• DOLAR
    7,6644
  • EURO
    8,9675
  • ALTIN
    468,82
  • BIST
    1,1681
6.Sınıf İnsanlar, Yerler ve Çevreler Ünite Konu Özeti

6.Sınıf İnsanlar, Yerler ve Çevreler Ünite Konu Özeti

6.Sınıf Sosyal Bilgiler İnsanlar, Yerler ve Çevreler Ünite Konu Özeti

 

COĞRAFİ KONUM

Bir yerin Dünya üzerinde bulunduğu ko­numa coğrafi konum denir. Coğrafi konum, ma­tematik ve özel konum olarak ikiye ayrılır.

 

1- MATEMATİK KONUM

Dünya üzerindeki bir yerin başlangıç pa­raleline (Ekvator) ve başlangıç meridyenine (Greenvvich) göre olan konumuna matematik konum denir.

 

MATEMATİK KOORDİNATLAR

Paralel ve Özellikleri

  • Ekvator’a paralel olarak geçtiği düşünü­len dairelere paralel denir.
  • Başlangıç paraleli (0°) ve en büyük para­lel dairesi Ekvator‘dur.
  • Kutup noktalarına eşit uzaklıktaki noktaların birleştirilmesiyle elde edilen ve Dünya’yı
  • ortasından çevreleyen en geniş paralel dairesine Ekvator
  • Ekvator’un kuzeyindeki paralellere kuzey paralelleri, güneyindekilere ise güney paralelleri
  • Ekvator yıl boyunca gece ile gündüz eşit­liğinin yaşandığı, çizgisel hızın en fazla, yer çeki­minin en az olduğu paralel dairesidir.
  • Paraleller, Ekvator’dan kutuplara doğru birer derece aralıklarla çizilir.
  • 90 tane Kuzey Yarım Küre’de, 90 tane Güney Yarım Küre’de olmak üzere toplam 180 ta­ne paralel dairesi vardır.
  • Dünya’nın şeklinden dolayı Ekvator’dan kutuplara doğru gidildikçe paralellerin boyları kı­salır ve kutuplarda nokta şeklini alır.

 

Bazı paralel dairelerinin özel isimleri var­dır.

0° paraleli Ekvator
23°27′ kuzey paraleli Yengeç Dönencesi
23°27′ güney paraleli Oğlak Dönencesi
66°33′ kuzey paraleli Kuzey Kutup Dairesi
66°33′ güney paraleli Güney Kutup Dairesi
90° kuzey paraleli Kuzey Kutup Noktası
90° güney paraleli Güney Kutup Noktası

 

  • Birbirini takip eden iki paralel arasındaki uzaklık her yerde eşittir ve yaklaşık 111 km

 

                 Meridyen ve Özellikleri

  • Bir kutup noktasından diğer kutup nokta­sına uzanan, Ekvator ve paralelleri dik olarak ke­sen yarım çemberlere meridyen Meridyen­ler, 360° olan Ekvator çemberinin birer derecelik aralıklara ayrılmasıyla oluşturulmuştur.
  • Başlangıç meridyeni (0°),  İngiltere’ni başkenti Londra yakınlarındaki Greenwich Gözlem Evi’nden geçer.
  • Başlangıç meridyeninin doğusunda kalan meridyenlere doğu meridyenleri, batısında kalan meridyenlere batı meridyenleri
  • 180 tane doğuda, 180 tane batıda olma üzere toplam 360 tane meridyen yayı vardır.
  • Dünya’nın şeklinden dolayı tüm meridyenler kutup noktalarında birleşirler ve birbirlerini kesmezler. Buna bağlı olarak tüm meridyenleri uzunlukları aynıdır.
  • İki meridyen arasındaki uzaklık, sadece Ekvator üzerinde 111 km’dir. Bu uzaklık, Dürya’nın şeklinden dolayı kutuplara gidildikçe azalır ve kutup noktalarında sıfır olur.
  • İki meridyen arasındaki zaman farkı 4 dakikadır. Ekvator’dan kutuplara doğru gidildikçe meridyenler arasındaki uzaklık azaldığı hâlde zaman farkı değişmez.
  • Aynı meridyen üzerinde bulunan tüm noktalarda yerel saat aynıdır. Çünkü aynı meridyen üzerindeki bütün noktalar Güneş’in karşısında aynı anda geçerler.
  • Meridyenler, Dünya üzerindeki herhangi bir yerin matematik konumunun belirlenmesinde yardımcı olur. Ayrıca meridyenler yardımıyla; Dünya üzerinde iki yer arasındaki yerel saat farkı da bulunabilir.

 

TÜRKİYE’NİN MATEMATİK KONUMUNUN SONUÇLARI

  • Kuzey Yarımküre’nin Orta Kuşağı’nda yer alır.
  • Başlangıç Meridyeni’nin (Greenvvich) doğusundadır.
  • En kuzeyi (42° Kuzey) ile en güneyi (36° Kuzey) arasındaki kuş uçuşu uzaklık, yak­laşık 666 km’dir (42° – 36°=6° 6×111 =666 km).
  • En doğusu (45° Doğu) ile en batısı (26° Doğu) arasında, 76 dakikalık zaman farkı vardır (45°-26°= 19° 19×4’=76′).
  • Orta Kuşak’ta yer aldığı için yıl içinde dört mevsimi belirgin olarak yaşar.
  • Kuzeyden esen rüzgarlar hava sıcaklığını düşürürken, güneyden esen rüzgarlar ise hava sıcaklığını arttırır.

2- ÖZEL KONUM

Dünya üzerinde bir yerin veya bir ülkenin kıtalara, okyanuslara, denizlere, işlek ticaret yollarına, boğazlara, kanallara, ekonomik ve siyasi teşkilatlara, komşularına göre konu­mu ile yer şekilleri ve yükselti özellikleri o yerin özel konumunu belirler.

 

TÜRKİYE’NİN ÖZEL KONUMUNUN SONUÇLARI

  • Üç kıtanın (Asya, Avrupa, Afrika) birbirine en yakın olduğu yerde bulunur.
  • Üç tarafı denizlerle (Karadeniz, Ege Denizi, Akdeniz) çevrili bir yarımadadır. Marmara Denizi’ne sahiptir.
  • Önemli ticaret yollarına ve boğazlara sahiptir (İstanbul ve Çanakkale Boğazları). Bu durum
  • Türkiye’nin jeopolitik önemini artırmıştır.
  • Gelişmiş Avrupa ülkeleri ile zengin petrol yataklarına sahip Orta Doğu ülkeleri arasın­da yer alır.
  • Ortalama yükseltisi fazladır (1132 m).
  • Batıdan doğuya doğru gidildikçe yükselti artar.
  • Dağlar genelde doğu-batı yönünde uzanır.
  • Sıcaklık ortalamaları batıdan doğuya gidildikçe azalır.
  • Yer şekillerinin çeşitli olması, farklı iklim tiplerinin görülmesine neden olur.
  • Yüzyıllar boyunca çeşitli medeniyetlere ev sahipliği yapması nedeniyle, tarihsel ve kültürel bakımdan çok zengindir.

 

Sosyal Medyada Paylaşın:

BİRDE BUNLARA BAKIN

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

  • ÇOK OKUNAN
  • YORUM