• DOLAR
    7,5513
  • EURO
    8,9637
  • ALTIN
    474,55
  • BIST
    1,1864
15. Yüzyılda Avrupa Devletleri

15. Yüzyılda Avrupa Devletleri

  • XV. yüzyılda Avrupa’da her alanda çok önemli değişiklikler ol­muştur. Feodalite yerine merkezî devletler kurulmuş, bilim ve teknikte büyük ilerlemeler görülmüş, keşifler, Hümanizm ve Rönesans hareketleri başlamıştır.

Bu yüzyılın ortalarında, XIV. yüzyıldan beri devam etmekte olan Yüz Yıl savaşları sona ermiştir (1453).

A — BATI AVRUPA DEVLETLERİ

ISPANYA :

Ispanya’da Kastilya, Aragonya ve Portekiz Hıristiyan krallık­ları ile, güneyde Gırnata Islâm Devleti vardı; henüz siyasal bir birlik kurulmamıştı. Fakat bu yüzyılın ikinci yarısında Kastilya kraliçesi tza- bella ile Aragonya kralı Ferdinand’ın evlenmeleri sonucunda bu iki krallık birleşmiş ve İspanya birliğine doğru kuvvetli bir adım atılmıştır. İzabella ile Ferdinand İslâmları Ispanya’dan atmak amacıyle Beni Ah- mer Devleti üzerine harekete geçtiler. Bu devletin hükümdarı, elçi gön-, dererek OsmanlIlardan yardım istedi. O zaman Osmanlı donanması Batı Akdeniz’e sefer yapacak kadar kuvvetlenmiş olmadığından herhangi bir yardımda bulunulamadı.

1492 yılında Beni Ahmer Devleti yıkıldı. Hıristiyanlar Müslüman- lara çok zulüm yaptılar.

FRANSA:                                         •

Fransa da henüz derebeylik rejiminden kurtulmuş değildi. Mem­lekette bir birlik yoktu. Bu yüzden krallar Yüz Yıl savaşlarında ülke­lerini îngilizlere karşı koruyamadılar. Fransa’nın yarısından fazlası işgal edildi. Fransızlar ancak 1453 yılında Ingilizleri memleketlerinden çıkara­bildiler. Derebeylik rejimi bu savaşlardan sonra eski önemini kaybetti. Fransa merkezî bir krallık haline gelmeye başladı.

INGİLTERE :

Yüz Yıl savaşlarında îngilizler Fransa’yı istilâ etmişlerdi! İngi­liz ‘parlamentosu Fransa’daki savaşlardan iyi haberler geldikçe lüzumlu ödeneği kabul ediyordu. Fakat savaşın Îngilizler aleyhine gelişmesi üze­rine kralla asiller arasında anlaşmazlık çıktı. Îngilizler Kale şehrinden başka bütün Fransa’dan kovuldular. Uğranılan başarısızlıklar ve kral VI. Henri’nin kötü yönetimi yüzünden bir iç mücadele baş gösterdi. Sa­vaş kralın bağlı bulünduğu Lankaster sülâlesiyle bu sülâlenin diğer bir kolu olan York ailesi arasında oldu. Lankaster sülâlesinin arması kır­mızı gül, Yorkların arması beyaz gül olduğu için iç mücadeleye İki Gül savaşı denmiştir. Savaş otuz yıl sürdü (1455-1485)” ve Lankasterlerin ka- zanmasıyle sona erdi. Fakat bir süre sonra Tüdor hanedanı başa geçti.

B — ORTA VE GÜNEY AVRUPA

ALMANYA:

“48. Almanya bu yüzyılda parçalanmış durumdadır. Burada krallık­lar, dukalıklar ve serbest şehirler bulunmakta, hepsi Mukaddes Roma Cermen İmparatorluğunun içine girmektedir. Fakat Mukaddes Roma Cermen İmparatorluğunun ortak bir ordusu, bayrağı ve mâliyesi yoktu, imparatorlar seçimle başa geçerlerdi. 1438 yılından beri Avusturya’yı yöneten Habsburglar, Mukaddes Roma Cermen İmparatorluğunu da elle­rine geçirdiler; fakat Almanya’nın feodal durumu devam etti.

GÜNEY AVRUPA:

İtalya da parçalanmış durumdadır. Bu- yüzyılda İtalya şehirleri deniz ticareti ile zenginleşmiştir. Hümanizm ve Rönesans hareketlerinin başlamasıyle bu memlekette düşünce ve yaşayış bakımından büyük bir ilerleme görülmektedir.

Balkanlar tamamen Osmanlı İmparatorluğunun eline geçmiş, yalnız Macar Krallığı henüz varlığını korumaktadır.

C — DOĞU AVRUPA

XV. yüzyılda Bizans İmparatorluğu ortadan kalkmıştır.Rusların eski merkezi Kiyef’in yerine geçen Moskova’da önemli bir toplanma hareketi görülmektedir. Rus prensleri İstanbul’un Türkler tara­fından zaptından sonra Çar (Kayser) unvanını almaya başlamışlardır.Ruslar, Moskova’nın «Üçüncü Roma> olduğu ve Rus hükümdarları­nın Bizans kayserlerinin mirasçıları bulundukları fikrini de ileri sür­müşlerdir,

Rusların BizanslIlar gibi Ortodoks mezhebinde olmaları, Rus hüküm­darı III. îvan’ın son Bizans imparatorunun yeğeni ile evlenmesi bu iddi­aya sebep olmuştur.

D — YÜZ YIL SAVAŞLARI

Yüz Yıl savaşları İngiltere ile Fransa arasında oldu ve 1337 yı­lından 1453 yılına kadar sürdü. Savaş devamlı olarak yüz yıl sürmemiş, arada görüşmeler ve mütarekeler de olmuştur.

SAVAŞIN SEBEPLERİ :

Ingiliz kralları Fransa’da Güyan ve Gaskonya topraklarına sahip bu­lunuyorlardı. O sırada İngiltere kralı bulunan III. Edvard’ın annesi, Fransa kralı Güzel Filip’in kızı idi. 1328 yılında Fransa’da krallık Kapet sülâlesinden Valois (Valua) hanedanına geçince III. Edvard, yeni Fransa kralı VI. Filip’i süzeren tanımadı ve Fransa tahtına hak iddia etti. Sa­vaşın asıl sebebi budur. Flander (Belçika) ahalisinin Fransızlara karşı Ingiltere kralından yardım istemeleri de savaşın diğer bir sebebidir.

SAVAŞLAR

Yüz Yıl savaşları Fransa’da olmuştur. îngilizler savaşın başlarında büyük başarılar kazandılar. III. Edvard, ordusuyle Fransa’ya çıktı. Nor- mandiya’yı yakıp yıktı ve Paris’e yaklaştı; Fransızları ağır bir bozguna uğrattı. îngilizler Kale şehrini zapt ettiler (1347). Bu savaşlar sırasında çıkan bir veba salgını halkı kırıp geçirdi. Savaş bir süre tatil edildi. 1355 yılında yeniden başladı. Fransızlar yine yenildiler. Kral Jan esir düştü. Fransa karışıklıklar içinde kaldı. Nihayet 1360 yılında bir anlaşma ya­pıldı.

1369 yılında savaş tekrar başladı. Fransızlar daha çok çete muhare­beleri yaparak İngiliz ordularını birer birer yok ettiler. Bundan sonra otuz beş yıl savaş olmadı. Fakat Fransa’da kuvvetli bir yönetim kuru­lamadı. VI. Şarl, kral olduktan kısa bir zaman sonra çıldırdı. Fransa iki partiye ayrıldı; bir iç mücadele başladı. Bu durumdan faydalanmak iste­yen Ingiliz kralı V. Hanri Fransa ile tekrar savaşa başladı ve bir ordu­nun başında Fransa’ya geçti. Fran- sızlar yenildiler (1415). Fransız partilerinden biri İngilizlerle an­laştı. 1422 yılında VI. Şarl ve V. Hanri öldüler. V. Hanri’nin oğlu VI. Hanri Paris’te Fransa kralı ilân edildi. Ingilizler, Luvar ırma­ğına kadar bütün Kuzey Fransa’yı ele geçirdiler. VI. Şarl’ın oğlu VII.

Şarl da krallığını ilân etti. Fran­sa çok fena bir durumda idi. îngi- lizler, Orlean şehrini kuşatmışlar­dı. Bu sırada Jeanne d’Arc (Jan Dark) yetişerek kaleyi kurtardı. Jan Dark, Lorenli bir köylü kızı idi. Dinî hislerle hareket edi­yor ve gaipten sesler duyduğunu sanıyordu; VII. Şarl’a yardım ede­rek tngilizleri memleketten kov. maya memur olduğuna kanaat ge­tirmişti. Jan Dark, kraldan aldığı kuvvetlerle Ingilizler üzerine yü­rüdü ve Orlean’ı kurtardı. Bu olay,                                                                        .

Fıansa’da millî duygunun uyanmasına yol açtı. Jan Dark, Paris’i kur­tarmak için giriştiği teşebbüste başarı kazanamadı. îngilizlerin eline esir düştü. Uzun bir muhakemeden sonra yakıldı (1431). Fakat yarattığı he­yecan Fransa’yı kurtarmaya yetmiştir. Fransızlar, aralarındaki anlaş­mazlığa son vererek VII. Şarl’ın etrafında toplandılar. Halk her yerde îngilizlere karşı ayaklandı. VII. Şarl Paris’e girdi. Ingilizler Fransa’nın her tarafından kovuldular (1453). Yalnız Kale şehri Îngilizlerin elinde kaldı.

YÜZ YIL SAVAŞLARININ SONUÇLARI:

iki memleket de bu savaştan çok zarar gördü. Fransa geniş ölçüde yakılıp yıkıldı; yoksulluk arttı. Bu savaşlarda derebeylerin birçoğu öl­
düğü için krallık otoritesi kuvvetlendi. Avrupa’da bir ülkenin sömürge yapılamayacağı anlaşıldı. Ingiltere ve Fransa gibi Avrupa’nın iki kuv­vetli devletinin uzun zaman çarpışmaları Türkleşin Balkanlarda ilerle­melerini kolaylaştırdı. Timur istilâsından sonra çok güç duruma düşen Osmanlı imparatorluğu Avrupa tarafından hiç bir ciddî saldırıya uğra­madı.

Sosyal Medyada Paylaşın:

BİRDE BUNLARA BAKIN

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

  • ÇOK OKUNAN
  • YORUM