ANTARKTİKA

Paylaş
 

ANTARKTİKA

ANTARKTİKA Güney Kutbunu çevreliyen kıtadır. Hint Okyanusu, Büyük Okyanus ve Atlas Okyanusu ile sınırlanmıştır. Yüzölçü­mü 14.000.000 km. kare kadardır. Büyük bir kısmı kar ve buzlarla kaplıdır. Denizden yüksekliği ortalama 2.200 metredir.

Antarktika kıtası bütün kıyılariyle birlikte buzlar altında olduğundan, gerçek sınırlarını kestirmek çok güçtür. Denizlere doğru yayı­lan buz tabakalarının kalınlığı yüzlerce met­reyi bulur. Bunlar bazı yerlerde yüksekliği 30 metreye kadar varan engeller teşkil eder­ler. Bu engellerin en büyüğü Ross Buz Setti diye bilinen buzlu alandır. Ingiliz kâşifi Sir James Clark Ross tarafından 1842’de keş­fedilen buz-settinin uzunluğu 600 km. yi ge­çer. Burası Antarktika’nın yolunu kapıyan bü­yük bir engel olmakta devam etmiş, ancak 1895 yılında Norveçli kaptan Leonard Kre­tensen «Antarctic» adlı gemisiyle heyecanlı bir yolculuktan sonra bu settin etrafını do­laşmıştır.

Antarktika Dağlan

Kıtanın yüksekliği genel olarak kıyıdan iç­lere doğru gidildikçe artar. Kıyılar da sarp ve yüksektir. Güney Kutbu çevresindeki Kı- ral Edwarcl VII Yaylası’mn denizden yüksek­liği 3.000 metredir.

Antarktika’nın en yüksek yeri Markham Dağlarıdır (4.600 m.). Güney Victoria Ara­zisindeki Erebeus Dağı da 4.055 m. yüksek- liğindedir. Diğer önemli bir dağ da Güney Kutbu’na daha yakın olan Kiraliçe Alexandra Dağıdır (4.457 m.)

Antarktika Buzulları

Buzlarla kaplı bir ülke olan Antarktika’da nehir ve göl yoktur. Buna karşılık burası buzul bakımından çok zengindir.

Kıtadaki buzulların en az bilineni, bunun­la beraber dünyanın en ilgi çekici buzulu bü­tün kıtayı baştan başa kaplıyan buz örtüsü­dür. Bu buzulun büyüklüğü hemen hemen bütün kıta kadardır. Antarktika’nın bütün kıyılarına inen binlerce buzulu bu buz ör­tüsü besler.

Bu muazzam kıta buzulunun kalınlığı bazı yerlerde 2.000 metreyi geçer. Kıyılara doğru gidildikçe kalınlık 300 metreye kadar iner. Bu buzulun kalınlığı sismografik usullerle anlaşılmış, gene bu usul sayesinde bu mu­azzam buz tabakasının altında toprak oldu­ğu meydana çıkmıştır.

Kıtadaki önemli buzullardan biri Beard- more Buzulu’dur. Bu buzulun eni 20 km., uzunluğu da 200 km. kadardır.

Scott Buzulu ile Shackleton Buzulu da aşa­ğı yukarı aynı uzunluktadırlar. Scott Buzu- lu’nun eni 7-25 km. arasında değişir. Shac­kleton Buzulu’nun eni de denize vardığı yer­de 20 km. kadardır.

Buz Setti

Ross Denizi’nîn kutba doğru olan girintisi büyük Buz Setti ile kaplıdır. Bü buz settinin deniz kıyısındaki kalınlığı 15-60 metredir, da­ha içlerde 300 m. ye kadar yükselir. Antark­tika’daki yüzen buz setlerinin en büyüğü olan Ross Buz Setti’nîn zaman zaman Kutup nok­
tasına 500 km. ye kadar yaklaştığı olur.

Kıtanın etrafında daha başka da yüzen buz setleri vardır. Büyük Okyanusun inme ve ka­barmaları, Ross Buz Setti’ni dibinden sallıya- rak muazzam buz parçalarının kırılmasına sebep olur. Gökdelen binalardan daha büyük buzdağları korkunç çatırtılarla koparak de­nize düşerler. Bu buzdağlarının bir şehir bü­yüklüğünde bile olanlarına raslanmıştır. Akıntılarla kuzeye doğru sürüklenen buzdağ- ları, gemiler için büyük tehlike teşkil eder.

Antarktika İklimi

Antarktika dünyanın en soğuk bölgesidir. Halbuki bundan 100.000.000 yıl kadar önce Antarktika’nın ılık bir iklimi vardı. Kâşifle­rin bulduğu taşıllaşmış (fosilleşmiş) bitki kalıntıları bunu ispat etmektedir. Zaten bu taşıllar bulunmadan da kıtanın bitkilerle kaplı bir yer olduğu biliniyordu.

Antarktika’nın Arktika (Kuzey Kutbu) böl­gesinden daha soğuk olmasının sebebi karalar­dan uzaklığıdır. Kuzey Kutbu kıtalar toplu­luklarına yakındır. Kıtalardan esen sıcak rüz­gârlar yazın Kuzey Kutbunu yalar. Antarkti­ka ise, en yakınında bulunan Amerika’dan 1000 km. kadar uzaklıktadir. Tamamen okya­nuslarla çevrilmiştir, üstelik, sıcak rüzgâr­lar da bu kıtaya doğru esmez, sıcak okyanus akıntıları da Antarktikaya erişmez. Bu yüz­den Antarktika Afrika bölgesinden 25° C. kadar daha soğuktur. Yazın en sıcak günün­de Antarktika’nın sıcaklığı — 15° C. den yu­karı çıkmaz. En soğuk aylarda ise sıcaklığın — 64′ C. ye kadar düştüğü tespit edilmiştir.

 

Bu yazı 32 kere okundu.
  • Site Yorum

Bir yorum bırak

Kategoriler