AKAR SULAR NEDİR?

Paylaş
 

AKAR SULAR NEDİR?

Yamaçlardan akan sular yeryüzünün şekil­lenmesine diğer dış olayların hepsinden daha fazla etki yapar. Yukarıdan aşağıya doğru aktıkça, yükseklik dolayısiyle, suların haiz olduğu potansiyel enerji hareket enerjisi ha­line geçer. Bu enerji akıntı yolunun dikliği nispetinde artar.

Akarsuların hızı, suyun dibinde yüzünde- kiriden daha yavaştır. Akarsu yatağına do­kunan kısım suyun sadece ince bir tabaka­sıdır. Bunun dışında kalan su sıvıdan bir yatak üzerinde akmak zorundadır. Bu yüz­den, akarsuyun yatağından yüzüne doğru çı­kıldıkça suyun hızı artar. Satha yakın olan ve daha hızlı akan su zerrecikleri, yatağa yakın olan su zerreciklerinin çekimiyle, ken­di yerlerinden kopup hızlı akan suya karı­şırlar. Onların karışması yatağa yakın su tabakasını yataktan taşmaya zorlar. İşte bu olay akarsuların çalkantılı olmasına sebebi­yet verir.

Akarsular yataklarındaki maddeleri daima yolları boyunca sürükler, geçtikleri yeri aşın­dırırlar. Bu aşındırma derecesi suyun mik­tarına, akış hızına, taşıdığı maddelerin sert­liğine bağlıdır. Akarsu, yatağı içinde sert bir kısma raslarsa, bu kısmın etrafını oyar, sert kısım ortada olduğu gibi kalır. Bu oluşa peribacası adı verilir. Bizde Konya ve Ür­güp’te vardır. ( Bk. Peribacaları)

Akarsular taşıdıkları suyun az veya çok­luğuna göre, dere, çay, ırmak, nehir gibi ad­lar alır.

Önce sert, sonra yumuşak toprakta akan sularla çağlıyanlar meydana gelir. Eğimin az olduğu yerlerde, küçük engeller bile suyun yönünü değiştirmesine sebep olur. Böylece akarsu kıvrımlı bir yol takibeder ki buna «menderes» denir.

Akarsuların taşıdığı maddelerin çoğu mağnezyum, kalker ve tuzdur. Taşıdıkları maddeler suyun rengine tesir eder. Toprağın üstünde olduğu gibi toprak altında akan su­lar da vardır. (Bk. Yeraltı suları)

Bu yazı 63 kere okundu.
  • Site Yorum

Bir yorum bırak

Kategoriler