ALASKA TARİHÇESİ

Paylaş
 

ALASKA TARİHÇESİ

ALASKA, Amerika B. D. nin 49. devle­tidir. Kuzey Amerikanın kuzey batısmda, Asyaya doğru uzanmış bir yarımadadır. Kuzey Buz Denizi ve Bering Denizi ile çevrilmiştir. Doğusunda Kanada vardır. Bering Boğazı ile Asyadan ayrılır.

Yüzölçümü: 1.520.000 km. kare Nüfusu: 209.000 Başkenti: Juneau Alaska’nın kıyıları o kadar girintili çıkın­tılıdır ki, hepsini dümdüz bir şerit halinde germek mümkün olsa dünyayı Ekvator üze­rinden çevirir de artar. Son derece zengin ta­biî kaynakları olan Alaska topraklarının beş­te ikisi Kuzey Kutup Dairesi içindedir. 400.000 km. kareden fazla bir kısmı da ba­taklık ve tundralarla kaplı olduğundan fay­dalanılacak durumda değildir.

Alaska’nın en batısındaki Prince of VVales Burnu’nun Sibirya’dan uzaklığı 100 km. kadardır. Bering Boğazında Alaska’ya ait Küçük Diomede adasından, 5 km. kadar ötedeki Sovyetler Birliğine ait Büyük Diomede kasaba­sına bakmak «yarına bakmak» demektir. Çünkü milletlerarası gün değiştirme çizgisi bu adaların arasından geçer.

Alaska’nın Dağları

Kuzeyde Brook, güneyde Alaska sıradağla­rı vardır. Kuzeyde, yüksekliği 3.000 metre­yi geçmiyen dağlara karşılık, güneydeki Alas­ka sıradağları yüksek ve sarp yamaçlarla do­lu genç dağlardan meydana gelmiştir. Ku­zey Amerikanın en yüksek yeri olan McKinley Tepesi (6.240 m.) buradadır. Millî Park olan McKinley Dağı Alaska’nın en çok tu­rist çeken yeridir. Aleut sıradağları Alaska Dağlarının güney batıya doğru uzanan bir par­çası gibidir. Bu dağların 1000 km. ye yakın bir kısmı Alaska yarımadasını meydana geti­rir. Denizin içine doğru 3.000 kilometre ka­dar uzıyaıı Aleut takımadaları bu dağların devamıdır. Aleut sıradağlarında birçok faal yanardağlar vardır.

Alaska’nın Nehirleri

Alaska’nın en önemli ve büyük nehri Ka­nada topraklarından çıkarak Beriııg Denizi­ne dökülen Yukon nehridir (3.300 km.). Ha­zirandan ekime kadar ulaştırmaya elverişli olan bu nehirden başka Kuskokvvim nehri de Bering Denizine dökülür. Kuzey ve Güneye akan daha başka nehirler de vardır. Buzul­lar en çok Alaska sıradağlarında bulunur. Alaska’da binlerce göl vardır. Bunların en büyükleri Alaska Yarımadasının başlangıcında bulunan İlhama ve Clark gölleridir.

Alaska’da iklim

Alaska başlıca üç iklim bölgesine ayrılır. Brook Dağlarının kuzeyi kutup bölgesidir. Çıplak bir arazidir, iklim kutup iklimidir. Yağmur miktarı 12 sm. kadardır. Bu bölge­nin Kuzey Kutbundan uzaklığı ? CC2 kilomet­reyi geçer. Güney ve güney-batı kesimlerin­de Büyük Okyanus iklimi hüküm,sürer. Bu­rada sıcaklık daha fazladır. Yağışlar ise yılda 300 sm. yi geçer Alaska’nın ortasını kara ik­limi kaplar, ısı kutup bölgesindekme yakındır. Yağış yılda 50 sm. kadardır.Alaska’nın yerli halkı Eskimolar, Aleutlar ve Kızılderililerdir. Eskimolar nüfusun % 12 sini teşkil eder. Kuzey kıyılarında otu­rurlar. Alaska yarımadası ve Aleut takıma­dalarında oturan Aleutlar ise Eskimoların bir koludur. Orta Alaska’da Kızılderililer ya­şar. Alaska’nın yüzölçümü Türkiyenin iki mis­li olduğu halde, nüfusu son derece azdır. İki büyük futbol stadyumu bütün Alaska ahalisini içine alabilir. Bunun sebebi ara­zinin % 60 inin yaşamaya elverişli olmama­sı, geri kala \ kısmındaki hayat şartlarının da zor olmasıdır.

Kuzeyde 300.000 kilometre uzunluktaki bir kıyıya yayılmış bulunan 23.000 kadar Eskimo balıkçılıkla geçinir ve ren geyiği bes­lerler. Sayıları altı bin kadar olan Aleutlar ise yaşadıkları sisli adalarda ayıbalığı yetiş­tirirler. Sayıları 20.000 i bulmıyan Kızılde­rililer ise Güney Doğu ve Orta Alaska’da ya­şar, balıkçılık veya işçilik yaparak fakir bir hayat sürerler. Nüfusun geri kalan dörtte üçünü Beyazlar teşkil eder. Bunlar daha çok Alaska’nın güney-doğuya doğru uzanan kıyı bölgesindeki şehirlerde yaşarlar. Alaska’nın başkenti Juneau 6.000 nüfus­lu bir şehirdir. Ahali balıkçılık ve konservecilikle geçinir. Alaska Körfezindeki Anchora* ge ise, 15.000 e yaklaşan nüfusu ile, Alas­ka’nın en büyük şehridir. Orta Alaska’daki Fairbanks’ın nüfusu da 6.000 e yaklaşır. Şeh­rin yakınında hava kuvvetleri üsleri bulun­duğu gibi, gene buraya yakın Colege’de Alas­ka Üniversitesi vardır. Alaska’nın diğer önemli şehirleri Ketchikan ve Petersburg dur.

Alaska’da Beyazlar için okullar bulunduğu gibi, yerliler için de okullar açılmıştır. Bü­yük şehirlerde kütüpaneler vardır. 1900 de Sitka’da Alaska Tarih Kütüpanesi ve Müzesi kurulmuştur. Burada yerlilerin yap­tığı eserler muhafaza edilmektedir. Bugün Alaska’da yirmiye yakın gazete çıkmaktadır. İlk Alaska gazetesi 1368 de bir terzinin yayınlamaya başladığı İngilizce «The Alaska Times» gazetesidir.

Tabiî zenginlikler

Alaska’daki başlıca maden altındır. Ayrı­ca, zengin kok kömürü, platin, kalay ma­denleri de vardır. Çok zengin ormanları olan Alaska’da 1950 den sonra bir endüstri haline getirilen ke­restecilik gittikçe gelişmiştir. Tongass Millî Ormanının A. B. Devletlerinin yıllık ihtiya­cını karşıltyacak kapasitede olduğu hesabedilmiştir.

Alaska’nın başlıca ekonomik zenginliğini balıkçılık ve kürkçülük teşkil eder. Konser­vecilik gelişmiştir. Balık mamullerinin yıllık satışı 3.000.060.0000 dolara yakındır. Kürk­çülük de Alaska’nın zengin bir endüstrisi halindedir. Tilki, kurt, kunduz, mavi tilki, vaşak, mink, elde edilen kürklerin başında gelir. Yıllık kürk ihracı 200.000.000 dola­rın üstündedir. Alaska’da, bitki yetişme mevsiminin kısa­lığına rağmen, bilhassa güneyde ve güney­doğuda, tahıl yetiştirilir. Soğuk iklimde ye­tişebilecek sebze ve meyvaların da her çe­şidi bulunur.

Ulaştırma Alaska’nın en güç konuların­dan biridir. Sadece güney kıyısındaki Se- ward ile Fairbanks arasında Anchorage’den geçen bir. demiryolu vardır. Uzunluğu 800 kilometreyi biraz geçer. Kanada ve A. B. D. ne bir karayolu ile bağlıdır. Karayolları da yalnız güney-doğu bölgesinde bulunur, uzun­luğu ancak 1500 km. kadardır. Bu güçlükler karşısında Alaska’da ulaştırma işlerinin belkemiğini uçaklar ve deniz nakliyatı teşkil eder.

Alaska’nın tarihi

Alaska’nın tarihi bir Danimarkalı kaptan olan Vitus Bering’in Rus Çarı emriyle seyahate. çıkarak, 1723 de, kendi adiyle anılan boğazı bulmasiyle başlar. Yalnız, Bering’in asıl Alaska topraklarına gelişi 1741 yılında olmuştur. Sonraları başka gezginler de Alas­ka’ya gittiler. Hattâ bir İngiliz olan Alexander Mackenzie oraya Ingiliz bayrağını diktiyse de, 1784 te Ruslar güney-batıdaki Kodiak adasını işgal ettiler. Ruslar buranın yerli­lerini insafsızca öldürdükleri gibi, kürkleri­ni almak için kıymetli hayvanlarını da bü­yük bir vahşetle kırıp geçirdiler. 1799 da Rus Çarı bu duruma bir son vererek, Alas­ka’da ticaret islerini bir Rus Amerikan şir­ketine devretti.Ancak, Ruslar bu zengin bölgeden fayda­lanmasını bilmediler. 1855 ten itibaren bu geniş araziyi Amerika’ya satmaya çalıştılar. Nihayet 1876 yılında, Amerika Birleşik Dev­letleri Alaska’yı 7.200.000 dolara satın al­dı. 1897 de altın madeni bulunması bir Be­yazlar ordusunu bu ülkeye sürükledi. İkin­ci Dünya Savaşında Japonlar bazı adalara çıktılar, Amerikalılar da. Alaska kıyılarında büyük askerî üsler kurdular. Amerika, 1950, 1951 yıllarında Alaska’da­ki savunma çalışmalarına yeniden hız ver­di. Fairbanks ve Anclıorage’de büyük hava üsleri, Kodiak adası ve Point Barrow’da da deniz üsleri kuruldu.

1958 e kadar, Alaska’yı Amerikan hükü­metince tâyin edilen bir valinin başkanlığın­da, yerli halk arasından seçilen bir Ayan ve bir Mümessiller Meclisi idare ederdi. Alaska’lılar Amerika Birleşik Devletleri fede­rasyonu içinde bir devlet olmak için 1950 de istekte bulundularsa da bu istekleri ancak sekiz yıl sonra gerçekleşti ve Alaska 1953 yılında

Bu yazı 47 kere okundu.
  • Site Yorum
  • Facebook Yorum

Bir yorum bırak

Bir yorum bırak

Kategoriler
http://bilelimmi.com/bilelimmi-com-hakkinda/ http://bilelimmi.com/iletisim/