ALAY KÖŞKÜ

Paylaş
 

ALAY KÖŞKÜ

İstanbul’da Gülhane Parkı’nın Alemdar Caddesindeki giriş kapısının yanındadır. Eski adı Soğuksu Kapısı olan bu kapıdan girin­ce solda kalır. Tramvay caddesinin Demirka- pı’ya döndüğü köşededir, Adlî Tıb Müessese- sinin tam karşısına düşer. Topkapı Sarayı bütününe bağlı bir köşktür.

Alay Köşkü’nun yapıldığı tarih kesin ola­rak bilinmiyorsa da XVI. yüzyıl sonlarında yapıldığı tahmin ediliyor. Köşk eski sûrun üzerine oturtulmuştur. Sûrun üstünde kalan kısmı, her cephesinde bir pencere bulunan yedi cephelidir, caddeye bakan yönleri mer­mer kaplıdır. Mimarisi pek zariftir. Kubbesi, etrafındaki saçaklariyle, bu zarafeti tamam­lar. Pencerelerin üzerindeki tarih kıtalarını, şair Keçecizade İzzet Molla yazmıştır.

Gülhane kapısından girildikten sonra so­la dönülünce köşkün birinci kata çıkan mer­divenleri görünür. İmparatorluk devrinde, ordu sefere çıkmadan önce, İstanbul esnafı, alaylar halinde geçit töreni yapardı. Padişah da onları Alay Köşkü’nün açık penceresin­den seyreder, esnafın selâmına karşılık ve­rirdi. Alay Köşkü denmesi bundandır. Bu alayların en parlak olanı, Sultan Murat za­manında, Bağdat seferinden önce yapılanı­dır.

Osmanlı padişahları bazı siyasi mahkûm­ları bu köşkün önünde cellâda verirler, kel­lelerinin uçmasını gözleriyle görürlerdi. IV. Mehmet zamanında Halep valisi bulunan Haseki Mehmet Paşa, piyasaya karışık para sürdüğü için İstanbul’a getirilmiş, Alay Köş­kü önünde, kethüdası, divan kâtibi ve işbir­
liği yaptığı sarrafla birlikte öldürülmüştü.

Alay Köşkü önünde geçen en önemli ve kanlı olaylardan biri de tarihçilerin «Vak’a-yı Vakvakiye» dedikleri meşhur Çınar İhtilâlin­den sonra kurulan ayak divanıdır (1650). O zaman henüz on beş yaşında bir padişah olan IV. Mehmet’i baş kaldıran Yeniçeriler ayak divanına çağırmışlar, köşkün pencere­sinde görünen sultana dileklerini bildirmiş­lerdi. Yıllarca süren Girit Savaşı Devlet hâ­zinesini zor duruma düşürmüştü. Asker ay­lardan beri aylığını alamıyordu. Bunun üze­rine silâhlanan Yeniçeriler ayaklandılar. Bir gece içinde birçok kimseler öldürülerek Sul­tanahmet’teki çınarın dallarına asıldı. Ertesi sabah, Yeniçeriler atlı ve yaya olarak, köş­kün dışında toplandılar. Padişah vezirleriyle köşkün penceresinden göründü. İsyancı baş­larından Mehter Haşan Ağa, Şamlı Mehmet ve Karakaş Mehmet kalabalığın içinden bir­kaç adım ilerlediler, el bağladılar. Haşan Ağa, kötülüklerin başı olarak, Kızlarağası Behram Ağa’nın, Kapuağası Ahmet ve İbra­him Ağalarla suç ortaklarının öldürülmesini istediler. Çaresiz kalan Padişah, Yeniçerile­rin isteklerine uyarak, suçlu oldukları bil­dirilenlerin idamlarına ferman verdi.

Bu yazı 148 kere okundu.
Etiketler:
ALAY KÖŞKÜ
  • Site Yorum

Bir yorum bırak

Kategoriler