşıları bir enjeksiyon âletinin (şırınganın) içine ko­nularak yapılır. Çiçek aşısı ise deriye sivri bir şeyle çizikler yapıp bunun üzerine aşıyı sürmekle yapılır. Aşı, genel olarak yapılan kimseye birkaç yıl için bağışıklık verir. Fa­kat tamamen kurtulmak için arada sırada yeniden aşılanmak lâzımdır

Bu yazı 62 kere okundu.
  • Site Yorum

Bir yorum bırak

Kategoriler